26/09/2026
काजक्रिया गरेको ३९ दिनपछि श्रीमान् जिउँदै फर्किए
कल्पना गर्नुहोस्—जसलाई आफ्नै आँखाले देख्न नपाउँदै मृत घोषणा गरियो। जसको नाममा काजक्रिया गरियो। जसको सम्झनामा आँसु बगाइयो। अनि जसको मृत्यु स्वीकारेर श्रीमतीले बाँकी जीवन एक्लै बिताउने मन बनाइन्।
तर…
काजक्रिया गरेको ३९ दिनपछि त्यही श्रीमान् जिउँदै घर फर्किए।
यो कुनै चलचित्रको कथा होइन। कुनै काल्पनिक उपन्यास पनि होइन। यो हो आशापुरीकी रीना तमाङ र नेपाली सेनाका जवान वीरबहादुर तमाङको वास्तविक जीवनकथा।
कहिलेकाहीँ जीवनले यस्तो मोड ल्याउँछ, जहाँ मान्छेले विश्वास गर्ने कि नगर्ने भन्ने निर्णय गर्नसमेत गाह्रो हुन्छ। रीनाको जीवनमा पनि त्यस्तै एउटा दिन आएको थियो, जुन दिन उनले श्रीमान् वीरबहादुरलाई गुमाएको ठानेकी थिइन्।
वीरबहादुर नेपाली सेनामा कार्यरत थिए। देश सशस्त्र द्वन्द्वको चपेटामा थियो। सैनिकको श्रीमती हुनुको अर्थ रीनाका लागि प्रत्येक बिदाइसँगै एउटा नयाँ डर जन्मिनु थियो। वीरबहादुर ड्युटीमा निस्कँदा रीना उनलाई हेरेर मुस्कुराउने प्रयास गर्थिन्। तर मनभित्र भने एउटै प्रश्न हुन्थ्यो—‘आज गएको मान्छे फेरि सकुशल फर्किएला त?’
तर सैनिकको श्रीमतीका लागि डरलाई मनमै राखेर श्रीमान्लाई बिदाइ गर्नुबाहेक अर्को विकल्प थिएन।
२०६२ सालको श्रावण महिना। वीरबहादुरलाई पश्चिम नेपालमा खटाइयो। त्यतिबेला पश्चिम नेपाल माओवादी गतिविधिका कारण अत्यन्त जोखिमपूर्ण क्षेत्रमध्ये एक थियो। दिनहरू बितिरहेका थिए। घरमा रीना श्रीमान्को प्रतीक्षामा थिइन्।
तर एक दिन अचानक आएको एउटा खबरले उनको जीवन नै उल्टाइदियो।
ब्यारेकमाथि भीषण आक्रमण भयो।
त्यसपछि खबर आयो—‘सबैजना वीरगति भए।’
त्यो एउटा वाक्यले रीनाको संसार रोकियो। आफ्नो श्रीमान् पनि त्यही आक्रमणमा मारिएको खबर सुनेपछि उनको होसहवास उड्यो। छाउनीमा शवहरू पहिचान गर्न आफन्तहरू पुगे।
रीना स्वयं त्यो दृश्य हेर्न सक्ने अवस्थामा थिइनन्। वीरबहादुरकी दिदीले शरीरमा रहेका केही चिन्हका आधारमा एउटा शवलाई आफ्नै भाइको शव भनेर पहिचान गरिन्। त्यसपछि परिवारले वीरबहादुरको मृत्यु स्वीकार गर्यो।
धार्मिक संस्कारअनुसार काजक्रिया सम्पन्न भयो।
एक श्रीमतीले आफ्नै श्रीमान्को मृत्युको संस्कार गरिन्। त्यो दिन रीनाका लागि केवल श्रीमान् गुमाएको दिन थिएन। त्यो उनको जीवनको एउटा ठूलो हिस्सा गाडिएको दिन थियो।
घर उस्तै थियो। आँगन उस्तै थियो। बाटो उस्तै थियो। तर वीरबहादुर थिएनन्। हरेक कुनामा उनको सम्झना थियो। हरेक आवाजमा उनको झल्को थियो। तर फर्केर आउने मान्छे अब कहिल्यै फर्किँदैन भन्ने विश्वास गर्न रीनाको मन बाध्य भएको थियो।
तर जीवनले अझै एउटा रहस्य लुकाएर राखेको थियो।
करिब ३० दिनपछि अचानक एउटा खबर आयो।
‘वीरबहादुर जीवित छन्।’
रीना स्तब्ध भइन्। जसको काजक्रिया भइसकेको थियो, त्यो मान्छे कसरी जीवित हुन सक्छ?
खबर अझै अविश्वसनीय थियो—माओवादीले वीरबहादुरलाई नियन्त्रणमा राखेको रहेछ।
त्यस क्षण रीनाको आँखामा फेरि आशाको उज्यालो पलायो। तर त्यो आशासँगै डर पनि थियो।
माओवादीले छोड्लान् त?
छोडे पनि उनी सुरक्षित घरसम्म आइपुग्लान् त?
कतै बाटोमै केही भयो भने?
