18/07/2023
Espresso Machine အမျိုးအစားများအကြောင်း လေ့လာကြည့်ခြင်း
Espresso machines တွေဟာ ခုခေတ်မှာ အတော်လေးရင်းနှီးလာပြီး အသုံးများလာကြပါတယ်။ ဆိုင်မှာအသုံးပြုရုံတင်မဟုတ်ပဲ အိမ်များ ရုံးများမှာပါ တွေ့လာရပြီဖြစ်ပါတယ်။
ခုလိုအသုံးများလာတာနဲ့အမျှ စက်အမျိုးအစားတွေလည်း ခေတ်အဆက်ဆက်မျိုးစုံထုတ်လုပ်လာကြပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့လေ့လာကြည့်ရအောင်ဗျာ...
Steam-Driven Machines
1884 ခုနှစ်မှာ Angelo Moriondo က steam pressure (ရေနွေးငွေ့ဖိအား) နဲ့ဖျော်တဲ့ ကော်ဖီစက်ကို တီထွင်မိတ်ဆက်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါဟာ ခုခေတ်မှာ espresso machine လို့ခေါ်တဲ့ စက်တွေရဲ့ မူလပထမ မွေးဖွားလာခြင်းပဲဖြစ်ပါတယ်။ အလုံပိတ်အိုးထဲမှာ ရေနွေးကို ပွက်ပွက်ဆူအောင်တည်ထားတဲ့အခါ ထွက်လာတဲ့ ရေနွေးငွေ့တွေဟာ စုပေါင်းလာပြီး ဖိအားတစ်ခုဖြစ်ပေါ်လာပါတယ်။ အဲ့လိုဖြစ်လာတဲ့ ဖိအားကိုသုံးပြီး ကော်ဖီထဲက အရသာကို အချိန်တိုအတွင်း အများကြီးဆွဲထုတ်တဲ့နည်းစနစ်ဖြစ်ပါတယ်။ စက္ကန့်ပိုင်းအတွင်းကော်ဖီတစ်ခွက်ဖြစ်လာတဲ့ espresso ရဲ့ အစဖြစ်ပါတယ်။ ခုနောက်ပိုင်းစက်တွေမှာတော့ pressure ကို ရေနွေးငွေ့ကနေ အားမကိုးတော့ပဲ pressure pump နဲ့ထုတ်လွတ်ပေးတာဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ယနေ့ခေတ်ထိလည်း steam driven mahcine တွေဟာရှိနေဆဲဖြစ်ပါတယ်။ Moka pot တွေမှာလည်း steam driven စနစ်ကို တွေ့ရမှာဖြစ်ပါတယ်။ Steam driven တွေရဲ့ အားနည်းချက်ကတော့ pressure ကို 1-1.5 bar ထိသာထုတ်လွတ်နိုင်ပြီး ယနေ့ခေတ် espresso ရဲ့ 9 bar ထိတော့ မထုတ်ပေးနိုင်ပါဘူး။
Lever-Driven Machines
Lever-driven တွေဟာ lever ကိုဖိပြီး လူရဲ့အားနဲ့ pressure ထုတ်လွတ်ပေးတဲ့ စက်မျိုးဖြစ်ပါတယ်။ manual နဲ့ spring-loaded ဆိုပြီး (၂)မျိုးလာပါတယ်။
manual တွေမှာတော့ lever မောင်းတံဟာ အစမှာ ရေပြင်ညီပုံစံရှိပြီး ဖျော်တော့မယ်ဆိုရင် မောင်းတံကို အပေါ်ကိုမ,တင်ပေးရပါတယ်။ အဲ့အချိန် pressure မပါတဲ့ ရေတွေဟာ ကော်ဖီမှုန့်ပေါ်ကိုစီးဆင်းလာပါတယ်။ ဒါဟာ pre-infusion or blooming ဖြစ်ပါတယ်။ ကိုယ်ထားချင်တဲ့ အချိန်တစ်ခုထိထားပြီး အောက်ကိုဖိချရတာဖြစ်ပါတယ်။ ဖိချတဲ့အချိန်မှာတော့ pressure နဲ့ စီးဆင်းတာဖြစ်ပါတယ်။
spring-loaded ဆိုတာကတော့ နာမည်အတိုင်း စပရင်ကိုဖိချပြီး pressure ထွက်လာကာ ဖျော်ရတဲ့ စနစ်ဖြစ်ပါတယ်။ သူ့မှာတော့ အစပိုင်းမှာ lever တံက အပေါ်မှာ ထောင်မတ်နေတဲ့အနေအထားမှာဖြစ်ပြီး ဖျော်တော့မယ်ဆိုရင် ဖိချပေးရတာဖြစ်ပါတယ်။
