03/11/2023
Στο νότιο αψίδωμα της δυτικής πλευράς του Νάρθηκα του Ναού της Παναγιάς Βλαχέρνας εικονίζεται η σπουδαιότερη τοιχογραφία του ναού, η Λιτανεία της εικόνας της Παναγιάς της Οδηγήτριας. Η σπουδαιότητα της τοιχογραφίας οφείλεται κυρίως στο γεγονός ότι η ιστόρηση του θέματος «της Λιτανείας της εικόνας της Παναγιάς της Οδηγήτριας», που λάμβανε χώρα κάθε Τρίτη στην Κωνσταντινούπολη, αποτελεί άπαξ λεγόμενον (Unicum) στη βυζαντινή μνημειακή ζωγραφική.
Η μνημειώδης αυτή τοιχογραφία δεν έχει προηγούμενο ούτε επόμενο στις συναφείς βυζαντινές παραστάσεις ως προς τα ειδικά στοιχεία και τον εικονογραφικό πλούτο του θέματος, αλλά και ως προς τη λεπτομερή και αληθοφανή περιγραφή των δρωμένων. Τη συγκεκριμένη ημέρα (Τρίτη) γίνονταν αγορά στην πλατεία και συγκεντρώνονταν μεγάλο πλήθος, καθώς και κληρικοί. Πραματευτές –κάτοικοι της πρωτεύουσας ή χωρικοί από τη Θράκη και τις μικρασιατικές ακτές– έρχονταν να διαθέσουν τα προϊόντα τους. Συγκεκριμένα, στην τοιχογραφία εικονίζονται πέντε σκηνές μικροπωλητών, σε δοσοληψία με τους πελάτες, ανδρών και γυναικών, να διακινούν την πραμάτεια τους μέσα σε καλάθια ή πρόχειρα στημένους πάγκους, δίνοντας ακριβείς πληροφορίες για την υπαίθρια αγορά (φόρο) που πλαισίωνε τη Λιτανεία.
Μία από αυτές τις σκηνές τιτλοφορείται «Ο ΧΑΖΑΡΙC ΠΟΥΛΩΝ ΤΟ ΧΑΒΙΑΡ[ΙΝ]»,με το εθνικό του όνομα Χάζαρος (οι Χάζαροι είχαν εδραιώσει μια εκτεταμένη εμπορική αυτοκρατορία και βρίσκονταν συγκεντρωμένοι δυτικά και βόρεια της Κασπίας Θάλασσας, κυρίως στο βόρειο Καύκασο και την ευρασιατική στέπα) που πουλά το ακριβότερο από τα εδέσματα, το χαβιάρι που έφθανε από την Αζοφική και την Κριμαία στην Πόλη, αφού πρώτα το ζυγίζει σε κινητή ζυγαριά. Ο πελάτης έχει στραμμένα τα μάτια του στο ζύγισμα, ώστε να αποφευχθεί οποιαδήποτε περίπτωση να τον κλέψει.
Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να επισκεφθείτε το site μας, το περιεχόμενο του οποίου είναι πλέον διαθέσιμο και στην αγγλική γλώσσα: https://www.aliamvra.gr/en/xaviari-amvrakikou/