Kapihan By Yellow Hat

20/08/2026

008: HUWAG MO NGA AKONG TINATAKOT.

Naalala ko 'yung kinuwento ng naging katrabaho ko noon na babae. Factory worker daw ang unang trabaho niya. Sa isang pabrika ng kilalang chichirya mula pa noong 90's.

Medyo luma na raw ang gusali. Gutay-gutay ang mga dingding sa loob ng opisina—na sinasagip na lang ng mga kalendaryo ni Ara Mina, Francine Prieto, at iba pa. Hinihika na ang window type na aircon. At parang sangkot sa climax ng lumang Pinoy action film ang warehouse, dahil tadtad na raw ng butas ang bubong na para bang niratrat ng armalite ni George Estregan.

Sa packaging section siya naka-assign. Mahigit bente sila sa isang mahabang pasilyo. May kanya-kanyang cubicle para iwas tsismisan. Na hindi pa rin naman daw naging hadlang.

Minsan daw inobliga silang mag-over time dahil may bagong area na babagsakan ng batch. May kanya-kanyang quota sila. Hindi naman daw nakakainip dahil ka-close niya yung nasa katabi niyang cubicle. Si Lyka. Lagi raw silang magkakuwentuhan, kahit may dingding na nakaharang sa pagitan nila at hindi kita ang isa't isa.

Noong lumalalim na ang gabi, nararamdaman nilang pakonti na sila nang pakonti sa packaging line. Ibig sabihin, tapos na 'yung iba. May mga nagdadampot ng kagamitan. Tatayo. Lalakad-palabas. Pero hindi nila pinapansin. Kuwentuhan lang sila nang kuwentuhan.

Mabagal din daw kasi talaga magtrabaho si Lyka dahil maligalig. Panay ang tayo. Pupunta sa banyo. Makikipagdaldalan sa ibang cubicle. Tapos babalik sa upuan para siya naman ang daldalin. Paulit-ulit. Mga dalaga naman daw sila at walang naghihintay sa pag-uwi, kaya hindi raw kailangan magmadali.

Mula sa topic tungkol sa lovelife, hindi niya raw maalala kung paanong lumiko sa katatakutan ang usapan. Tinanong siya kung na-encounter niya na ba 'yung doppelganger sa locker room. Sinagot niya nang hindi pa.

Ang kuwento, nagsimula raw 'yun noong may namatay na bata habang ginagawa pa 'yung bubong ng pabrika. Anak ng isa sa mga construction worker. 7 years old lang. Nabagsakan ng malaking trusses. Pahampas na tumama sa ulo. Dead on the spot.

Sa area raw ng locker 'yun madalas magparamdam. Dahil doon daw nakapuwesto 'yung barracks noon. Kinikilabutan na siya kaya sinaway niya na si Lyka. Sinabihan niya 'to na "huwag mo nga akong tinatakot." Pero nang sawayin niya 'to, nagtaka siya dahil biglang tumahimik. Hindi na sumagot. Wala na rin siyang naririnig na tunog ng plastic sa kabilang cubicle.

Tumayo siya para silipin 'yung cubicle ni Lyka. Nanlaki ang mga mata niya. Gumapang ang lamig sa batok at namanhid ang mga pisngi niya. Wala nang tao. Nakasalansan na 'yung mga gamit nito. At siya na lang pala mag-isa sa buong packaging line. Imposible namang segundo lang e nakalabas na si Lyka. Kung gano'n sino 'yung kausap niya kani-kanina lang?

Hindi niya raw malaman kung ano'ng gagawin niya no'n. Pinawisan siya nang malamig at hindi makagalaw sa sobrang takot.

Pero alam n'yo kung nando'n ako, ipapayo ko na lang na mula ngayon puwede na kayong magpadala ng kuwento sa 'kin. Lahat ng mga nakakatakot na karanasan n'yo at encounters. Send n'yo lang via PM sa page na 'to.

Wala lang. Para lang may segment tayo rito. Pag-usapan natin 'yang mga creepy experiences n'yo na 'yan. Tingnan natin kung alin ang mas nakaka-palpitate. Kape namin dito sa Kapihan By Yellow Hat o 'yung kuwento n'yo.

19/08/2026

17/08/2026

007: EXPENSIVE MISTAKE PART 3: BAGO KAYO SUMALI SA BANCHETTO BASAHIN N'YO 'TO...

Hindi ako naniniwala na hindi nababasa o hindi umaabot sa munisipyo yung mga post ko dito sa Kapihan. Lalo't pangangatawanan ko nang gawin itong social media page na tapunan ng mga opinyon at pahiran ng mga ideya ko—sa halip na maging tipikal na business page na nagha-hardsell ng mga produkto.

