20/06/2026
*સ્ટેટસ..*...
સંસ્કારનું મૂલ્ય
*બા, મેં તને હજાર વાર કહ્યું છે કે ચિન્ટુની સામે તારી આ ગામઠી ભાષા ના બોલ્યા કરો...*
*કાલે તેનું 'ઈન્ટરનેશનલ સ્કૂલ'માં ઈન્ટરવ્યુ છે. જો તેણે ત્યાં જઈને 'કા હો', 'કેમ છો' કે 'રામ-રામ' બોલી દીધું ને, તો મારી નાક કપાઈ જશે...*
*તમને ખબર છે ત્યાં ડોનેશન આપીને પણ એડમિશન નથી મળતું, માત્ર સ્ટેટસ અને ક્લાસ જોવાય છે...*
*સમીરે પોતાની માતા, કાવેરી દેવી પર ગુસ્સે થતા કહ્યું...*
*કાવેરી દેવી, જે ગામડાથી આવ્યા હતા અને શુદ્ધ દેશી બોલી બોલતા હતા, દીકરાનો ઠપકો સાંભળીને ચૂપ થઈ ગયા...*
તેમણે પોતાની પોટલીમાંથી જે લાડુ બહાર કાઢ્યા હતા, તે પાછા અંદર મૂકી દીધા...
*તેમનું મન હતું કે પૌત્રને પોતાના હાથના બનાવેલા લાડુ ખવડાવે અને ઢગલાબંધ આશીર્વાદ આપે, પરંતુ દીકરાના 'સ્ટેટસ' ની આગળ તેમની મમતા સંકોચાઈ ગઈ...*
*સમીર અને તેની પત્ની રિયા, પોતાના પાંચ વર્ષના દીકરા આરવ (ચિન્ટુ) ને છેલ્લા એક મહિનાથી પોપટની જેમ ગોખાવી રહ્યા હતા...*
"સે હેલો," "સે ગુડ મોર્નિંગ," "માય નેમ ઇઝ આરવ." ઘરનું વાતાવરણ એવું હતું જાણે કોઈ મિલિટરી ટ્રેનિંગ ચાલી રહી હોય...
*કાવેરી દેવીને કડક સૂચના હતી કે જ્યાં સુધી આરવનું ઈન્ટરવ્યુ ન પતે, ત્યાં સુધી તેઓ તેનાથી દૂર જ રહે, જેથી તેમની 'ગામઠી' ભાષાની અસર બાળકના 'ક્લાસ' પર ન પડે...*
*બીજે દિવસે સવારે, સમીર, રિયા અને આરવ સ્કૂલ પહોંચ્યા...*
*શહેરની સૌથી પ્રતિષ્ઠિત સ્કૂલ, જ્યાં અમીરોની લાંબી કતારો લાગેલી હતી...*
*દરેક જણ અંગ્રેજીમાં વાત કરી રહ્યું હતું...*
*સમીર અને રિયા નર્વસ હતા. ત્યારે જ તેમનો વારો આવ્યો...*
*પ્રિન્સિપાલની કેબિન ખૂબ મોટી હતી. મિસ્ટર ડિસૂઝા, જે સ્કૂલના પ્રિન્સિપાલ હતા, એક કડક મિજાજના વ્યક્તિ માનવામાં આવતા હતા...*
*તેમણે આરવને અંગ્રેજીમાં નામ પૂછ્યું, રંગોના નામ પૂછ્યા. આરવે ગોખેલા જવાબો આપી દીધા...*
સમીર અને રિયાના ચહેરા પર સ્મિત હતું. બધું પ્લાન મુજબ થઈ રહ્યું હતું...
