06/09/2026
कुखुरामा सी.आर.डी. (CRD - Chronic Respiratory Disease) अर्थात् साउसाउ गर्ने, सिँगान बग्ने, र खोक्ने समस्या हुँदा घरमै प्राकृतिक काढा/झोल बनाएर दिन सकिन्छ।
यसका लागि लसुन, अदुवा, दालचिनी, ल्वाङका साथै बेसार (हलेदो), मरिच र तुुलसीको पात मिसाउनु धेरै प्रभावकारी हुन्छ।
# # # १. आवश्यक सामग्री (२०-२५ वटा कुखुराका लागि)
* **लसुन:** १०-१२ पोटी (कुटेको)
* **अदुवा:** ५० ग्राम (कुटेको)
* **दालचिनी:** २-३ वटा साना टुक्रा
* **ल्वाङ:** ८-१० वटा (कुटेको)
* **कालो मरिच (गोलमरिच):** १०-१२ वटा (कुटेको)
* **बेसार (हलेदो):** २ चिया चम्चा
* **तुुलसीको पात:** १५-२० वटा
* **गुढ (सख्खर):** १०० ग्राम (काढाको तीतोपन हटाउन र शक्ति दिन)
* **पानी:** २ लिटर
# # # २. बनाउने तरिका र पकाउने समय
१. एउटा भाँडोमा २ लिटर पानी हाल्नुहोस्।
२. त्यसमा लसुन, अदुवा, दालचिनी, ल्वाङ, मरिच, बेसार, र तुलसीको पात हालेर राम्ररी मिसाउनुहोस्।
३. भाँडोलाई सानो वा मध्यम आँचमा ढाकेर **१५ देखि २० मिनेट सम्म** उमाल्नुहोस्।
४. पानी उम्लेर घटेर लगभग १ लिटर जति भएपछि (पानी आधा सुकेपछि) ग्यास वा चुलो बन्द गर्नुहोस्।
५. त्यसपछि त्यसमा गुढ (सख्खर) हालेर पगाल्नुहोस्।
६. काढालाई सेलाउन दिनुहोस् र छानेर सफा गर्नुहोस्।
# # # ३. खुवाउने तरिका र मात्रा
* **मात्रा:** तयार भएको काढा सेलाएपछि कुखुराले पिउने सफा पानीमा मिसाएर दिनुहोस्। प्रति लिटर पिउने पानीमा ५० देखि १०० मिलीलीटर (mL) काढा मिसाउन सक्नुहुन्छ।
* **समय:** यो काढा कुखुरालाई **दिनको २ पटक (बिहान र बेलुका)** लगातार **४ देखि ५ दिन सम्म** खुवाउनुपर्छ।
* **ताजा प्रयोग:** हरेक दिन नयाँ काढा बनाएर खुवाउनु उत्तम हुन्छ।
# # # ४. ध्यान दिनुपर्ने थप कुराहरू
* **खोरको सरसफाइ:** खोरमा अम्मोनिया ग्यास र धुलो जम्यो भने CRD झन् बढ्छ, त्यसैले खोरमा हावा ओहोरदोहोर हुने (Ventilation) व्यवस्था मिलाउनुहोस् र सोत्तर ओसिलो हुन नदिनुहोस्।
* **असर नदेखिएमा:** यदि यो घरेलु उपचार गर्दा पनि ४-५ दिनमा कुखुराको बिमारी ठीक भएन वा धेरै कडा लक्षण देखिएमा नजिकैको पशु चिकित्सक वा भेटेरिनरी प्राविधिकसँग परामर्श गरी एन्टिबायोटिक (जस्तै Tiamulin वा Tylosin) प्रयोग गर्नुपर्ने हुन सक्छ।