Kung hindi man talaga, meron at meron naman sigurong magpapabasa nito sa kanila. Ang tanong...kung sisipagin magbasa.

Mas mataas ang costing ng mga paninda namin sa Minnie's Market noon, dahil Japanese Food. Mas mahal kumpara sa Banchetto na existing products sa Punta ang laman ng puwesto. Pero pagdating sa renta, mas mataas sa Banchetto kahit pa nasa ilalim ito ng Jalajala LGU. Pero hindi tungkol dyan ang usapan.

Maraming factors na involved kung bakit masasabing mas successful ang Minnie's Market kaysa sa Banchetto ng Jalajala LGU. Kung gagamitan ng logic, madali lang naman maintindihan. Una, lokasyon. Pangalawa, target market. Pangatlo, dami ng stalls. Pang-apat, strategy. Pangatlo, MSME friendly yung presyo ng rent. Panglima, consistency.

Gusto ko sanang isa-isahin na ipaliwanag yan, pero palagay ko hindi na kakailanganin kapag tumalon tayo sa main topic.

Kung uulitin ng LGU ang Banchetto sa darating na Christmas Season (na sigurado naman), mahalagang may mga adjustments silang gawin. Madaling lusutan ng katuwiran na naging "masaya" at "successful" naman ang Banchetto last year. Totoo naman. Nairaos nga eh. Pero ika nga ng mga expert sa paborito kong show na Dragon's Den: "At the end of the day we will be talkin' about numbers." At dito magkakaroon ng kumplikasyon dahil as far as I know, hindi nagkaroon ng assessment during and after the set up ng Banchetto.

Anu-ano nga ba ang dapat gawin ng munisipyo para masiguro na makatotohanan ang suporta ng LGU sa small business owners? Paano magiging patas para sa mga sasaling vendors ang set up? At ano ang dapat isaalang-alang ng mga sasali uli rito?

1. Foot Traffic Generation — Mahalagang mapag-usapan kung ano yung mga strategy na gagawin ng munisipyo para maka-attract ng foot traffic. Hindi puwedeng ipaubaya sa vendors ang kanya-kanyang promotion. Exhausting din naman makakita sa platform ng dagsaang food vendors na nagha-hardselling sa platform.

Planado dapat ang mga programa at activities. Dapat may calendar of events para ma-activate yung FOMO (Fear Of Missing Out) syndrome ng consumers habang maaga pa. Hindi kailangan gumastos sa mga sikat na guests kung mag-aambagan din lang, dahil dagdag expenses pa yun.

2. Store Traffic Strategy — Paano masisiguro ng munisipyo na lahat ng stall ay lalapitan ng customers? Oo, obligasyon din naman ito ng may ari ng stall, pero mahalagang may supplemental effort mula sa munisipyo. Lalo't tenant nila ang mga ito. Sa part na 'to kailangan ng collaboration ng LGU at ng vendor.

Bigyan ko kayo ng tips: Discount Coupons, Loyalty Cards, Vouchers. Ilan lang yan. Pero dapat subsidized ng munisipyo ha. Or else, pa'no natin masasabing nasuportahan natin yung mga small businesses? Kung ang tanong: "Kaya ba ng budget?" Oo naman. May pondo dapat na nakalaan para dito, lalo't hindi naman ito first time mangyayari.

3. Customer Acquisition Strategy — medyo kapareho ng naunang dalawa 'to. Ang kaibahan, target mo dito na dumami yung mga taong nakakaalam na nag-e-exist yung Banchetto sa Jalajala. Dito na papasok yung online marketing strategy. Partnership with content creators and vloggers. Paggawa ng marketing videos na may strong hook. At paggamit ng pubmats na puwedeng ilagay sa mga kalsada, terminal ng jeep, at kung anu-ano pa.

But take note! Mas effective 'to kung magiging maganda ang ex*****on ng number 4 at 5.

4. Ground Activation — Kailangan may nangyayari. Kailangan kapag nakita ko sa social media yung Banchetto masasabi kong: "Hala, parang ang saya pumunta rito!"

Dito naging effective yung Minnie's Market. Consistent na may live performer tuwing biyernes at sabado. Na-train yung mga tao na pagdating ng weekend, mas masaya! Puwede namang i-adapt yun. At nagawa rin naman ng Banchetto. Although hindi consistent. Pero ang pinakaproblema talaga no'n e ang puwesto ng mga performers. Pa'no magtatagal sa dining area at oorder yung mga tao kung nasa bungad at wala sa loob yung performance?