यी प्रश्नहरूबीच रीना श्रीमान्को प्रतीक्षामा बसिरहिन्।
तर विडम्बना के थियो भने, उनको पीडा देखेर सहारा दिनुपर्ने समाजका केही मानिसहरू नै उनको घाउमा नुन छर्किन थाले।
कसैले भने—‘तेरो श्रीमान अब कहिल्यै फर्किँदैन।’
कसैले भने—‘माओवादीले छोडे पनि बाटोमै मर्छ।’
अझ कसैले त यतिसम्म भने—‘हामी ग्यारेन्टी दिन्छौँ, ऊ बाँच्दैन।’
एउटी महिलाले एकपटक श्रीमान् गुमाइसकेको विश्वास गरेर काजक्रिया गरिसकेकी थिइन्। अब श्रीमान् जीवित छन् भन्ने खबरले आशा पलाएको थियो। तर त्यही आशामाथि पनि मानिसहरूले आफ्ना शब्दका ढुंगा प्रहार गरिरहेका थिए।
रीनाले ती शब्दहरू सुन्नुपर्यो। सहनुपर्यो। तर उनले आशा छोडिनन्।
र अन्ततः त्यो दिन आयो।
वीरबहादुरलाई माओवादीले रिहा गरिदियो।
मृत ठानिएका वीरबहादुर जीवितै घर फर्किंदै थिए। ३९ दिनअघि जसको काजक्रिया गरिएको थियो, त्यही मान्छे फेरि श्रीमतीको अगाडि उभिन आइरहेको थियो।
तर कथा त्यहाँ पनि सकिएन।
वीरबहादुर घर फर्किएपछि पनि केही मानिसहरूले रीनालाई उनलाई तुरुन्त भेट्न नदिन अनेक कुरा गर्न थाले। कसैले अशुभ हुने बताए। कसैले पुराना संस्कार र अन्धविश्वासका कुरा निकाले।
तर यसपटक रीना चुप बसिनन्।
उनले सबैका अगाडि भनिन्—‘तिमीहरूले मेरो श्रीमान् कहिल्यै फर्किँदैन भन्यौ। फर्कियो। बाटोमै मर्छ भन्यौ। त्यो पनि भएन। अहिले मेरो श्रीमान् सकुशल मेरो अगाडि उभिएको छ। अब म किन तिमीहरूको भविष्यवाणी र अन्धविश्वास मानूँ?’
त्यसपछि उनी कसैको कुरा नसुनी अगाडि बढिन्।
र वर्षौँजस्तो लाग्ने प्रतीक्षापछि…
रीना र वीरबहादुर आमनेसामने भए।
एकातिर मृत्युको पीडा सम्झाउने काजक्रिया थियो। अर्कोतिर त्यही मान्छे जीवित भएर फर्किएको सत्य।
रीनाले आफ्ना श्रीमान्लाई कस्सिएर अँगालो हालिन्।
त्यो अँगालोमा खुसी मात्रै थिएन। त्यहाँ ३९ दिनको पीडा थियो। आँसु थियो। डर थियो। प्रतीक्षा थियो। र अन्ततः आफ्नै आँखाले देखेको सत्य थियो—
‘मेरो श्रीमान् मरेका छैनन्।’
त्यसपछि धार्मिक परम्पराअनुसार उनीहरूको पुनः विवाह अर्थात् पुनर्मिलन संस्कार पनि सम्पन्न गरियो।
एकपटक मृत ठानिएका श्रीमान्सँग फेरि विवाह।
सुन्दा अविश्वसनीय लाग्ने यो घटना रीनाका लागि कुनै कथा थिएन। यो उनको जीवन थियो।
यो कथा केवल सशस्त्र द्वन्द्वको कथा होइन। यो एउटी श्रीमतीले श्रीमान्को प्रतीक्षामा सहनुपरेको पीडाको कथा हो। यो मृत्युको खबरपछि पनि बाँकी रहेको आशाको कथा हो। यो समाजले एउटी पीडित महिलामाथि थपेको मानसिक बोझको कथा हो।
र सबैभन्दा ठूलो कुरा—यो अन्धविश्वासभन्दा माथि उठेको प्रेम र सत्यको कथा हो।
किनकि कहिलेकाहीँ समाजले फैसला गरिसकेको हुन्छ। मानिसहरूले मृत्युको घोषणा गरिसकेका हुन्छन्। काजक्रिया पनि भइसकेको हुन्छ। तर जीवनले भने अझै आफ्नो अन्तिम पाना लेखेको हुँदैन।
रीना तमाङले श्रीमान् गुमाएको शोकमा काजक्रिया गरिन्।
३९ दिनपछि त्यही श्रीमान् उनको अगाडि जीवित उभिए।
र त्यसपछि उनीहरूले फेरि एकअर्कालाई जीवनसाथीका रूपमा स्वीकार गरे।
यो कथा सुन्दा तपाईंलाई पनि एउटै प्रश्न आउन सक्छ—
काजक्रिया भइसकेको श्रीमान् ३९ दिनपछि कसरी जीवित फर्किए?
रीना तमाङ र वीरबहादुर तमाङले आफ्नै मुखबाट सुनाएको यो अविश्वसनीय वास्तविक कथा यहाँ प्रस्तुत छ।
पूरै कथा सुन्न र हेर्न तलको भिडियोमा जानुहोस्।
यस्तै वास्तविक, भावुक र समाजका आँखाबाट ओझेलमा परेका लुकेका कथा पढ्न र हेर्न चाहनुहुन्छ भने हाम्रो पेजलाई फलो गर्न नभुल्नुहोस्।
https://youtu.be/87Nw4JUef8Y
