27/09/2026
#ပိုၼ်းၸဝ်ႈ #ဢၼုရုတ်ႉထႃႇထေရ်ႇ
=======================
1။ ယွၼ်းသူးမႃး ၸၢတ်ႈၵွၼ်ႇ
မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး ၼိုင်ႈသႅၼ်ၵမ်ႇၽႃႇၼၼ်ႉ ၼေႃႇၸဝ်ႈဢၼုရုတ်ႉ ထႃႇၼႆႉ လႆႈမႃး ၵိူတ်ႇပဵၼ်သထေး ၼႂ်းမိူင်းလူင် ႁင်သႃႇဝတီႇ မိူဝ်ႈ ပၢၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ပတုမုတ်တရ ၵီႈလွၼ်ႉမႃး ၼႂ်းမိူင်းၵူၼ်း ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ပွၵ်ႈၼိုင်ႈ ႁူဝ်ၶမ်ႈမႃး မၼ်းၸၢႆး ၵႂႃႇထွမ်ႇငိၼ်း လိၼ်းထမ်း ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈသေ သမ်ႉလႆႈႁၼ် ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ယုၵ်ႉယွင်ႈပၼ်ၸုမ်ႈ ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းပႃးၼိုင်ႈ ၽၢႆႇတိပ်ႉပၸၵ်ႉၶုဢၽိၺၢၼ်ႇ တွၼ်းၵေးလိူဝ် ပိူၼ်ႈ ၼႂ်းၵႄႈၵၢင် ပရိသၢတ်ႈ ၼၼ်ႉလႄႈ မၼ်းၵေႃႈ ၸင်ႇဝူၼ်ႉ ဢွၵ်ႇၸႂ်ဝႃႈ “မိူဝ်းၼႃႈမႃး ပေႃးၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ၵီႈလွၼ်ႉမႃး ၼႂ်းမိူင်း ၵူၼ်းၼႆႉထႅင်ႈ ႁႂ်ႈလႆႈပဵၼ် ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း ဢၼ်လႆႈၸုမ်ႈ ၽၢႆႇတိပ်ႉပၸၵ်ႉ ၶုဢၽိၺၢၼ်ႇ တွၼ်းၵေး လိူဝ်ပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ တေလီယဝ်ႉၼေႃး” ၼႆသေ ႁဵတ်းသၢင်ႈ တၢင်းလူႇ တၢင်းတၢၼ်း ၸဵတ်းၶိုၼ်းၸဵတ်းဝၼ်း လူႇတၢၼ်း ၶဝ်ႈသွမ်း၊ ပရိၵ်ႉၶရႃႇတင်းၼမ် တမ်ႈတီႈၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ႁူမ်ႈပႃး သင်ႇၶႃႇ ၸဝ်ႈၶဝ်သေယဝ်ႉ ၸင်ႇယွၼ်းသူးဢဝ် ၼင်ႇဢၼ်မၼ်းၶႂ်ႈပဵၼ် ဝၼ်း မိူဝ်းၼႃႈၼၼ်ႉ တမ်ႈတီႈ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ၽြႃးပဵၼ် ၸဝ်ႈၵေႃႈ ၸွင်ႇမၼ်းတေပဵၼ် ၼင်ႇမၼ်းယွၼ်းၼၼ်ႉယူႇ တေႉႁႃႉ ၼႆသေဢဝ် ၺၢၼ်ႇၵႅၼ်ႇၸဝ်ႈ ယၵ်ႉတူၺ်း ဝၼ်းမိူဝ်းၼႃႈ လႆႈႁၼ် ၵၢမ်ႇလီ ၵုသူဝ်ႇ ဢၼ်မၼ်း လႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈၼႆႉ တေၸွႆႈပၼ်သူး ဢၼ်မၼ်းယွၼ်းၼႆႉ ယူႇတေႉလႄႈ ၸင်ႇဝႃႈ “ႁႂ်ႈပဵၼ်ၼင်ႇ တၢင်းမုင်ႈမွင်း ယွၼ်းသူးဢဝ် ၼၼ်ႉ သေၵမ်း” ၼႆယူႇယဝ်ႉ။ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵေႃႈ ပၼ်ဢၼုမေႃးတ ၼႃႇတြႃးသေ ၶိုၼ်းပွၵ်ႈၵျွမိူဝ်း တီႈၵျွင်းယူႇယဝ်ႉ။