*ત્યારે જ મિસ્ટર ડિસૂઝાએ પોતાની પેન નીચે મૂકી અને આરવની આંખોમાં જોઈને પૂછ્યું, "બેટા, જ્યારે તમારા ઘરે કોઈ વડીલ મહેમાન આવે, અથવા તમે તમારા દાદા-દાદીને મળો, તો સૌથી પહેલા શું કરો છો?*
વિચાર વલોણું કોલમ
કચ્છ ન્યૂઝ
દિનાક : - 10/6/2026 બુધવાર
*સમીરના હૃદયના ધબકારા ચૂકાઈ ગયા...*
*તેણે આ તો શીખવાડ્યું જ નહોતું. તેણે બસ "હાય-હેલો" શીખવાડ્યું હતું...*
આરવ ચૂપ થઈ ગયો...
*સમીરે ઈશારાથી તેને 'ગુડ મોર્નિંગ' બોલવા કહ્યું...*
પરંતુ
*આરવે એ ન કર્યું જે સમીરે શીખવ્યું હતું...*
*આરવ પોતાની ખુરશી પરથી નીચે ઉતર્યો, ધીમે-ધીમે ચાલીને પ્રિન્સિપાલ મિસ્ટર ડિસૂઝા પાસે ગયો અને વાંકા વળીને તેમના પગે લાગ્યો...*
પછી
*હાથ જોડીને ખૂબ જ નિર્દોષતાથી બોલ્યો, "પ્રણામ ગુરુજી! રામ-રામ!*
રૂમમાં સોપો પડી ગયો... *સમીરને લાગ્યું કે હવે તો રિજેક્શન પાક્કું છે...*
*તેને પોતાની મા પર ગુસ્સો આવવા લાગ્યો કે નક્કી ચોરીછૂપીથી તેમણે જ આ બધું શીખવાડ્યું હશે...*
રિયાએ પોતાનું માથું પકડી લીધું...
*પરંતુ બીજી જ પળે કંઈક એવું થયું જેની સમીરે કલ્પના પણ નહોતી કરી...*
*મિસ્ટર ડિસૂઝા, જે અત્યાર સુધી ગંભીર હતા, જોરથી હસી પડ્યા...*
*તેમણે આરવને ઊંચકીને ખોળામાં બેસાડી લીધો...*
મિસ્ટર સમીર, પ્રિન્સિપાલે કહ્યું...
*આજે સવારથી મેં પચાસ બાળકોના ઈન્ટરવ્યુ લીધા...*
*બધા રોબોટની જેમ 'હાય', 'હેલો' અને 'ગુડ મોર્નિંગ' બોલી રહ્યા હતા...*
પરંતુ
*તમારા દીકરાએ જે કર્યું, તે આપણી સંસ્કૃતિ છે...*
*આ સંસ્કાર પુસ્તકોમાં નથી મળતા...*
સમીર ડઘાઈ જ ગયો...
*મિસ્ટર ડિસૂઝાએ આગળ કહ્યું, આજકાલના ભણેલા-ગણેલા મા-બાપ પોતાના બાળકોને અંગ્રેજ બનાવવાની હોડમાં પોતાના મૂળિયાં કાપી રહ્યા છે...*
*બાળક અંગ્રેજી તો સ્કૂલમાં શીખી જ લેશે, પરંતુ વડીલોને પગે લાગવું...*
*રામ-રામ' કહેવું, પોતાની ભાષા પર ગર્વ કરવો...*
*આ તો ઘરેથી જ મળે છે...*
*કોણ શીખવે છે આને આ બધું?*
આરવ ઉત્સાહથી બોલ્યો... *મારા દાદી! એ કહે છે કે વિદ્યા તો વિનય આપે છે...*
અને
*સૌથી મોટું ભણતર ઝુકવું (નમ્રતા) હોય છે...*
*પ્રિન્સિપાલે સમીર સામે જોયું, તમારા માતાને મારા પ્રણામ કહેજો...*
*તેમનો પૌત્ર આજે ફક્ત એટલા માટે સિલેક્ટ થયો છે કારણ કે તેની પાસે એક અલગ ઓળખ છે...*
ભાષા સંવાદનું માધ્યમ છે, શરમનો વિષય નથી...
*ગામઠી દાદીના સંસ્કારોએ ઈન્ટરનેશનલ સ્કૂલમાં અપાવ્યું એડમિશન*
ઘરે પાછા ફરતી વખતે ગાડીમાં સન્નાટો હતો...
