30/09/2026
មនុស្សជាច្រើនតែងយល់ថា ការថ្វាយផ្កា ថ្វាយទៀន ថ្វាយធូប ការធ្វើទាន និងការធ្វើបុណ្យផ្សេងៗ គឺជាអាមិសបូជា។ ចំណែកការរក្សាសីល និងការធ្វើសមាធិ គឺជាប្រតិបត្តិបូជា។ ប៉ុន្តែ បើយើងពិនិត្យឱ្យបានជ្រៅ តើយើងអាចបែងចែកបុណ្យត្រឹមតែតាមរូបរាងខាងក្រៅនៃសកម្មភាពបានឬ?
ការធ្វើទានក៏ជាបុណ្យកុសល។ ការថ្វាយបូជាព្រះពុទ្ធក៏ជាបុណ្យកុសល។ ការរក្សាសីលក៏ជាបុណ្យ។ ការធ្វើសមាធិក៏ជាបុណ្យកុសល។ ប៉ុន្តែ អ្វីដែលសំខាន់ជាងសកម្មភាពទាំងនេះ គឺ «ចេតនា» ដែលនៅពីក្រោយសកម្មភាពនោះ។
ប្រសិនបើយើងធ្វើទាន ថ្វាយបូជាព្រះពុទ្ធ ឬធ្វើបុណ្យ ដោយគិតថា «សូមឱ្យខ្ញុំមានទ្រព្យសម្បត្តិ សូមឱ្យខ្ញុំមានកិត្តិយស សូមឱ្យខ្ញុំទទួលបានតំណែង សូមឱ្យខ្ញុំបានកើតជាទេវតា ឬបានកើតក្នុងព្រហ្មលោក» នោះ ទោះបីយើងកំពុងធ្វើបុណ្យក៏ដោយ បុណ្យនោះនៅតែមានគោលបំណងទៅរកផលដែលតណ្ហាចង់បាន។ ព្រោះចិត្តរបស់យើងនៅតែចង់បានភពថ្មី ជីវិតថ្មី សេចក្ដីសុខថ្មី ឬផលប្រយោជន៍ថ្មីនៅក្នុងសង្សារ។
សូម្បីតែការធ្វើសមាធិក៏ដូចគ្នា។ ប្រសិនបើយើងធ្វើសមាធិ ដើម្បីចង់បានអំណាច កិត្តិយស ទេវលោក ព្រហ្មលោក ឬផលប្រយោជន៍លោកិយណាមួយ នោះការធ្វើសមាធិនោះក៏នៅតែមានតណ្ហាជាអ្នកដឹកនាំ។ សកម្មភាពអាចខ្ពង់ខ្ពស់ ប៉ុន្តែបើយើងនៅតែធ្វើដោយចង់បានផលសម្រាប់ខ្លួនឯង នោះចិត្តនៅតែមិនទាន់រួចផុតពីតណ្ហា។ នេះហៅថា «វដ្តគាមិនីកុសល» គឺជាកុសលដែលមានទិសដៅនាំឱ្យបន្តស្ថិតក្នុងវដ្តសង្សារ មិនមែននាំចេញពីវដ្តសង្សារ ឆ្ពោះទៅរកការរួចផុត និងព្រះនិព្វានឡើយ។
ផ្ទុយទៅវិញ ប្រសិនបើយើងធ្វើទាន រក្សាសីល ថ្វាយបូជាព្រះពុទ្ធ ឬធ្វើសមាធិ ដោយមានគោលបំណងកាត់បន្ថយតណ្ហា កាត់បន្ថយកិលេស សម្អាតចិត្ត បង្កើនសតិ និងបញ្ញា និងដើរតាមផ្លូវទៅកាន់ព្រះនិព្វាន នោះយើងមិនបានធ្វើបុណ្យដើម្បីស្វែងរកអ្វីបន្ថែមក្នុងសង្សារទេ។ យើងកំពុងប្រើបុណ្យ និងការប្រតិបត្តិជាផ្លូវ ដើម្បីរំដោះខ្លួនចេញពីសង្សារ។នេះហៅថា «វិវដ្តគាមិនីកុសល» គឺជាកុសលដែលមានទិសដៅនាំចេញពីវដ្តសង្សារ ឆ្ពោះទៅរកការរួចផុតពីសង្សារ និងព្រះនិព្វាន។
ដូច្នេះ សារៈសំខាន់មិនមែនស្ថិតនៅត្រឹមថា យើងធ្វើទាន យើងថ្វាយបូជា យើងរក្សាសីល ឬយើងធ្វើសមាធិនោះទេ។ សារៈសំខាន់គឺ តើចិត្តរបស់យើងកំពុងទៅណា?បើចិត្តកំពុងស្វែងរកការកើត និងសេចក្ដីសុខក្នុងសង្សារ នោះយើងនៅតែស្វែងរកអ្វីមួយក្នុងសង្សារ។ ប៉ុន្តែ បើចិត្តកំពុងស្វែងរកការរួចផុតពីតណ្ហា និងកិលេស នោះការប្រតិបត្តិរបស់យើងកំពុងបែរមុខទៅរកព្រះនិព្វាន។
ហេតុនេះហើយ យើងមិនគួរមើលត្រឹមតែដៃដែលកំពុងធ្វើបុណ្យទេ ប៉ុន្តែត្រូវមើលទៅចិត្តដែលកំពុងធ្វើបុណ្យ។ ព្រោះអ្វីដែលកំណត់ទិសដៅនៃបុណ្យ មិនមែនសកម្មភាពខាងក្រៅតែមួយមុខទេ ប៉ុន្តែគឺចេតនា ទិដ្ឋិ និងគោលបំណងដែលនៅក្នុងចិត្តរបស់យើង។
— ដកស្រង់ និងពន្យល់តាមការបង្រៀនរបស់ ព្រះអាចារ្យ ណាឧយនេ អរិយធម្ម ជាព្រះគ្រូវិបស្សនាដ៏ឆ្នើម
សូមអាន និងសិក្សាឱ្យបានជ្រៅបន្ថែមទៀតនូវអដ្ឋកថានៃធម្មទាយាទសូត្រ(មជ្ឈិមនិកាយ), ដើម្បីយល់កាន់តែច្បាស់អំពីភាពខុសគ្នារវាងមរតកនៃអាមិស និងមរតកនៃធម៌។
#សមាធិ #កម្ពុជា #សុខភាពចិត្ត