Kayo na bahala kung pa'no n'yo iso-solve.

5. Placemaking — Hindi na kailangang pahabain. Ito naman talaga yung highlight ng Banchetto. Yung magandang pailaw. Yung malaking recycled Christmas Tree. Yung maliwanag na belen. At ito yung expertise ng LGU na mabibigyan mo talaga ng 10/10 na score. Malinaw ang narrative. Para sa Pasko. Para sa mga bata. Para sa mga pamilyang naghahanap ng buhay na pasyalan sa gabi.

Kung isa ka sa mga nagbabalak sumali sa Banchetto ng Jalajala, ito yung mga kailangan n'yong usisain sa kanila. May nakalaan na pondo para dito. Kaya alamin n'yo rin kung magkano. Hindi naman yun sinisikreto. Mahalaga ang transparency para magkaintindihan kayo sa limitasyon ng magkabilang panig.

Puwede n'yo 'tong gawing checklist bago kayo magdesisyon na sumali, dahil uulitin ko, arawan ang bayad pero may kamahalan ang renta sa Banchetto ng munisipyo. At may bayad pa rin kahit magsarado ka o mag-pull out. Alam kong may mas mahal pa, gaya sa Valenzuela City na doble ang presyo. Pero siyudad naman kasi yun. Ikaw na lang ang aayaw sa customer.

Tatlo pa lang naman ang nasasalihan namin dito sa Jalajala at ito ngang Banchetto ang pinakamataas ang renta. Bukod sa Banchetto, naging bahagi kami ng Minnie's Market nang 8 months noon. At isang linggo sa old municipal hall para sa Valentine's Special na libre lang namang pinagamit ng previous administration.

Kung nababasa 'to ng munisipyo ngayon, okay lang kahit basahin n'yo silently. Pero sana i-apply n'yo 'to ngayong taon. At huwag n'yong kalimutan na magsagawa ng assessment at kumustahin yung mga stalls araw-araw. Alamin n'yo kung magkano yung gross sales ng kada stalls daily. Makikita n'yo ro'n na malaking factor din yung positioning ng stalls. Saka magagamit n'yo yung mga data na yun sa pivoting.

Naaalala ko may files ako na binigay sa owner ng Minnie's Market noon (kay Aimin). Yung SANMMIG File. Para yun dapat sa supposedly e Minnie's Market 2.0. May mga strategy do'n na puwedeng i-apply. Yung isa nga ro'n nagawa na rin ng Intramuros Administration nito lang ding taon na 'to. So, why not sa Banchetto?

Hanggang dito na lang. Inaantok na 'ko. Ayoko nang labanan 'to gamit ang kape. Unless papasyal kayo dito sa Kapihan by Yellow Hat. Drop your thoughts sa comment section. Sipag n'yong magbasa eh.

15/08/2026

006: EXPENSIVE MISTAKE PART 2: MADALING MAGSALITA KAPAG HINDI IKAW ANG NASA POSISYON

Uunahan ko na yung posibleng maging counter-argument sa post na 'to. Hindi ko sinasabing lahat e nalugi sa Banchetto. Hindi ko sinasabing lahat e hindi kumita. Pero yung kontrol sa store traffic strategy at ground activation, nasa kamay yun ng LGU na siyang namuno sa Banchetto. At dahil hindi naman libre ang pagiging tenant doon, mataas din ang expectation natin sa management nito. Sa pangatlong post na lang natin hihimayin yan. Story time muna.

Noong maimbitahan kami na sumali sa Banchetto, nagdadalawang isip talaga ako. Wala na 'kong tiwala sa scheme ng mga local food park, na sa totoo lang e bootleg lang ng mga food court sa mall. Tapos LGU pa ang magpapatakbo. May dahilan kung bakit yung mga pinaka-unang nagpa-uso ng food park ay nagtagumpay. Dahil ang model system nila ay ibinase sa sistema ng mall operations.

Ang problema, noong sumikat ito, marami na nga rin ang nag-adapt sa sarili nilang mga lungsod at munisipalidad. At yung mga gumaya, walang ideya sa kung saan ba kinopya yung sistemang ito. In short, na-over simplify yung mall type store traffic strategy sa simpleng tiyanggian ng mga street vendors.

Ang alam lang nila, magtatawag ng vendor, magpapa-renta, magpo-promote. At papalakpakan na sila ng mga nabubulag sa liwanag ng ilaw. Walang feasibility study. Hindi inaral ang demographic profile. May placemaking nga, wala namang experiential marketing.

