16/05/2026
UPDATE SA INDUSTRIYA SANG KALAMAY: Ang Panan-awan sang HPCo sa Karon nga Sitwasyon sang Industriya sang Kalamay; Mga Tikang sa Pag-amlig sa Tanom nga Tubo
Ang karon nga kahimtangan sang industriya sang kalamay nangin mabudlay gid para sa tanan nga nadalahig. Ini nga tyempo nagdala sang indi maayo nga kahimtangan sang panahon, manubo nga patubas, pag-atake sang mga peste, kag nagadugang nga gasto sa produksyon nga gintuga sang gyera. Apang, ang pinakadaku nga problema nga nagaapektar sa industriya karon amo ang padayon nga pagnubo sang presyo sang kalamay. Suno sa Hawaiian-Philippine Company (HPCo), madamo nga mga manugtanom, mga grupo sang mga mamumugon, mga galingan, kag mga stakeholders sa industriya ang nagapati nga ang manubo nga presyo ginatuga sang sobra nga imbentaryo sang raw sugar. Natabo ini bangod ang mga nagagamit sang industriya nagsugod sa pagbakal sing mas barato nga imported nga refined sugar sa baylo sang lokal nga refined sugar. Bisan pa sang mga paandam gikan sa madamo nga mga stakeholders nga ang dugang nga mga importasyon indi kinahanglanon, ang dugang nga importasyon sang kalamay gin-aprubahan gihapon, nga nagtuga sang pagnubo pa gid sang presyo sang kalamay sa pungsod.
Bangod sini, madamo nga tawo sa industriya ang nagaeksperiensia karon sing daku nga kabudlayan sa pinansial. Ang mga mangunguma kag mga prodyuser nagahimakas sa pagbawi sang ila mga puhunan samtang ang mga presyo nagapabilin nga indi malig-on kag malapit sa pinakamanubo nga lebel. Ginkwestyon sang HPCo kon bala ang mga polisiya nga ginapatuman nagabulig gid sa industriya sang kalamay bangud ang sitwasyon subong padayon nga nagalala sa baylo nga mag-kaayohan.
Magluwas sa mga problema sa ekonomiya, ang padayon nga pag-atake sang Red-Striped Soft Scale Insect (RSSI) kag iban pa nga mga peste nangin mayor nga mga alatubangon. Agod makabulig sa paglubad sini nga problema, ang HPCo nagpanagtag sang mga libre nga bulong (neem solution) sa pila ka mga lugar, kag ini nagpakita sang positibo nga mga resulta sa pagtapna sang mga peste. Naghatag man ang kompaniya sang libre nga bulig sa pag-spray sa madamo nga ektarya sang talamnan sang tubo. Apang gina-engganyo sa gihapon ang mga mangunguma nga regular nga usisaon kag bantayan ang ila mga talamnan bangud importante ang aktibo nga partisipasyon sa pagkontrol sang paglapta sang mga peste.
Santo sa programa sang HPCo, ang Silay City government nagsuporta sa programa paagi sa pagbakal sang 100 ka set sang backpack sprayers kag 300 ka 20 Liter carboy-containers. Kag gin-panagtag sa Agrarian Reform Beneficiaries (ARB) associations sa Camantero I, Aligasan Purita, Nacayao, Marigasa-Napilas, San Vicente, Tayap kag Guimbala-on.
Ang isa pa gid ka seryoso nga palaligban amo ang posible nga tuman nga tig-ilinit (Super El Niño event) nga ginforecast sang PAGASA sa tunga-tunga sang Hunyo kag Agosto. Ang malawig nga tig-ilinit mahimo makahalit sing daku sa mga tanom nga tubo, ilabi na sa mga duog nga ginaulanan diin limitado ang mga sistema sang irigasyon. Gin-patigayon sang HPCo ang nagkalainlain nga mga pamaagi sa irigasyon pareho sang ram pumps, drum pumps, kag solar-powered pumps bilang posible nga mga solusyon. Bisan pa nga ini nga mga pamaagi mahimo makabulig sa pila ka mga sitwasyon, mahimo nga indi ini maging epiktibo kon ang mga suba kag mga bubon magmala sa tion sang tuman nga tig-ilinit. Bangud sini, ginhangyo sang HPCo ang kinahanglanon sang mas mabaskog nga suporta sang gobyerno para sa mga proyekto sa irigasyon kag pagtipig sang tubig para sa agrikultura.
Base sa mga pagtuon sa luwas sang pungosd, gin-adoptar man sang HPCo ang posible nga paggamit sang salicylic acid, nga kinaandan nga kilala bilang aspirin, agud buligan ang tubo nga makalampuwas sa mga kondisyon sang tig-ilinit. Ang kontrolado nga kadamuon sang salicylic acid mahimo nga makapauswag sang ikasarang sang tanum sa paghupot sang tun-og kag pagbato sang stress sa tubig. Nagapanghikot ini paagi sa pagpaaktibo sang natural nga sistema sang depensa sang tanom, pagdugang sang produksyon sang chlorophyll, kag pagnubo sang pagkadula sang tubig. Ang pila ka pagtuon nagpakita pa gani nga ang ginbulong nga tubo may mas mataas nga survival rate sa tion sang grabe nga tig-ilinit kon ianggid sa wala ginbulong nga mga tanom.
Bisan pa nga ini nga ara pa sa experimental phase, ang HPCo naghanda sang mga suplay kag nagtanyag sini nga libre sa mga mangunguma nga nagapagaling sa HPCo. Apang, ang nagakaigo nga aplikasyon importante bangod ang sobra nga kadamuon magahalit sa mga pananom sa baylo nga makabulig sa ila. Ang HPCo nag preparer sang naga kaigo nga timplada nga ensakto i-mixla sa isa ka drum nga tubig para i-spray sa isa ka ektarya. Gina-engganyo man ang mga mangunguma nga idokumento ang mga resulta agud matun-an pa gid ang pagka-epektibo sang pagbulong.
KON PILION MO NGA I-APPLY INI SA IMO NGA KAMPO, GINAHIMO MO INI SA IMO KAUGALINGON NGA RISGO. ANG SALICYLIC ACID INDI PA APROBADO PARA SA PAGGAMIT SA AGRICULTURAL FIELD SA PILIPINAS, HILWAY ANG HPCO SANG ANO MAN NGA RISGO KON PILION MO NGA MAG-EKSPERIMENTO SA INI SA SOLUSYON SA IMO NGA MGA TANOM NGA TUBO.
Sa pihak sang madamo nga mga hangkat nga ginaatubang sang industriya sang kalamay subong, ang HPCo padayon nga nagahimo sang mga pagtinguha sa pag-amlig sang produktibo sang kalamay paagi sa pagdumala sang peste, pagpanalawsaw, kag mga programa sa pagbulig sa mga mangunguma. Ang kooperasyon, pagbantay, kag innovation nagapabilin nga importante sa pagbulig sa industriya nga makabangon gikan sa sining mabudlay nga mga kahimtangan.
