26/04/2026
गुणस्तरीय बिरुवा केवल रोपाइँको सुरुवात होइन, सफल कृषिको आधार हो।
किवी नर्सरी व्यवस्थापन (Kiwi Nursery Management)
१) पहिलो चरण: बीउबाट बिरुवा उत्पादन (Seedling Stage - Bruno Variety)
* जात: ब्रुनो (Bruno) – सामान्यतया रुटस्टकको लागि प्रयोग गरिन्छ।
* रोपाइँ विधि: लाइन (Row) सिस्टममा रोप्ने
* माटो: राम्रो जलनिकास भएको, जीवांशयुक्त, हल्का दोमट माटो
* बीउ रोप्ने गहिराइ: १–१.५ से.मी.
* सिँचाइ: हल्का तर नियमित (water logging हुन नदिनु)
* छायाँ व्यवस्थापन: 50% shade net उपयुक्त
🔴 मुख्य समस्या: Damping-off रोग (ड्याम्पिङ अफ)
* कारण: अत्यधिक चिस्यान, खराब drainage, घना रोपाइँ
* लक्षण: बिरुवा ढल्ने, जरामा कुहिने
* व्यवस्थापन:
* Trichoderma वा कार्बेन्डाजिम जस्ता फफूंदनाशक प्रयोग
* सिँचाइ नियन्त्रण
* राम्रो drainage सुनिश्चित
⸻
२) दोस्रो चरण: दोस्रो नर्सरी (Transplanting / Hardening Stage)
* समय: बिरुवामा २ वा सोभन्दा बढी पात (true leaves) भएपछि
* उद्देश्य:
* बिरुवालाई बलियो बनाउने (Hardening process)
* रोगबाट जोगाउने
* Spacing: १० से.मी.
* विशेष अवस्था:
* यदि पहिलो चरणमा damping-off देखियो भने तुरुन्तै दोस्रो नर्सरीमा सार्नुपर्छ
📌 Management Practices:
* सिँचाइ कम गर्दै लैजाने (hardening का लागि)
* हल्का घाममा राख्ने
* कमजोर बिरुवा हटाउने (roguing)
⸻
३) तेस्रो चरण: अन्तिम नर्सरी (Rootstock Development Stage)
* Spacing: २० से.मी.
* उद्देश्य:
* बलियो रुटस्टक तयार पार्ने
* कलमी (Grafting) को लागि उपयुक्त साइज बनाउने
📏 Target Growth Standard:
* मोटाइ: Pinky finger वा Pencil size (करिब ०.८–१.२ से.मी.)
* उचाइ: ३०–६० से.मी.
* स्वस्थ र सीधा वृद्धि