*સમીરને પોતાના કહેલા શબ્દો યાદ આવી રહ્યા હતા...*
ગામઠી ભાષા, નાક કપાઈ જશે....
*આજે એ જ 'ગામઠી' સંસ્કારોએ તેને સૌથી મોટી સ્કૂલમાં સન્માન અપાવ્યું હતું...*
ઘરે પહોંચતા જ સમીર સીધો પોતાની મા પાસે ગયો...
*કાવેરી દેવી આંગણામાં તુલસી પાસે બેઠા હતા...* સમીરે કશું બોલ્યા વગર પોતાની માના ચરણોમાં માથું મૂકી દીધું...
*અરે-અરે, શું થયું બેટા?*
*ઈન્ટરવ્યુ ખરાબ ગયું કે શું? મેં કહ્યું હતું ને, મારો પડછાયો ન પડવા દેતા તેના પર, કાવેરી દેવીએ ગભરાતા કહ્યું...*
ના મા, સમીરની આંખોમાં પસ્તાવાના આંસુ હતા...
*ઈન્ટરવ્યુ ખૂબ સારું ગયું...*
અને
*એ ફક્ત તમારા લીધે. મને માફ કરી દે મા. હું ભૂલી ગયો હતો કે ઝાડ ગમે તેટલું ઊંચું થઈ જાય, જો મૂળિયાંથી કપાઈ ગયું તો સુકાઈ જશે...*
*સમીરે આરવને પાસે બોલાવ્યો અને કહ્યું, "બેટા, દાદીને બતાવ તેં સ્કૂલમાં શું કર્યું...*
જ્યારે આરવે જણાવ્યું, ત્યારે કાવેરી દેવીએ તેને ગળે લગાવી લીધો...
*તે દિવસે સમીરને સમજાઈ ગયું કે સૂટ-બૂટ અને અંગ્રેજીથી તમે 'મોડર્ન' બની શકો છો, પરંતુ 'માણસ' તમે તમારા સંસ્કારોથી જ બનો છો...*
તેણે અનુભવ્યું કે સાચું જ કહેવાય છે...
*ઓછું ભણેલા વડીલોના કારણે જ આપણી માતૃભાષા અને સંસ્કૃતિ બચી છે, નહીંતર આપણા જેવા ભણેલા-ગણેલા લોકો તો હવે 'રામ-રામ' બોલવામાં પણ શરમાય છે અને તેને પછાતપણું માને છે...*
*તે સાંજે સમીરે પણ ઘરમાં પ્રવેશતી વખતે માને "હાય મોમ" નહીં, પરંતુ હાથ જોડીને "રામ-રામ" કહ્યું...*
કાવેરી દેવીના કરચલીઓ વાળા ચહેરા પર જે સ્મિત આવ્યું, તે કોઈપણ ડિગ્રી કરતા વધારે કિંમતી હતું...
શિર્ષક : -
*મિત્રો, આધુનિક બનવું ખોટું નથી, પરંતુ પોતાના મૂળ, પોતાની ભાષા અને પોતાના વડીલોને ભૂલી જવા એ સૌથી મોટી મૂર્ખામી છે...*
*અંગ્રેજી એક ભાષા છે, કળા છે, પરંતુ આપણી માતૃભાષા અને આપણા સંસ્કાર આપણી ઓળખ છે...*
*પોતાની સંસ્કૃતિ પર શરમાશો નહીં, પણ ગર્વ કરો...*
તમારા માટે પ્રશ્ન:
*શું તમને પણ લાગે છે કે આજની પેઢી અંગ્રેજીના ચક્કરમાં પોતાના સંસ્કારોથી દૂર થતી જાય છે? શું માતા-પિતાએ ઘરમાં પોતાની માતૃભાષા બોલવા પર ભાર મૂકવો જોઈએ?*
*પોતાની ભાષા એ પોતાની જ ભાષા કહેવાય..*...
