28/08/2025
Κράνα: Μοναδικός καρπός με εξαιρετικές ιδιότητες.
Η Κρανιά (Cornus Mas Cornaceae) είναι φυλλοβόλο δέντρο, το πιο σπουδαίο από τα 50 και πλέον είδη που υπάρχουν στην οικογένεια Cornaceae. Έχει πυκνό φύλλωμα, κίτρινα άνθη με τέσσερα πέταλα και οι καρποί της- τα κράνα, είναι σφαιρικοί με έντονο κόκκινο χρώμα και ξινή γεύση. Η Κρανιά ανθοφορεί νωρίς την άνοιξη και καρποφορεί το φθινόπωρο ανάλογα με το υψόμετρο και τo κλίμα. Μνημονεύεται από τον Όμηρο, τον Παυσανία, το Θεόφραστο και τον Ηρόδοτο, για το ανθεκτικό ξύλο και τους καρπούς της, τα κράνα. Η ελληνική κρανιά αυτοφύεται σε πολλές περιοχές της χώρας μας και αγαπά το υψόμετρο. Οι περισσότερες καλλιέργειες εντοπίζονται σήμερα στη Ροδόπη, τις Σέρρες, την Ημαθία, την Κοζάνη και την Ήπειρο.
Τα κράνα είναι πλούσια σε φλαβονοειδή, ανθοκυάνες και φαινολικά παράγωγα, κατά την περίοδο της ανάπτυξης και της ωρίμανσης του καρπού. Έχουν μεγάλη περιεκτικότητα σε Καροτίνη, Πηκτίνη και Τανίνη, Βιταμίνη C (103 mg/100 g), Σίδηρο και Ασκορβικό οξύ (4873 mg/100 g). Οι ουσίες αυτές έχουν αντιοξειδωτικές και στυπτικές ιδιότητες. Αποτελούν τονωτικό του ανθρώπινου οργανισμού και ρυθμίζουν το πεπτικό σύστημα.
Χρήσεις - προϊόντα
Το κυριότερο προϊόν της κρανιάς είναι οι καρποί (νωποί, καταψυγμένοι και αποξηραμένοι σε μορφή σταφίδας), οι οποίοι είναι βρώσιμοι και γλυκόξυνοι. Οι καρποί του φυτού εμπεριέχουν πλούσιες αναζωογονητικές και αντιοξειδωτικές ουσίες, πολλές βιταμίνες και φαρμακευτικές ουσίες, γεγονός που κατατάσσει την κρανιά στις πρώτες παγκόσμιες θέσεις στον κατάλογο των βιολογικών και θεραπευτικών φυτών. Οι καρποί της κρανιάς αποτελούν την πρώτη ύλη σε πολλές μεταποιητικές βιομηχανίες τροφίμων αλλά και σε οικιακές χρήσεις, για την παραγωγή χυμών, μαρμελάδων, γλυκών, ποτών, αρτοσκευασμάτων, αρωμάτων, καθώς και σε φαρμακοβιομηχανίες.
Ποτό με Κράνα
Η συγκομιδή των κράνων παλαιότερα γίνονταν σχεδόν αποκλειστικά από αυτοφυείς κρανιές που βρίσκονταν σε ορεινές περιοχές των Σερρών. Τα τελευταία χρόνια χρησιμοποιούνται και κράνα από κρανιές που καλλιεργούνται στα πεδινά, τα οποία και διατίθενται προς πώληση, ενώ μέρος της ζήτησης καλύπτεται και από κρανιές που «φιλοξενούνται» σε αυλές σπιτιών. Σε κάθε περίπτωση, όμως, οι κρανιές που φύονται στις ορεινές περιοχές δίνουν και τον καλύτερο καρπό. Μικρά σε μέγεθος, με βαθύ κόκκινο χρώμα και γυαλιστερή επιφάνεια έχουν τα εντονότερα και πλουσιότερα γευστικά χαρακτηριστικά. Δυστυχώς τα τελευταία χρόνια λόγω της μεγάλης ξηρασίας των καλοκαιρινών μηνών (καθώς το μόνο που θέλουν οι κρανιές είναι έδαφος με επαρκή υγρασία), παρατηρείται ολοένα και μεγαλύτερη ακαρπία.