Bago may umaray—lilinawin ko—hindi lang Jalajala ang tinutukoy ko rito ha. Nasa Maynila pa lang ako, napag-uusapan na namin 'to ng kaibigan ko matapos biglaang nagsara yung foodpark sa Caloocan na tinatambayan namin, dahil sunod-sunod na nag-alisan yung vendors. Pre-pandemic era yan at kasagsagan ng mga foodpark sa Kamaynilaan.

Speaking of nag-alisang vendors, ito rin yung rason kung bakit nasabi kong expensive mistake ang pagsali namin sa Banchetto last year. Noong napansin namin sa first two weeks namin na 10K na ang lumalabas sa amin, 5K ang natutulog sa stocks, at 5K pa lang din ang bumabalik...iba na yung pakiramdam ko. Parang sobrang bagal ng sales, pero ang bilis lumabas ng pera.

Alam ko may magsasabi na baka nasa produkto ang problema. Pero pa'no magiging problema ang produkto, kung mas malakas pa ang sales nito sa kainan na nasa baryo? Hmm...

Oo. Napansin namin na mas okay pa yung sales namin sa Punta, kaysa sa Banchetto. Kaya nga wala pang isang buwan, kinukumbinsi ko na si Rochelle na mag-pull out. Kaso may kundisyon pala ang LGU. Kahit daw mag-pull out, magbabayad pa rin sa renta araw-araw maliban kung may makakakuha na ng iniwanang puwesto.

Nalaman namin ito nang may isang vendor ang nagsabi na magsasara na sila dahil mahina ang sales. No choice. Nagdagdag na lang kami ng ibang produkto.

At dito naging complicated. Bawal kang umayaw. Kahit wala rin namang supplemental effort para makapag-generate ng foot traffic, maliban sa inflatable playground at mga pailaw ang management. Madali namang mapansin na habang umuusad ang mga araw, kumokonti ang mga taong nagpupunta rito. Nawawala ang hype at hindi nai-maintain ang public engagement.

Hindi ko bina-bash yung Banchetto ha. Nagkukuwento lang ako ng karanasan. At kinukuwento ko ito sa paraan na puwede tayong may matutunan lahat. Kaya yung mga egotistic at allergic na lang sa pagkatuto ang mao-offend.

Pero marami ang nagsasabi. Madaling magsalita kapag hindi ikaw ang nasa posisyon. Madaling mag-criticize kapag hindi ikaw ang gumagawa ng solusyon. Exactly! Kaya rin may mindset ako na absorb what is useful and reject what is useless pagdating sa pagtanggap ng kritisismo. Hindi ako nagtatakip ng tainga o nagbibingi-bingihan.

Pero kung constructive ang criticism, di ba dapat may alok na alternative? May kapalit na payo. Yan ang pag-uusapan natin sa susunod na post. Kung sakaling uulitin ng munisipyo ang Banchetto this 2026, anu-ano yung mga puwedeng gawin ng LGU at anu-ano ang dapat i-consider ng mga tenant sa pagsali rito?

Gusto n'yo ng advance discussion? Pasyalan n'yo ako rito sa Kapihan By Yellow Hat sa Punta. Mas masarap 'tong pag-usapan kapag may kape.

14/08/2026

005: EXPENSIVE MISTAKE PART 1: PINANGALANAN NAMIN SIYANG STEVE ROGERS

Ilang linggo nang umuulan. Kahit mga tsismosang may regular session sa kanto, uusok ang puwit sa loob ng bahay. Kaya kuwentuhan muna uli tayo dito.

May trauma talaga ako sa ulan. Hindi lang dahil sa lumaki ako sa isang bayan na ambon pa lang e binabaha na. Ito rin kasi yung season sa Jalajala na lumulusaw ng puhunan at nagpapasarado ng mga negosyo.

Kaya rin mahirap sumugal agad sa pagkuha ng business permit kapag nagsisimula ka pa lang. Subok lang muna. Kailangan mo munang i-survive yung unang tatlong taon, bago ka magdesisyon kung aayaw ka na o itutuloy mo pa.

Hindi ko kayo hinihikayat na huwag kumuha ng permit ha. Opinyon ko lang 'to. Parang option kung magde-deodorant kayo o hindi pagkatapos maligo. Nasa sa inyo kung tataya kayo. Pero sa dami kasi ng sinubukan naming itinda, iisa ang laging problema—dami ng customer.

Kung hindi ka mapapanisan, matutulog naman ang puhunan mo sa freezer. Nitong kelan nga lang, na-discover namin na may pusit pa kami sa sulok ng freezer. Pinangalanan namin siyang Steve Rogers.