lever-driven တွေရဲ့အားသာချက်တွေကတော့ ဖျော်တဲ့ barista ရဲ့ control အပြည့်လုပ်နိုင်စွမ်းပဲဖြစ်ပါတယ်။ pre-infusion ဘယ်လောက်ထားမလဲ? pressure profile ကို ဘယ်လိုစိတ်ကြိုက်သတ်မှတ်မလဲ? စတာတွေကို control လုပ်လို့ရတာဖြစ်ပါတယ်။ သို့ပေမယ့် physical ခွန်အားကို အသုံးပြုရတာဖြစ်တဲ့အတွက် ခွက်ရည်အများကြီးဖျော်မယ့် ဆိုင်မျိုးမှာဆိုရင် Barista တွေ gym သွားစရာမလိုပဲ လက်မောင်းတွေကြီးနေမှာအမှန်ပါပဲ။ နောက်တစ်ခုအားနည်းချက်က barista တွေ တစ်ခွက်နဲ့ တစ်ခွက်ကြား၊ တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက်ကြား consistent ဖြစ်ဖို့ ထိန်းချုပ်ရခက်လွန်းတာဖြစ်ပါတယ်။ pressure profile ဟာ ဖျော်တဲ့ barista ရဲ့ ဖိအားပေါ်မူတည်နေတဲ့အတွက် အတိအကျ တိုင်းတာထိန်းသိမ်းဖို့ ခက်ခဲတာဖြစ်ပါတယ်။
Pump-Driven Machines
Pump-driven တွေဟာ 1960 ခုနှစ်ဝန်းကျင်လောက်မှာ စတင်ပေါ်ထွက်လာပြီး စျေးကွက်မှာ အုပ်စိုးလာတာဖြစ်ပါတယ်။ ရေနွေးအိုးထဲမှာ အပူပေးထားတဲ့ ရေနွေးတွေကို pump pressure ကိုသုံးပြီး 9bar ပတ်ချာလည် ထုတ်လွတ်ကာ ဖျော်ရတဲ့ စနစ်ဖြစ်ပါတယ်။ ယနေ့ခေတ် ကျွန်တော်တို့အသုံးပြုနေတာ ဒီစနစ်မျိုးဖြစ်ပါတယ်။ ခုခေတ် pump-driven တွေမှာ semi-automatic, automatic နဲ့ super-automatic ဆိုပြီး (၃)မျိုးလာပါတယ်။ ဒီ(၃)မျိုးထဲမှာမှ တစ်မျိုးစီမှာ pump အမျိုးအစား၊ boiler အရေအတွက်၊ computer-aided programming စတဲ့အပိုင်းတွေထပ်ပြီး ကွဲပြားပါတယ်။ ဒါကတော့ စက်ဝယ်တော့မယ်ဆိုရင် specification တွေမှာ ပါတဲ့အချက်တွေဖြစ်ပါတယ်။
Semi-automatic machines တွေဟာ ကျွန်တော်တို့ ဆိုင်တွေမှာ အသုံးပြုနေတဲ့ professional espresso machine တွေဖြစ်ပါတယ်။ ဒီစက်တွေမှာ ရေအပူချိန် နဲ့ ထွက်လာမယ့် ရေ pressure ကို စက်က automatic ထိန်းထားပေးတာဖြစ်ပါတယ်။ grinding, tamping, extraction control နဲ့ အခြားသောအချက်တွေကို barista က လုပ်ရတာဖြစ်ပါတယ်။ စက်တစ်ဝက် လူတစ်ဝက်ဖြစ်တာကြောင့် semi-automatic လို့ခေါ်တာဖြစ်ပါတယ်။
Automatic machines တွေဟာ semi-automatic machines တွေနဲ့ အတော်များများတူပါတယ်။ သူ့မှာပိုလာတာကတော့ ရေဆင်းတဲ့ ပမာဏကို လိုချင်တဲ့ ပမာဏရောက်ရင် auto ရပ်သွားစေမယ့် program သွင်းတဲ့ စနစ်တွေပါတာဖြစ်ပါတယ်။ group head တစ်ခုချင်းစီမှာ များသောအားဖြင့် program ခလုတ် (၄)မျိုးစီ ပါဝင်ပါတယ်။ ဒီစက်တွေဟာ ကျွန်တော်တို့ ဆိုင်တွေမှာ သုံးနေတဲ့ စနစ်ဖြစ်ပါတယ်။
Super-automatic machines တွေကတော့ နာမည်အတိုင်းပဲ အစအဆုံးစက်ကပဲလုပ်သွားပေးတာဖြစ်ပါတယ်။ grinding ကအစ ကော်ဖီတစ်ခွက်ဖြစ်တဲ့အထိ စက်ကပဲလုပ်တာပါ။ လူကခလုတ်တစ်ချက်ပဲနှိပ်ပေးရုံပဲဖြစ်ပါတယ်။ ရုံးတွေမှာ အသုံးများပြီး လူရဲ့ တီထွင်ဖန်တီးမှု ထည့်လို့မရတဲ့ စက်မျိုးဖြစ်ပါတယ်။
ခုပြောခဲ့တဲ့ espresso machines အမျိုးအစားတွေဟာ အားသာချက်အားနည်းချက်ကိုယ်စီရှိကြပါတယ်။ ကိုယ်သုံးမယ့် ရည်ရွယ်ချက်၊ နေရာ၊ ဖျော်မယ့် ကော်ဖီအနေအထား၊ သုံးမယ့် budget ပေါ်မူတည်ပြီး အသင့်တော်ဆုံးကို ရွေးချယ်ရမှာဖြစ်ပါတယ်။ ကော်ဖီကောင်းများ ဖန်တီးနိုင်ကြပါစေဗျာ...
#ကော်ဖီစစ်စစ်မှအရသာစစ်စစ်ဆီသို့
