22/06/2026
Có những ca cấp cứu chúng tôi đã làm hết sức.
Nhưng điều day dứt … luôn nằm ở những phút đầu tiên, khi tai nạn vừa xảy ra đã không ai biết xử trí đúng.
Với trẻ nhỏ, vài chục giây tắc đường thở cũng đủ lấy đi một mạng sống.
Nhiều người hỏi cách sơ cứu khi “nghẹn tắc đường thở”, nên tôi xin viết tóm gọn hướng dẫn “Quy trình xử trí ngạt thở” do Bộ Y Tế ban hành, để bất kỳ ai đọc cũng có thể cứu được trẻ bên cạnh mình.
—————————
1. DẤU HIỆU NHẬN BIẾT TRẺ ĐANG NGHẸN – TẮC ĐƯỜNG THỞ
• Ho không hiệu quả, ho yếu dần
• Không phát ra tiếng
• Tay ôm cổ, nhào người về phía trước
• Mặt tím tái, môi nhợt
• Không khóc được, không nói được
• Sau vài giây → có thể lịm người, mất ý thức
2. ĐIỀU TUYỆT ĐỐI KHÔNG LÀM
• KHÔNG cho uống nước
• KHÔNG ép trẻ ăn thêm
• KHÔNG cố móc họng mò dị vật
• KHÔNG dốc ngược trẻ xuống
• KHÔNG vỗ lung tung vào lưng khi trẻ đang khóc (còn khóc là còn ho hiệu quả)
** Các hành động này dễ làm dị vật chui sâu hơn vào đường thở.
3. XỬ TRÍ ĐÚNG NGAY TẠI CHỖ
A. TRẺ < 1 tuổi (nhũ nhi)
Bước 1: Vỗ lưng 5 lần
• Đặt trẻ nằm sấp trên cẳng tay, đầu thấp hơn thân
• Giữ chắc hàm và cằm
• Dùng gót bàn tay vỗ 5 cái vào vùng giữa hai xương bả vai
Bước 2: Ấn ngực 5 lần
• Lật trẻ ngửa, đầu vẫn thấp
• Dùng bên ngoài gót bàn tay ấn 5 lần vào 1/3 dưới xương ức
• Lực vừa phải nhưng dứt khoát
→ Luân phiên 5 vỗ lưng – 5 ấn ngực cho đến khi trẻ khóc được, ho mạnh, hoặc dị vật bật ra.
B. TRẺ ≥ 1 tuổi
Bước 1: Vỗ lưng 5 lần
• Để trẻ đứng hơi cúi người về trước
• Vỗ 5 cái mạnh – dứt khoát vào giữa hai xương bả vai
Bước 2: Ép bụng (Heimlich) 5 lần
• Đứng sau trẻ
• Vòng tay qua bụng
• Nắm tay 1 bên, đặt giữa rốn và mũi ức
• Kéo giật vào trong – lên trên
→ Luân phiên 5 vỗ lưng – 5 ép bụng.
4. KHI TRẺ BẤT TỈNH – TÍM TÁI – KHÔNG THỞ
Đây là tình trạng nguy kịch.
Làm ngay:
1. Gọi 115
2. Ép tim
• Trẻ nhỏ: dùng 1 tay (hoặc kỹ thuật 2 ngón cái ôm ngực)
• Trẻ lớn: dùng 2 tay
3. Liên tục ép tim – thổi ngạt
→ Cho đến khi nhân viên y tế tới hoặc khi dị vật bật ra.
5. SAU KHI DỊ VẬT BẬT RA, TRẺ TỈNH LẠI
Bạn vẫn cần:
• Theo dõi sát 24 giờ
• Đưa trẻ đi khám để kiểm tra tổn thương đường thở, phổi
⸻
TÓM LẠI:
• Không cho uống nước
• Không móc họng
• Nếu còn ho hiệu quả → khuyến khích ho
• Không ho được → nghẹn nặng → 5 vỗ lưng – 5 ấn ngực (hoặc 5 ép bụng ở trẻ lớn)
• Trẻ tím tái – bất tỉnh → GỌI 115 + ÉP TIM ngay.
Xin cảm ơn!
———
Nguồn: Bs Nguyễn Thắng Nhật Tuệ