21/02/2026
#आँपमा फूल /फल झर्नुको कारण र रोकथाम बारे महत्त्वपूर्ण जानकारी,,
✓आँपको फल झर्नु कुनै रोग होइन, बरु एउटा संकेत हो।
∆ आँपको बगैँचामा यो समस्या धेरै सामान्य छ कि मज्जर आएपछि फल त लाग्छन्, तर केराउको दाना जत्रो हुनासाथ पहेँलो भएर झर्छन्। यो अवस्था प्रायः रोग नभएर पोषण + हर्मोन + मौसमी तनावको संयुक्त प्रभाव हो।
१)आँपमा फल झर्नुका मुख्य कारणहरू:-
✓ बोरोनको कमी
✓ परागसेचन (Pollination) कमजोर हुनु र फल राम्ररी नबस्नु।
✓ क्याल्सियमको कमी
✓ फलको कोषहरू कमजोर हुनु र डाँठ फललाई थाम्ने शक्ति गुमाउनु।
✓ हर्मोनको असन्तुलन
✓फल लागेपछि हुने प्राकृतिक गिरावट (Physiological fruit drop) बढ्नु।(यो कुनै बाहिरी किरा वा रोगले गर्दा हुने गिरावट होइन, बरु बिरुवाको आफ्नै शरीरभित्रको कमजोरीले गर्दा हुने गिरावट हो।)
✓ तातो र सुक्खा हावा + पानीको असन्तुलन
✓ चुसाहा कीरा (थ्रिप्स, हपर, एफिड)
✓ पात र मज्जर बाट रस चुसेर पोषण रोकिदिन्छन्।
(यी साना कीराले मज्जर (फूल )र कलिला पातको रस चुसेर फललाई सुकाईदिन्छ, जसले गर्दा पोषण नपाएर फल झर्छन्।")
∆महत्त्वपूर्ण कुरा:-
{यदि १०–३० दिनका फलहरू झर्दै छन् भने, यो प्रायः जसो पोषण र हर्मोनसँग सम्बन्धित समस्या नै हुन्छ।}
२) महत्वपूर्ण जानकारी:-
∆ Spray – first (सबैभन्दा जरुरी :-
✓मज्जर झरेको ७–१० दिनपछि।
✓जब फलहरू केराउको दाना जत्रो हुन्छन्।
३) रोकथामका उपायहरू:-
✓Planofix (NAA 4.5%): १ एमएल प्रति ४.५ लिटर पानी मा मिसाएर spray गर्ने,
(यसले प्राकृतिक रूपमा फल झर्नबाट रोक्छ)।
✓Boron (Solubor / Borax): १ ग्राम प्रति लिटर पानी मा मिसाएर spray गर्ने,
(यसले फल लाग्ने प्रक्रिया र दानाको विकासलाई मजबुत बनाउँछ)।
✓Calcium Nitrate: २ ग्राम प्रति लिटर पानी मा मिसाएर spray गर्ने,
(यसले फलको डाँठ बलियो बनाउँछ)।
४) Spray – second (१५ दिनपछि):-
✓SOP (Sulphate of Potash 00:00:50): ३ ग्राम प्रति लिटर पानी मा मिसाएर spray गर्ने (Water Soluble
Potash,पानीमा पूर्ण रूपमा घुल्ने पोटास )
(यसले फलको आकार, वजन र मिठास बढाउँछ)।
✓Neem Oil: ३ एमएल प्रति लिटर पानी मा मिसाएर spray garne (यसले थ्रिप्स र हपर कीराको दबाब कम गर्छ)।
५) Micro nutrient (वैकल्पिक तर फाइदाजनक):-
✓यदि तपाईंको बगैँचामा यो समस्या हरेक वर्ष देखिन्छ भने,
स्प्रे–१ (first ) सँगै यो पनि मिसाउन सक्नुहुन्छ:-
Multi Micronutrient (Zn + Fe + Mn): १ ग्राम प्रति लिटर पानी मा मिसाएर spray गर्ने (पात मजबुत बनाउन र फल टिकाउन मद्दत गर्छ)।
६) महत्वपूर्ण सावधानीहरू (हामीहरु सबै बात यहीँ गल्तीहरु हुन्छ):-
✓दिउँसोको चर्को घाममा spray नगर्नु l
✓बिहान ७–१० बजे वा साँझ ५ बजेपछि मात्र स्प्रे गर्ने l
✓हावाहुरी वा तातो लहर (Heatwave) चलेको बेला स्प्रे नगर्ने।
स्प्रे गरेपछि कम्तिमा ७ दिनसम्म अर्को कुनै रासायनिक नहाल्ने।
✓ वर्ष भरि नगरको सिंचाई एकै चोटी,अचानक धेरै सिँचाइ नगर्ने।
७)माटोबाट सुधार (दीर्घकालीन समाधान):-
✓बोरोन दानादार: १०–१५ ग्राम प्रति बोट (वर्षमा १ पटक)।
✓भर्मी कम्पोस्ट + निमको पिना: जरा बलियो बनाउन र पोषण स्थिर राख्न।
✓सन्तुलित सिँचाइ: न त धेरै सुक्खा, न त धेरै moisture ,
आँपमा फल झर्नु कुनै रोग होइन, बरु बिरुवाले सही समयमा सही पोषण नपाएको संकेत मात्र हो।
