25/09/2026
တစ်ရက်တည်း တော်တော်တက်သွားတယ်။”
သားက ဖုန်းကို အဖေ့ရှေ့ချပြတယ်။
၂၀၂၆ စက်တင်ဘာ ၂၅ ရက်
ရန်ကုန် စက်သုံးဆီဈေး
92 တစ်လီတာ 4,450 ကျပ်
625 ကျပ်တက်တယ်။
95 တစ်လီတာ 4,600 ကျပ်
650 ကျပ်တက်တယ်။
ဒီဇယ် တစ်လီတာ 4,790 ကျပ်
640 ကျပ်တက်တယ်။
ပရီမီယံဒီဇယ် တစ်လီတာ 5,795 ကျပ်
745 ကျပ်တက်တယ်။
သားက ပြောတယ်။
“ဒီလိုသာ ဆက်တက်ရင်
လုပ်ငန်းလုပ်ရတာ ပိုခက်တော့မှာပဲ အဖေ။”
အဖေက ဖုန်းကိုကြည့်ပြီး ပြန်မေးတယ်။
“သား ဘာမြင်လဲ။”
“ဆီဈေးတက်တာပေါ့ အဖေ။”
အဖေက ခေါင်းခါတယ်။
“အဖေကတော့ ဆီဈေးတက်တာတစ်ခုတည်း မမြင်ဘူး။
အဖေမြင်တာ
နောက်တစ်လ၊ နှစ်လမှာ
ဘာတွေလိုက်တက်လာနိုင်လဲဆိုတာ။”
သားက မေးတယ်။
“ဘာတွေတက်မှာလဲ။”
“စဉ်းစားကြည့်သား။
ဒီဇယ်ဈေးတက်တယ်။
ကုန်ကားတစ်စီးရဲ့ ကုန်ကျစရိတ်တက်မယ်။
ကုန်ကားခတက်ရင်
သယ်ယူစရိတ်တက်မယ်။
သယ်ယူစရိတ်တက်ရင်
ကုန်ကြမ်းရောက်ဈေးတက်မယ်။
စက်ရုံမှာ မီးစက်မောင်းနေရရင်
ထုတ်လုပ်မှုစရိတ်တက်မယ်။
ကုန်ကြမ်းနဲ့ ထုတ်လုပ်မှုစရိတ်တက်ရင်
ကုန်ပစ္စည်းဈေးတက်မယ်။
ကုန်ပစ္စည်းဈေးတက်ရင်
Customer ရဲ့ ပိုက်ဆံသုံးပုံ ပြောင်းမယ်။
မလိုအပ်တဲ့အရာကို မဝယ်တော့ဘူး။
အသေးစားပမာဏ ပြောင်းဝယ်မယ်။
ဈေးသက်သာတဲ့ Brand ပြောင်းမယ်။
ဝယ်တဲ့အကြိမ်ရေ လျှော့မယ်။
နောက်ဆုံး သားရဲ့ Sales ကိုလာထိမယ်။
မြင်လား။
ဆီဈေးတက်တာက
ဆီဆိုင်တစ်ခုတည်းရဲ့ ပြဿနာမဟုတ်ဘူး။
စီးပွားရေးစနစ်တစ်ခုလုံးထဲကို
လှိုင်းလို ဝင်သွားနိုင်တယ်။”
သားက မေးတယ်။
“ဒါဆို လုပ်ငန်းရှင်တွေ ဘာလုပ်ရမလဲ အဖေ။
ဆီဈေးကျလာဖို့ စောင့်ရမှာလား။”
အဖေက ရယ်တယ်။
“အဲ့ဒါ လုပ်ငန်းရှင်ရဲ့အလုပ် မဟုတ်ဘူးသား။
ဆီဈေး ဘယ်လောက်ဖြစ်မလဲ
သား မထိန်းချုပ်နိုင်ဘူး။
အရှေ့အလယ်ပိုင်းမှာ ဘာဖြစ်မလဲ
သား မထိန်းချုပ်နိုင်ဘူး။
ကမ္ဘာ့ရေနံဈေးကိုလည်း
