22/05/2026
⚠️⚠️BADANIA GENETYCZNE ⚠️⚠️
👉👉SCHÖNEDEL👈👈
👉pod nazwą "schönedel" znana w średniowiecznych północnych Niemczech, natomiast bardziej znana nazwa tej odmiany to weisser gutedel. Nazywano ją także Junker, Frauentrauben, Most, Süssling, Silberling, a w Austrii i na Węgrzech - grüner, albo weisser Muskateller, gdzie do dzisiaj jest tak nazywana.
👉prawdopodobnie pochodzi z czasów antycznych, bardzo powszechna we Francji, co może ją wiązać z działalnością Rzymian na polu rozwoju winiarstwa. Im odmiana starsza i bardziej popularna, tym więcej miała klonów. W samej Francji znane jest aż 600 klonów tej odmiany.
👉ta biała odmiana, jako jedna z nielicznych, ma własną nazwę w języku polskim: chrupka złota. Jej mutacja - roter gutedel, to nasza chrupka różowa, która występowała już dużo rzadziej.
👉odmiana szybko dojrzewająca, już na przełomie sierpnia i września, co czyniło ją koniem roboczym upraw w chłodniejszych rejonach winiarskich średniowiecznej Europy - jak Niderlandy, Belgia, Anglia, czy północne Niemcy. Na południu znana, ale przegrywała konkurencję z odmianami dającymi lepsze wina, jak riesling, czy traminer.
👉w Nowej Marchii uprawiana przynajmniej od XVI wieku, wymieniana w Prawie Mistrzów Winiarskich, ogłoszonym w 1578 roku, a adnotacja o polecanym do oprawy schönedelu pochodzi z anonimowego komentarza do prawa, dopisanego 15 lat później.
👉w chwili obecnej jej znaczenie dla światowego winiarstwa jest niewielkie - daje wina lekkie, osiągające niski poziom alkoholu, kwiatowe i owocowe. Nadal w uprawie w Niemczech, Austrii i na Węgrzech, ale największą sławę zdobyła w Szwajcarii, gdzie niektóre regiony winiarskie w całości oparte są na tej odmianie.
👉charakteryzuje ją jedna cecha, dzięki której nie można jej pomylić z żadną inną odmianą - czerwona koronka z dużymi wąsami. Czerwone są nawet listki w koronce. Łatwo ją po tym rozpoznać w terenie.
👉w przedwojennej Nowej Marchii odmiana pierwszego wyboru do nasadzenia na ścianach domów - stąd ponad 60% wyników badań genetycznych to była właśnie chrupka złota. Trudno tym samym wnioskować z naszych wyników, gdzie chrupka była faktycznie uprwiana na historycznych winnicach, a gdzie nie była.
👉są jednak dwa miejsca, gdzie mamy duże podejrzenie, że była ona uprawiana na winnicach - to Pamięcin koło Słubic oraz Stare Kurowo.
👉Pamięcin posiadał winnicę minimum do pierwszej połowy XIX wieku, najprawdopodobniej należała do domeny królewskiej, jaka miała swoją siedzibę w tej wsi. To dość nieodległy czas, więc można jej występowanie, szczególnie na XVIII wiecznych domach, wiązach z tą winnicą. W Pamięcinie znaleźliśmy kilka krzewów - tylko tej odmiany.
👉Stare Kurowo jest specyficzne - istnienie tam winnic do lat 60. XX wieku wręcz jednoznacznie wskazuje, iż odmiany rosnące tam na domach przedwojennych pochodziły z pobliskich winnic.
👉w tegorocznych badaniach genetycznych nie będziemy brać rozpoznanych w terenie chrupek złotych do badań - zrobią miejsca bardziej unikalnym szczepom.
👉A jeśli chcielibyście spróbować naszych win (ale nie z chrupki złotej), to zapraszamy na jutrzejszą (sobota godzina 18:00) kolację degustacyjną w Hotel Pavco - ponoć są jeszcze wolne miejsca ;)