Η παρασκευή ποτού με κράνα είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη στην περιοχή μας. Οι τρόποι που παρασκευάζεται το ποτό του οποίου τα χαρακτηριστικά παραπέμπουν στο λικέρ είναι κυρίως δύο και τους παραθέτουμε στη συνέχεια:
1. Βάζουμε σε ένα γυάλινο δοχείο κράνα και ζάχαρη σε ισόποσες αναλογίες. Για παράδειγμα στο ένα κιλό κράνα ένα κιλό ζάχαρη. Αν θέλουμε λιγότερη γλυκύτητα περιορίζουμε ελαφρώς την ποσότητα της ζάχαρης. Βγάζουμε το δοχείο στον ήλιο και το αφήνουμε για ένα χρονικό διάστημα περίπου τριών ή τεσσάρων εβδομάδων μέχρι ότου ολοκληρωθεί η ζύμωση. Ενδιάμεσα για να διευκολύνουμε τη διαδικασία μπορούμε να το ανακινούμε, έστω για μία φορά την ημέρα. Όταν δούμε ότι έχει λιώσει η ζάχαρη παίρνουμε το δοχείο και στραγγίζουμε το περιεχόμενό του. Στη συνέχεια προσθέτουμε το αλκοόλ της αρεσκείας μας, το οποίο συνήθως είναι το Κονιάκ, το οποίο ανταποκρίνεται καλύτερα από οποιαδήποτε άλλο ποτό σε αναμίξεις με φρουτώδη αλκοολούχα παρασκευάσματα. Το Κονιάκ θέλουμε να έχει γύρω στους 38 αλκοολικούς βαθμούς ώστε να δώσει την οξύτητα και τη γεμάτη γεύση στο ποτό μας. Η ποσότητα που χρησιμοποιούμε είναι ανάλογη αυτής των κράνων και της ζάχαρης που χρησιμοποιήσαμε. Στο αρχικό παράδειγμά μας (ένα κράνα ένα περίπου ζάχαρη) θα μπει ένα κιλό Κονιάκ.
2. Βάζουμε στο γυάλινο δοχείο σε ισόποσες αναλογίες τα κράνα, τη ζάχαρη και το Κονιάκ(εφ’ όσον αυτό επιλέξουμε). Στη συνέχεια το τοποθετούμε σε ένα σκιερό μέρος. Το ανακινούμε δύο ή τρεις φορές την ημέρα και το αφήνουμε μέχρις ότου λιώσει η ζάχαρη. Στην περίπτωση αυτή η ζύμωση γίνεται με το αλκοόλ που εμπεριέχεται στο Κονιάκ. Είναι η λεγόμενη αλκοολική ζύμωση, αντί της φυσικής ζύμωσης που γίνεται στον ήλιο. Η διαδικασία αυτή είναι απλή και γρήγορη και εξίσου αποτελεσματική. Παράλληλα, με τη διαδικασία αυτή διασφαλίζουμε και την διαύγεια (καθαρότητα) του παραγόμενου ποτού καθώς δεν αλλοιώνεται η φλούδα του καρπού, όπως συμβαίνει, συνήθως με την έκθεση στον ήλιο. Μετά την ολοκλήρωση της ζύμωσης που δεν διαρκεί περισσότερο (εφόσον ενδιάμεσα το ανακινούμε) από τρεις εβδομάδες, το στραγγίζουμε και το ποτό μας είναι έτοιμο.
Δοκιμάζοντας το ποτό από κράνα που μόλις έχουμε παρασκευάσει και εφόσον θέλουμε να του προσδώσουμε γλυκύτητα μπορούμε να προσθέσουμε λίγο λικέρ Τσέρρυ (πικροκέρασο), το οποίο θα μας δώσει και εντονότερο κόκκινο χρώμα , ενώ θα ενισχύσει περαιτέρω και τη γεύση του. Αντίστοιχα αν θέλουμε να ενισχύσουμε τον αλκοολικό του βαθμό μπορούμε να το κάνουμε προσθέτοντας κονιάκ.
Το ποτό με τα Κράνα κατά γενική ομολογία έχει τη δική ιδιαίτερη γεύση, το δικό του ιδιαίτερο χαρακτήρα, που μπορεί κανείς να απολαύσει, με τον τρόπο που απολαμβάνει ένα καλό λικέρ, πάντα βέβαια με προσοχή καθώς δεν παύει να είναι αλκοολούχο προϊόν. Η πόση αυτού του ποτού γίνεται ακόμη πιο ευχάριστη τους κρύους μήνες του χειμώνα, καθώς νοιώθει κανείς τις θερμαντικές ιδιότητες του ποτού να αγκαλιάζουν ευεργετικά όλο του το σώμα.