သား မထိန်းချုပ်နိုင်ဘူး။
ဒါပေမယ့်
သားရဲ့လုပ်ငန်းက ဒီလိုအပြောင်းအလဲကို
ဘယ်လောက်ခံနိုင်မလဲဆိုတာတော့
သားတည်ဆောက်လို့ရတယ်။”
သားက မေးတယ်။
“ဘယ်လိုလဲ အဖေ။”
“ပထမဆုံး
ကိုယ့်လုပ်ငန်းမှာ ဆီဈေးနဲ့ ဆက်စပ်နေတဲ့ ကုန်ကျစရိတ်တွေကို ထုတ်ကြည့်။
ကိုယ်ပိုင်ကားတွေရှိလား။
Delivery ရှိလား။
ကုန်တင်ကားသုံးလား။
Generator သုံးလား။
Supplier က သယ်ယူစရိတ် တိုးကောက်နိုင်လား။
ဝန်ထမ်းတွေ အလုပ်လာဖို့ ကုန်ကျစရိတ်တက်မလား။
တစ်ခုချင်းကြည့်။
ပြီးရင် တွက်။
ဆီဈေး 10% တက်ရင်
ကိုယ့်ကုန်ကျစရိတ် ဘယ်လောက်တက်မလဲ။
20% ဆိုရင်ရော။
30% ဆိုရင်ရော။
ဒီအဖြေကို မသိဘဲ
‘ဆီဈေးတက်လို့ စီးပွားရေးမကောင်းဘူး’
လို့ပြောနေတာက
လုပ်ငန်းရှင်အလုပ် မဟုတ်သေးဘူး။”
သားက မေးတယ်။
“တွက်ပြီးရင်ရော။”
“ဒုတိယမေးခွန်းမေး။
ဘယ်ကုန်ကျစရိတ်ကို Customer ဆီ လွှဲလို့ရလဲ။
ဘယ်ကုန်ကျစရိတ်ကို ကိုယ်ခံရမလဲ။
ဘယ်ကုန်ကျစရိတ်ကို လျှော့လို့ရလဲ။
ဘယ် Process ကို ပြောင်းလို့ရလဲ။
Delivery တွေ စုပို့လို့ရလား။
Route ပြန်ဆွဲလို့ရလား။
ဂိုဒေါင်နေရာ ပြောင်းသင့်လား။
Supplier နီးနီးက ရှာလို့ရလား။
Packaging သေးသေးပြောင်းလို့ရလား။
Customer ဝယ်အားကျလာရင်
အသေးစားအရွယ်အစား ထုတ်လို့ရလား။
ဒါတွေစဉ်းစား။
သား…
အကျပ်အတည်းဆိုတာ
Cost Cutting လုပ်ရုံတစ်ခုတည်း မဟုတ်ဘူး။
Business Model ပြန်စဉ်းစားရမယ့် အချိန်လည်း ဖြစ်နိုင်တယ်။”
သားက မေးတယ်။
“ဒါပေမယ့် အဖေ…
ဆီဈေးက ပြန်ကျသွားရင်ရော။
အခုကတည်းက ပြင်တာတွေ အလကားမဖြစ်ဘူးလား။”
အဖေက ပြန်မေးတယ်။
“မင်းလုပ်ငန်းက ဆီဈေးပြန်ကျမှ အသက်ရှင်နိုင်မယ်ဆိုရင်
အဲ့ဒါ Strategy လား။
မျှော်လင့်ချက်လား။”
သား ငြိမ်သွားတယ်။
အဖေက ဆက်ပြောတယ်။
“တရုတ်စကားတစ်ခွန်းရှိတယ်။
居安思危
Jū ān sī wēi.
