20/09/2026
ਇੱਜ਼ਤ
ਇੱਕ ਰਾਤ ਮੌਲਾਨਾ ਜਲਾਲੁੱਦੀਨ ਰੂਮੀ (ਰਹਿਮਹੁੱਲਾਹ) ਨੇ ਆਪਣੇ ਉਸਤਾਦ ਸ਼ੇਖ ਸ਼ਮਸੁੱਦੀਨ ਤਬਰੀਜ਼ੀ (ਰਹਿਮਹੁੱਲਾਹ) ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਰਾਤ ਦੇ ਖਾਣੇ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਖਾਣਾ ਪਰੋਸਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਸ਼ਮਸ ਨੇ ਰੂਮੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਪੀਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ (ਸ਼ਰਾਬ) ਲਿਆਓ।”
ਰੂਮੀ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ ਅਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, “ਕੀ ਉਸਤਾਦ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਂਦੇ ਹਨ?”
ਸ਼ਮਸ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤ ਸੁਭਾਅ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, “ਹਾਂ।”
ਰੂਮੀ ਨੇ ਝਿਜਕਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, “ਇਸ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਸ਼ਰਾਬ ਕਿੱਥੋਂ ਲਿਆਵਾਂ?”
ਸ਼ਮਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਕਿਸੇ ਨੌਕਰ ਨੂੰ ਭੇਜ ਦਿਓ।”
ਰੂਮੀ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, “ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਇੱਜ਼ਤ ਘਟ ਜਾਵੇਗੀ।”
ਸ਼ਮਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਖੁਦ ਜਾਓ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੇਰੇ ਸ਼ਾਗਿਰਦ ਹੋ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਪੂਰੀ ਕਰੋ। ਅੱਜ ਰਾਤ ਮੈਂ ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਾ ਖਾਣਾ ਖਾਵਾਂਗਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਕਰਾਂਗਾ।”
ਆਪਣੇ ਉਸਤਾਦ ਨਾਲ ਡੂੰਘੇ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ ਰੂਮੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਚਾਦਰ ਓੜ੍ਹੀ, ਉਸ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਇੱਕ ਬੋਤਲ ਲੁਕਾਈ ਅਤੇ ਈਸਾਈਆਂ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਦਿਰਾਘਰ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ, ਬੋਤਲ ਖਰੀਦਦੇ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦੇ ਦੇਖ ਲਿਆ। ਦੇਖਦੇ ਹੀ ਦੇਖਦੇ ਸ਼ੱਕ ਦੀ ਗੱਲ ਫੈਲ ਗਈ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਭੀੜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਚੱਲ ਪਈ।
ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਸਜਿਦ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, “ਤੁਹਾਡੇ ਇਮਾਮ ਨੇ ਹੁਣੇ ਹੀ ਸ਼ਰਾਬ ਖਰੀਦੀ ਹੈ।”
ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਾਦਰ ਹਟਾਈ, ਬੋਤਲ ਵੇਖੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਥੁੱਕਣਾ ਅਤੇ ਕੁੱਟਮਾਰ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੱਗ ਵੀ ਸਿਰ ਤੋਂ ਲਹਿ ਗਈ।
ਰੂਮੀ ਚੁੱਪ ਰਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚੁੱਪੀ ਦੇਖ ਕੇ ਲੋਕ ਹੋਰ ਵੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਸਮਝਣ ਲੱਗੇ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਵੀ ਬਣਾਉਣ ਲੱਗੇ।
ਅਚਾਨਕ ਸ਼ੇਖ ਸ਼ਮਸ ਤਬਰੀਜ਼ੀ ਉੱਥੇ ਆਏ ਅਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, “ਤੁਹਾਨੂੰ ਸ਼ਰਮ ਆਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਬੋਤਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਬ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਕਾ ਹੈ।”
ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਯਕੀਨ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਸ਼ਮਸ ਨੇ ਬੋਤਲ ਖੋਲ੍ਹੀ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁੰਘਾ ਕੇ ਦਿਖਾਇਆ। ਬੋਤਲ ਵਿੱਚ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸਿਰਕਾ ਹੀ ਸੀ। ਰੂਮੀ ਨੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਸ਼ਮਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਦਿਰਾਘਰ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਜੇ ਰੂਮੀ ਆਉਣ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਕਾ ਦੇਣਾ।
ਲੋਕ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੀਤੇ 'ਤੇ ਪਛਤਾਵਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰੂਮੀ ਤੋਂ ਮਾਫ਼ੀ ਮੰਗੀ।
ਫਿਰ ਰੂਮੀ ਨੇ ਸ਼ਮਸ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ, “ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਅਪਮਾਨ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਉਂ ਲੰਘਾਇਆ?”
ਸ਼ਮਸ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, “ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਸਿੱਖ ਸਕੋ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਇੱਕ ਭਰਮ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸ਼ੱਕ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਥੁੱਕਿਆ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁੱਟਿਆ ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਾਰਨ ਤੱਕ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ। ਕੀ ਇਹੀ ਉਹ ਇੱਜ਼ਤ ਸੀ ਜਿਸ 'ਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਾਣ ਸੀ? ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਇੱਜ਼ਤ ਲੈਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਛੱਡ ਦਿਓ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਤੋਂ ਇੱਜ਼ਤ ਮੰਗੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦਾ।”
( ਪੁਸਤਕ " ਖ਼ਾਨਕਾਹ " ਵਿੱਚੋਂ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ -Autumn Art