Kahit pa panahon ng summer—na maituturing na peak season—pahirapan ang laban. At siguradong ramdam ng mga resort owners ng Jalajala yan.

Medyo maganda ang foot traffic sa bayan. Natural. Bayan yun eh. Pero malayo ito sa Barangay Punta. At kapag dinala mo sa bayan ang paninda, matatalo ka sa presyuhan dahil may dagdag na bigat ang gasolina at renta sa costing ng produkto.

Alin lang sa dalawa: Tatalunin ka ng mahinang foot traffic. O tatalunin ka ng maliit na tubo para lang bahagyang mailapit ang paninda mo sa purchasing power ng local consumers—at makasama sa options.

Sabi ko kay Rochelle noong nakaraang taon, kailangan na namin ng negosyong walang kinalaman sa pagkain. Dahil nakasandal ang food business sa foot traffic. Na siyang problema naman ng Jalajala.

Kailangan namin 'ka ko ng negosyo na mataas ang demand dahil kailangan ng tao sa pang-araw-araw. Saka yung tipong kahit magtaas nang mataas kami ng presyo e okay lang, dahil wala kaming ibang kakumpitensya. Meralco yarn?

Pero seryoso. Napag-usapan na natin yung market cannibalization nitong nakaraan. At market cannibalization din ang naging dahilan kung bakit para sa 'kin e "Expensive Mistake" ang pagsali sa Banchetto ng Jalajala LGU noong nakaraang taon.

Pag-usapan natin nang masinsinan sa susunod na kuwentuhan 'to. Magkape na lang muna kayo rito sa Kapihan By Yellow Hat. Bigyan n'yo ako ng sales habang sinusulat ko pa yung experiences namin at ng iba pang vendor last year.

19/07/2026

☕️

18/07/2026

004: HINDI NA 'TO TUNGKOL SA JOLLIBEE (3/3)

July 2024 pa lang sinusubukan ko nang i-trigger yung tourism potential ng Jalajala. Naging unstable na kasi yung sales namin mula nang mawala ang lahat ng travel restricitions. Dagdag pa yung pagtibag ng Manila Water sa kalsadang inabot nang taon bago matapos.

Two years ago, nabuo ko yung konsepto ng Thriller Park. Isang pop up themepark na dinisenyo ko para sa Halloween. Walang study. Konsepto lang talaga. At lakas ng loob.

Ang idea nito e bumuo ng isang themepark na may combination ng open space at indoor exhibits. Bale, puwedeng maging pasyalan sa araw. Pero pagpatak nang 6PM hanggang 9PM, magkakaroon ng isang immersive theatre kung saan yung buong themepark ang stage. Syempre, magkaiba ang rate ng day tour sa evening shows.

Ang kagandahan sa konseptong 'to, walang lupa na papatayin. Walang sesementuhin. Para ka lang talagang nagtayo ng perya sa madamong lupa. At yung buong set up ay pop up lang. Babaklasin din pagkatapos nang ilang buwan. Parang perya nga!

Prinesenta ko sa isang negosyante dito sa bayan. 2,000 squaremeters ang estimate na kailangan para sa lupa. 3 million ang palagay niyang kinakailangan para mabuo ito. On board na raw siya. 1 million. Kailangan daw ng dalawa pang investor, para nga mas maliit ang risk. Pero kailangan ng kapani-paniwalang presentation. Nang matinong proposal. At feasibility study.

Dito naging kumplikado sa 'kin ang lahat. Kahit kasi anong ganda ng presentasyon, 100% sure na talo tayo sa numero kapag pinag-usapan ang tourism data.

Sinuko ko yung konsepto. Hanggang sa makaisip ng panibagong trip. Isang tourism promotion effort, na ang layunin e palakasin ang social media presence ng bayan. Dito na nabuo yung "Yellow Hat Project".

Pero ito yung catch. Hindi ito gagana kung wala rin namang attraction o mga pook na puwedeng puntahan. Mga lugar na kailangang i-develop para magkaroon ng rason na pasyalan ang Jalajala.

Nagkaroon ako ng pag-asa nang masilip ko ang Museo de Jalajala. Na-realize kong ito na mismo yun. Dito dapat magsimula. Pero kailangan itong buhayin. Kailangang ayusin ang mga laman at i-curate para magkaroon ng kuwento, sa halip na simpleng imbakan lang ng mga lumang kagamitan.

Bukod do'n naniniwala pa rin ako sa public park. Pagsasaayos at paglinis ng mga tabing-lawa. Pagpe-preserve ng kalikasan, kasama na ang waste management. Isama nyo na rin ang pagpapalakas sa lokal na industriya at agrikultural na mga produkto, dahil magiging daan 'to para mabigyan ng trabaho ang mga lokal.