အေးချမ်းနေတဲ့အချိန်မှာ
အန္တရာယ်ကို ကြိုစဉ်းစားထား။
အန္တရာယ်ရောက်လာမှ ပြင်ဆင်တာ
နောက်ကျတတ်တယ်သား။
အဖိုးတို့ လုပ်ငန်းလုပ်တုန်းကလည်း ဒီလိုပဲ။
ပစ္စည်းရနေတုန်း
Supplier တစ်ယောက်တည်းကို မယုံဘူး။
ရောင်းကောင်းနေတုန်း
ပိုက်ဆံအကုန် မသုံးဘူး။
အခြေအနေကောင်းနေတုန်း
နောက်လမ်းတစ်လမ်း ရှာထားတယ်။
ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့
ခေတ်ကောင်းတာ ထာဝရမဟုတ်ဘူးဆိုတာ
သူတို့ဘဝနဲ့ သင်ခဲ့ရလို့။”
သားက မေးတယ်။
“အခုလို ဆီဈေးတက်တာကိုကြည့်ပြီး
အဖေဆို ဘာတွေပြင်ဆင်မလဲ။”
အဖေက ပြောတယ်။
“အဖေဆို လေးဆင့်ကြည့်မယ်။
ပထမ
ကိုယ့်လုပ်ငန်းရဲ့ ကုန်ကျစရိတ်ကို ပြန်တွက်မယ်။
ဒုတိယ
Supplier နဲ့ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလမ်းကြောင်းကို ပြန်ကြည့်မယ်။
တတိယ
Customer ရဲ့ ဝယ်နိုင်စွမ်းကျလာရင်
Product နဲ့ Pricing ကို ဘယ်လိုပြောင်းမလဲ ကြိုစဉ်းစားမယ်။
စတုတ္ထ
Cash ကို ပိုသတိထားမယ်။
အကျပ်အတည်းမှာ အမြတ်ထက် Cash က ပိုအရေးကြီးတဲ့အချိန်ရှိတယ်။
Inventory ထဲ ပိုက်ဆံအကုန်ပိတ်မထားနဲ့။
ချဲ့ဖို့အတွက် အကြွေးအများကြီးမယူနဲ့။
မလိုအပ်တဲ့ Fixed Cost မတိုးနဲ့။
အခြေအနေပြောင်းလာရင်
မြန်မြန်လှည့်နိုင်အောင် နေရာချန်ထား။”
သားက မေးတယ်။
“ဒါဆို ဆီဈေးတက်တာကို အခွင့်အလမ်းလို့ပါ မြင်လို့ရလား အဖေ။”
အဖေက ပြုံးတယ်။
“အဲ့ဒီမေးခွန်းမေးတတ်လာရင်
သားက လုပ်ငန်းရှင်လို စစဉ်းစားလာပြီ။
လူတိုင်း ကုန်ကျစရိတ်တက်နေတဲ့အချိန်
ဘယ်သူက Logistics ကို ပိုထိရောက်အောင်လုပ်နိုင်လဲ။
လူတိုင်း Delivery ဈေးကြီးနေတဲ့အချိန်
ဘယ်သူက Route ပိုကောင်းအောင် ဆွဲနိုင်လဲ။
လူတိုင်း လျှပ်စစ်နဲ့ လောင်စာပြဿနာကြုံနေတဲ့အချိန်
ဘယ်သူက စွမ်းအင်သက်သာတဲ့နည်းလမ်း ရောင်းနိုင်လဲ။
Customer ဝယ်အားကျနေတဲ့အချိန်
ဘယ်သူက ပိုတတ်နိုင်တဲ့ Product ပုံစံ ဖန်တီးနိုင်လဲ။
လူတိုင်း ပြဿနာတူတူကြုံတယ်သား။
ဒါပေမယ့်
တချို့က ငြီးတယ်။
တချို့က ကုန်ကျစရိတ်တက်လို့ ဈေးလိုက်တင်တယ်။
တချို့ကတော့
လုပ်ငန်းလုပ်ပုံတစ်ခုလုံးကို ပြန်စဉ်းစားတယ်။
အဲ့ဒီမှာ ကွာသွားတာ။”
သားက မေးတယ်။
“ဒါဆို ကမ္ဘာ့ရေနံဈေး ဘာကြောင့်တက်လဲဆိုတာ လေ့လာဖို့ မလိုတော့ဘူးလား။”
“လိုတာပေါ့သား။
ဒါပေမယ့် Theory တစ်ခုကို ယုံပြီး စိတ်လှုပ်ရှားဖို့ မလေ့လာနဲ့။
အခု ကမ္ဘာ့စွမ်းအင်စျေးကွက်မှာ
စစ်ရေးနဲ့ နိုင်ငံရေးတင်းမာမှု၊
အဓိကရေကြောင်းလမ်းတွေရဲ့ အန္တရာယ်၊
သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးကုန်ကျစရိတ်နဲ့
ရေနံထုတ်လုပ်မှုအခြေအနေတွေကြောင့်
စျေးနှုန်းလှုပ်ရှားမှု ကြီးနေတယ်။
အဲ့ဒါတွေကို လေ့လာတာက
‘ဘယ်သူ့အပြစ်လဲ’
ဆိုတာ ဆုံးဖြတ်ဖို့တင် မဟုတ်ဘူး။
ကိုယ့်လုပ်ငန်းကို နောက်ဘယ်နေရာက လာထိနိုင်လဲ သိဖို့။
ဒီနေ့ ဆီဈေးတက်တယ်။
မနက်ဖြန် သယ်ယူစရိတ်တက်နိုင်တယ်။
နောက်တစ်ဆင့် ကုန်ကြမ်းတက်နိုင်တယ်။
နောက်တစ်ဆင့် Customer ဝယ်အားပြောင်းနိုင်တယ်။
လုပ်ငန်းရှင်က
ဒီနေ့ဖြစ်နေတာကိုပဲ မကြည့်ရဘူး။
နောက်ထပ် နှစ်ဆင့်၊ သုံးဆင့်မှာ
ဘာဖြစ်လာနိုင်လဲ ကြည့်ရတယ်။”
သားက ခဏငြိမ်နေတယ်။
ပြီးမှ ပြောတယ်။
“ဒါဆို အဖေ…
ဆီဈေးတက်တာက ပြဿနာပဲ။
ဒါပေမယ့် ပြဿနာထက်
ကိုယ်ပြင်ဆင်ထားခြင်းမရှိတာက ပိုကြီးတဲ့ပြဿနာပေါ့။”
အဖေက ပြုံးတယ်။
“အဲ့ဒါပဲသား။
ဆီဈေး ဘယ်လောက်အထိတက်မလဲ
အဖေမသိဘူး။
ဘယ်နေ့ပြန်ကျမလဲလည်း မသိဘူး။
ကမ္ဘာ့နိုင်ငံရေး ဘယ်လိုပြောင်းမလဲလည်း
ဘယ်သူမှ အတိအကျမသိဘူး။
ဒါပေမယ့် လုပ်ငန်းရှင်တစ်ယောက်အနေနဲ့
မသေချာမှုကို ဖယ်ရှားလို့မရရင်
မသေချာမှုကို ခံနိုင်တဲ့လုပ်ငန်း တည်ဆောက်လို့ရတယ်။
Supplier တစ်ယောက်တည်း မမှီနဲ့။
ဝင်ငွေလမ်းကြောင်းတစ်ခုတည်း မမှီနဲ့။
Cash အကုန်မသုံးနဲ့။
Fixed Cost အရမ်းမတိုးနဲ့။
ကုန်ကျစရိတ် ဘယ်ကလာလဲ သိထား။
Customer ဘယ်လိုပြောင်းနေလဲ ကြည့်။
အခြေအနေပြောင်းရင်
Strategy ပြောင်းနိုင်အောင် နေ။
居安思危
Jū ān sī wēi.
အေးချမ်းနေတဲ့အချိန်မှာ
အန္တရာယ်ကို ကြိုစဉ်းစား။
လူအများစုက ဆီဈေးတက်တဲ့နေ့မှ
ဆီဈေးအကြောင်း စပြောကြတယ်။
လုပ်ငန်းရှင်ကတော့
ဆီဈေးမတက်ခင်ကတည်းက
‘တက်လာရင် ငါဘာလုပ်မလဲ’
ဆိုတဲ့အဖြေ ရှိထားရမယ်။
အနာဂတ်ကို မှန်အောင်ခန့်မှန်းဖို့ မလိုဘူးသား။
အနာဂတ် ဘယ်လိုလာလာ
ကိုယ့်လုပ်ငန်းက ဆက်လည်နိုင်အောင်
ကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားဖို့ပဲ လိုတယ်။”
Akyanpay
ကိုယ်မပါဘဲလည်ပတ်တဲ့ လုပ်ငန်းတွေ တည်ဆောက်ပါ။
Credit