Mahalaga ring isama ang pagtulong at pagbibigay-suporta sa sektor ng mga TODA at jeepney operators, maliliit na negosyante, at lalo na sa mga magsasaka. Dahil kung pag-aaralan pa nang mabuti, mahalaga ang role na gagampanan nila sa turismo ng bayan.

May isa lang talagang problema. Ito ay ang reyalidad na hindi na 'to kaya ng Yellow Hat Project. Trabaho na 'to ng isang departamento. Ng isang opisinang may pondo, may koneksyon, at may kredibilidad para ma-accomplish ang lahat.

Nang minsang may magsabi sa 'kin na mag-focus sa tourism at iwasan ang pulitika, sinagot ko na ang turismo ay may aspetong politikal. At ang pulitika ay hindi rin naman tungkol lang sa mga nakaluklok sa puwesto. Sa kung sino ang dapat iboto. Palakpakan. Idolohin. Sambahin. Piliin. O tingalain na hari.

Ang pulitika ay proseso ng paglikha ng desisyon, pag-resolve ng conflict, patas na paggamit ng resources, at maayos na distribution of power sa komunidad at bayan. Hindi tumutukoy ang "pulitika" sa paboritong drama ng mga Pilipino na bumobola sa kanila kada eleksyon.

Mahalagang maging maayos ang kabuhayan ng mamamayan sa pagsusulong ng Turismo. Turismo ang salamin ng magandang pamamahala. Hindi ito tungkol sa series of events na panlibang lang sa mga tao palayo sa tunay na suliranin. Tungkol ito sa 'tin.

Puwede rin itong maging sukatan ng ekonomiya. Dahil dito rin nasisilip kung gaano kasaya at kuntento ang mamamayan sa kalagayan nila sa buhay. Dito nararamdaman kung paano sila minamahal at inaalagaan. Katulad ng isang pamilya sa loob ng tahanan.

Kaya nga wala namang pinagkaiba ang turismo sa pagtanggap ng bisita sa bahay. Hindi ba't nakakahiyang tumanggap ng bisita kapag may problema sa tahanan; walang maihain na pagkain; magulo ang dadatnan; marumi ang paligid; o hindi masaya ang mga naninirahan?

Haaay... Ang sarap sanang mangarap ng isang buhay na buhay at mayabong na turismo. Pero hanggang kailan tayo mangangarap?

Sa tanong na kailan? Wala sa sulating ito ang kasagutan. Nakasalalay pa rin ito sa mga namamahala sa ating bayan. At yung mga ganitong topic, mas masarap sana kapag may kapeng kasabay habang pinag-uusapan. Tara dito sa Kapihan By Yellow Hat.

16/07/2026

003: HINDI DAPAT JOLLIBEE O ANO PA MANG FASTFOOD CHAIN ANG PINAPANGARAP NG MGA TAGA-JALAJALA (2/3)

Ako lang yata ang nagbukas ng Kapihan na sa halip mag-hardsell at mag-post ng estetik promotions ng iced coffee e heto — nagsasayang ng brain cells para sa mahahabang post na hindi ko alam kung may nagbabasa.

Ito ba yung marketing strategy ko? Puwedeng oo. Puwede ring hindi. Puwedeng sintomas 'to ng kawalan ko na ng tiwala sa online promotions sa dami ng kapihan hindi lang sa Jalajala, kundi sa bawat kuyukot ng lalawigang 'to. Pero mas maiintindihan n'yo pa yan pagkatapos n'yong mabasa 'to nang buo.

Yung na-experience namin ng misis ko sa Minnie's Market sa bayan ang turning point ng buhay ko. Doon ko na-realize na hindi magpe-paid off ang sipag. Kahit may tiyaga, kulang-kulang ang ingredients ng nilaga. Walang apoy. At walang kaserolang pagsasalangan ng lahat nang meron tayo.

Hindi 'to pagiging negative ha. Pagiging logical 'to. Napakarami kong na-realize no'n. At kung negative man sa inyo ang realization na 'to, well, ito lang naman ang naging dahilan para mabuo ko ang Yellow Hat Project. Hindi ako nagpadala sa false positivity dahil kinailangan kong tanggapin yung reyalidad, para makabuo ng makatotohanang solusyon.

Pero ano ba yung tinutukoy kong reyalidad?

Narinig nyo na ba yung market cannibalization? Ito yung pagliit ng kita ng isang produkto, dahil sa panibagong produkto na inilabas ng parehong kumpanya.

Para mas madaling maintindihan. Imagine, may tindahan ka. Buko Juice ang pangunahing produkto mo sa puwesto. Araw-araw may 100 customers ka na bumibili sa 'yo. Naisip mo na magdagdag ng panibago, para lalong lumaki ang kita. Nagdagdag ka ng gulaman. Dinumog yung gulaman sa first day.

Mukhang masaya, pero may problema. Maraming natira sa buko mo. Nakabenta ka ng 80 cups sa gulaman, pero 20 cups lang sa buko. Resulta, nalugi ka sa buko na napanis lang. Pareho lang naman ang sales sa nakaraan dahil nga sa pangkaraniwang 100 customers. Ang kaibahan, this time may nasunog sa puhunan.

Sa pag-aakalang uhaw ang mga tao sa variety of flavors, may naisip ka. Naisip mo nanaman na baka kailangan mo ng isa pa, para mas lumaki pa ang kita. Nagdagdag ka ng lemon juice!

Tatlo na ang options. Buko. Gulaman. Lemon. Dinumog uli. Ubos ang lemon. Ubos ang gulaman. Nagtapon ka uli ng buko kapalit ng parehong bilang ng sales mula sa pangkaraniwang 100 customers na nahati lang sa lemon at gulaman.

Naisip mo na baka umay na ang tao sa buko. Ang solusyon? Alisin ito. Wala ka nang lugi sa buko. Ayos! O ayos nga ba?

Nakatali ka na sa ganitong sistema. Resulta? Mas pagod, mas hirap, at laging nangangapa. Laging kailangan munang malugi, para maintindihan kung nasaan ang mali.

Same solution. Same results.

Gets n'yo? Hindi ko rin kasi sigurado kung malinaw yung example ko. Pero ipagpalagay n'yo na yung tindahan e ang bayan ng Jalajala. At yung mga produktong nabanggit e yung bawat entrepreneurs na pumupukpok at nagkukumpetisyon sa pangkaraniwang 100 customers araw-araw.

Yan ang problema sa market cannibalization. Naghahati-hati ang lahat ng negosyo sa maliit na populasyon ng consumers. At habang dumadami ang negosyo, humihigpit ang kumpetisyon, lumiliit ang sales, at nagiging mailap ang oportunidad para sa iilan na kapos sa advantage.

According sa 2024 census meron tayong around 34,000 population dito sa Jalajala. Let's assume na kalahati dyan e may sapat na purchasing power.

Yung 1/3 sa kalahating yun e sapat lang ang kita para sa pangkain araw-araw, baon ng anak sa iksuwela, pambayad sa napakamahal na kuryente, tubig, pang-scatter, at iba pa.

Yung 1/3 pa uli, sabihin nating occassionally e may kapasidad na magwaldas nang malaking halaga para sa maluhong kape, burger, shawarma, o ano pa man. The rest, sila yung sabihin nating financially stable. Kaso dahil malaki ang budget, asahan mong mas madalas sila sa labas ng Jalajala.

Yung bilang na yun hati-hatiin mo pa sa kada barangay. Imagine, kung gaano kalaking sugal ang mangapital sa ganitong uri ng ekonomiya? Kaya malabong sumugal ang Jollibee. At kung mangyari man, tataob na ang balde ng buko, gulaman, at lemon nating lahat. Gaano kalaking porsyento ng nabanggit nating bilang ang babagsak sa dining area ng higanteng fast food restaurant?

So, ano ang solusyon? Well. Matagal ko na 'tong sinasabi. Turismo.

Turismo ang susi para sa mas mataas na foot traffic. Maglalabas-pasok ang lahat ng mga tao mula sa iba't ibang lugar. Magwawaldas ng pera. Susubok ng bagong timpla. Ng kakaibang putahe. Kakain sa kung saan. Sasakay ng sasakyan. Mag-uuwi ng pasalubong. Dahil ang main purpose ng turismo ay "experience". Bagay na dapat inilalako ng bayan.

Hindi natin kailangang magdagdag nang magdagdag ng mga bagong flavor sa tindahan. Ang kailangan natin ay bigyan ng dahilan ang mas marami pang tao na mauhaw at mangailangan ng maiinom. Walang lugi. Walang talo. Lahat panalo.

At ito yung dapat nating pangarapin. Yung pagkakaroon ng mga tourist attractions na magpapataas sa demand ng mga restaurant, street foods, produksyon, serbisyo, at mag-a-attract ng mga investments na lilikha ng trabaho para sa mga lokal...gaya ng Jollibee o ng iba pang fastfood chain.

Ang tanong...kailan?

At dahil masyado nang mahaba ito, pag-usapan natin sa last part ang tungkol dyan. Kung gusto nyo nang advance na kuwentuhan, tara dito sa Kapihan by Yellow Hat sa Barangay Punta.

12/07/2026

002: KUNG BAKIT HINDI PUWEDENG MAGKAROON NG JOLLIBEE SA JALAJALA? 1/3

Uunahan ko na kayo. Hindi ito sponsored ng Jollibee. Hindi rin ako konektado sa korporasyong yun at wala akong sama ng loob sa kanila. At hindi rin ako nagsasalita in behalf of all MSME's dito sa bayan. Ito ay pananaw ko lang. Paniniwala at opinyon na bunga ng puyat at pangangati ng anit dahil sa matumal na sales.

Saka baka pala abutin tayo nang tatlong part sa topic na 'to, kaya subaybayan nyo na lang dahil magandang pag-usapan 'to...lalo na para sa mga taga-Jalajala na may maliliit na negosyo.

May nakakuwentuhan ako minsan na nagsabing umuunlad na raw ang Jalajala. Malapit na raw magkaroon ng Jollibee. Napakunot ang noo ko. Hindi ko kasi talaga ma-gets kung bakit ang turing ng karamihan sa Jollibee o iba pang fastfood chain e simbolo ng kaunlaran para sa isang bayan na gaya ng Jalajala.

Hindi ako tutol sa posibilidad, pero naniniwala akong hindi pa ito ang tamang panahon. Una, hindi natin alam kung makakapasa ang Jalajala sa qualification ng Jollibee pagdating sa foot traffic at purchasing power ng population sa bayan. Kahit nga yung Potato Corner, muntik pang hindi matuloy dahil kapos sa target na foot traffic.

Oo, umuunlad na ang Jalajala, pero kailangan nating ikonsidera na ang pag-unlad ng bayan ay bunga ng workforce nito na karamihan ay nasa labas ng bayan o bansa. At isa pa, hindi naman bayan ang maunlad kundi yung taumbayan. May pagkakaiba yan at pag-uusapan natin ito sa hiwalay na sanaysay.

Pangalawa, kung pag-unlad ang tawag sa paglitaw ng isang major competitor ng mga MSME's, baka kailangan nating pag-usapan kung sino ba talaga ang uunlad?

Oo naman. Makakapag-generate ng trabaho ang mga fastfood chains gaya ng Jollibee, pero lulusawin nito yung maliliit na negosyo sa paligid. Kakalabanin nito yung mga negosyanteng walang ibang makinarya kundi sipag, tiyaga, at dedikasyon sa pag-asang makabenta sa isang buong maghapon. At hindi sila mananalo sa isang korporasyong nagbubuhos nang malaking pondo para sa marketing at pamatay na convenience and customer service experience.

Magkakaroon nga ng trabaho ang nasa bente o trentang katao sa isang branch, pero kapalit naman nito e ang pagkapanis ng stocks ng mga entrepreneurs na masasagasaan ng pamoso nilang burger, fries, chicken, at spaghetti.

Mga entrepreneur na kapag inisa-isa mo ang rason sa pagsisimula ng negosyo e babagsak ka sa conclusion na mahirap kasing humanap ng trabaho sa Jalajala o kahit sa karatig na bayan. Mas madali pang magbukas ng kapihan o maliit na kainan, kaysa humanap ng trabahong may disenteng pasahod na hindi ka lalayo o luluwas sa labas ng bayan.

Kung magkakaroon man ng Jollibee sa Jalajala, hindi na 'ko magugulat kung babahain sila ng application mula sa mga dating owner ng burger stand, carinderia, food stall, at kung ano pa. Bakit hindi? Ako man na may managerial experience e magpapasa ng resume dyan.

Mas convenient naman kasi ang pumasok sa trabaho nang 8 hours at umuwi na siguradong may sahod sa araw na yun, kaysa tumaya sa negosyong kapag nanalo ka ngayong araw e ipantataya mo lang din bukas sa pag-asa na ipapanalo ka nito uli.

Hanggang dito na lang muna at baka masyado na tayong napapahaba. Sa susunod na bahagi ng topic na 'to, pag-uusapan naman natin kung bakit hindi dapat Jollibee o ano pa mang fastfood chain ang dapat na pinapangarap ng mga taga-Jalajala.

Oo, alam ko nabitin kayo sa kuwentuhang 'to. Gusto nyo nang mahaba-habang usapan? Tara sa Kapihan by Yellow Hat, dahil mas masarap ang kuwentuhan kapag may kapeng pinagsasaluhan.