သထေးၼၼ်ႉ တိုၵ်ႉမီးယူႇၼၼ်ႉ ၶတ်းၸႂ် ႁဵတ်းၵၢၼ်လီ ၸူဝ်ႈပၢၼ်ပုတ်ႉထၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈသေဢမ်ႇၵႃး ဝၢႆးသေ ပုတ်ႉထၽြႃးပဵၼ် ၸဝ်ႈ ဢဝ်ပရိၼိပ်ႉပၢၼ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉၵေႃႈ ႁဵတ်းသၢင်ႈ လူႇတၢၼ်းၸေႇတီႇ ၵွင်းမူးလူင် ၸဵတ်းယူႇၸၼႃႇယဝ်ႉ ၶိုၼ်းမိူဝ်းတွင်ႈထၢမ် သင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈၶဝ် လႆႈႁုဝႃႈ လွင်ႈတၢင်း ၵၢၼ်လီၵုသူဝ်ႇ တႃႇတေလႆႈ တိပ်ႉပၸၵ်ႉၶုဢၽိ ၺၢၼ်ႇၼၼ်ႉ တေလႆႈလူႇတၢၼ်း ၾႆးလႅင်း ၼႆလႄႈ မၼ်းၵေႃႈ ႁဵတ်းတူၼ်ႈတဵၼ်း ႁဵင်တူၼ်ႈ ၼိုင်ႈတူၼ်ႈလႂ် မီးႁဵင်လႅမ်ႈ ႁဵတ်းၼႆသေ လူႇတၢၼ်း တမ်ႈတီႈၸေႇတီႇ ၵွင်းမူးၶမ်း ဢၼ်ဢဝ်ထၢတ်ႈတေႃႇ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ထႃႇပၼႃႇဝႆႉၼႂ်းမၼ်းၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ဢၼ်မၼ်းၶတ်း ၸႂ် လူႇတၢၼ်း တႆႈတဵၼ်းၾႆး ဢၼ်လဵၵ်ႉ ဢၼ်ဢွၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတေႉ ဢမ်ႇၼပ်ႉဢၢၼ်ႇလႆႈၵွၼ်ႇ ၼႆယူႇယဝ်ႉ။
2။ပူႇၸေႃႇလူႇတၢၼ်းၾႆးလႅင်းမိူဝ်ႈပၢၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵသ်သပ
ၼေႃႇၸဝ်ႈဢၼုရုတ်ႉထႃႇၼၼ်ႉ ၶတ်းၸႂ် ႁဵတ်းၵၢၼ်လီၵုသူဝ်ႇ တေႃႇၸူဝ်ႈၸၢတ်ႈပၢၼ်သေယဝ်ႉ ဝၢႆးသေ လုႁၢႆတၢႆၵႂႃႇ လႆႈၸၢမ်ႇပူၺ်ႈ ၸီးၸိမ်ႇ မိူင်းၽီ မိူင်းၵူၼ်းမႃး ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းႁဵင်ၵမ်ႇၽႃႇယဝ်ႉ ထိုင်မႃး ၼႂ်းၽတ်ႉတ ၵမ်ႇၽႃႇလုၵ်ႈၼႆႉ ၽွင်းၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵသ်သပ ၵီႈလွၼ်ႉမႃး ၼႂ်းမိူင်းၵူၼ်းၼႆႉ လႆႈမႃးပဵၼ်သထေး ၼႂ်းမိူင်းပႃႇရၼသီႇ ၼၼ်ႉယူႇ ယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ဢဝ်ပရိၼိပ်ႉပၢၼ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉၼႆၵေႃႈ မၼ်း ႁဵတ်းသၢင်ႈၸေႇတီႇၵွင်းမူးၶမ်းလူင် ၼိုင်ႈယူႇၸၼႃႇ လူႇတၢၼ်းသေ ယဝ်ႉ ၸွမ်းၵွင်းမူးလူင်ၼၼ်ႉ မၼ်းသင်ႇႁႂ်ႈ ႁဵတ်းၵွၵ်းၶမ်း တင်းၼမ် တင်းလၢႆသေ ဢဝ်ၼမ်ႉမၼ်း ထေႃးပၢတ်ႈသႂ်ႇၼႂ်းမၼ်းယဝ်ႉ တႆႈတဵၼ်း လူႇတၢၼ်း တင်းၼမ်ယူႇယဝ်ႉ။ တၢမ်တူဝ်မၼ်းတေႉ ဢဝ်ႁူဝ်တဵင်ႇ ပုင်းၾႆးၼမ်ႉမၼ်းထေႃးပၢတ်ႈသေ ပၼ်ႇလဵပ်ႈပူႇၸေႃႇ ၵွင်းမူး ႁူဝ်ၶမ်ႈ တေႃႇသုတ်းလႅင်းယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၽဝ ၸၢတ်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းၶတ်းၸႂ် ႁဵတ်းၵၢၼ် လီ ၵုသူဝ်ႇ သုတ်းၸူဝ်ႈပၢၼ်ယဝ်ႉ ဝၢႆးသေ လုႁၢႆတၢႆၵႂႃႇ လႆႈၵႂႃႇ ပဵၼ်ၼႂ်း မိူင်း ၽီပူၼ်ႉ ၼႆယူႇယဝ်ႉ။
3။ ၽဝ ဢၼ်ၼၽႃႇရ
မိူဝ်ႈၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ၵေႃးတမ ပႆႇပေႃႇမႃးၼႆႉ ၽဝၸၢတ်ႈၼိုင်ႈ မၼ်းလႆႈမႃးၵိူတ်ႇပဵၼ် လုၵ်ႈၵူၼ်းၽၢၼ် ဢၼ်ပဵၼ်လုၵ်ႈလဵင်ႉ သထေး လူင်သုမၼ ၼႂ်းမိူင်းပႃႇရႃႇၼသီႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သထေးလူင်ၼၼ်ႉ လူႇ တၢၼ်း ၶဝ်ႈၼမ်ႉ ပၼ်ၵူၼ်းၵႂႃႇတႃႈ ပႆတၢင်းၶဝ်၊ ၵူၼ်းဢမ်ႇမီး တီႈပိုင်ႈ တီႈဢိင်ၶဝ် ၸိူဝ်းၼႆႉၵူႈဝၼ်း။ ဝၼ်းၼိုင်ႈ ၸဝ်ႈပၸ်ႉၸေႇၵ ပုတ်ႉထႃႇ ၸိုဝ်ႈဢရိတ်ႉထသူႇၼိုင်ႈ ဢွၵ်ႇသမႃႇပၢတ်ႈသေ ဝူၼ်ႉဝႃႈ “မိူဝ်ႈၼႆႉ ၵဝ် ၸဝ်ႈ တေလႆႈယုၵ်ႉယွင်ႈၽႂ်ၼေႃး” ၼႆသေ လႆႈႁၼ် ၸၢႆးၵူၼ်းၽၢၼ် ဢၼ်ၼၽႃႇရ တေလုၵ်ႉတီႈၵၢၼ်မၼ်း ၼႂ်းထိူၼ်ႇၼၼ်ႉ ပွၵ်ႈမႃးလႄႈ ၸင်ႇတႅပ်းတတ်း တေယုၵ်ႉယွင်ႈ ပၼ်ၵုသူဝ်ႇၽွၼ်းလီမၼ်း ၼႆလႄႈ ၸင်ႇၵႂႃႇပေႃႇတူဝ်ထၢင်ႇႁၢင်ႈ ပႃႈၼႃႈၸၢႆးဢၼ်ၼၽႃႇရ ယူႇယဝ်ႉ။ ၸၢႆး ဢၼ်ၼၽႃႇရၵေႃႈ ပေႃးလႆႈႁၼ်မႅၼ်ႈ ၸဝ်ႈပၸ်ႇၸေႇၵပုတ်ႉထႃႇ ပႃးသ ပိတ်ႈ ဢမ်ႇပႆႇမီးၶဝ်ႈသွမ်းၼၼ်ႉ ၼႆၵေႃႈ “ၸဝ်ႈႁဝ်းၶႃႈ ၶႅၼ်းတေႃႈ ၵိုတ်း ယင်ႉဝႆႉ ၵမ်းၼိုင်ႈ တီႈၶႃႈ” ၼႆသေ ၵႂႃႇယွၼ်းဢဝ်သပိတ်ႈ ၸဝ်ႈပၸ်ႇ ၸေႇၵပုတ်ႉထႃႇသေ မိူဝ်းတီႈႁိူၼ်းမၼ်း။ မိူဝ်းထၢမ်မေးၼၢင်းမၼ်းဝႃႈ “ၸွင်ႇသူ ဢဝ်ၶဝ်ႈၽၵ်း ဝႆႉပၼ်ႁဝ်းႁိုဝ်” ၼႆလႄႈ မေးၼၢင်းမၼ်းၵေႃႈ ၸင်ႇတွပ်ႇဝႃႈ “ဝႆႉဢေႃႈ” ၼႆလႄႈ မၼ်းၵေႃႈဝႃႈ “မိူဝ်ႈၸၢတ်ႈၵွၼ်ႇ ဝၼ်း လင်ႁဝ်း ယွၼ်ႉဢမ်ႇယၢမ်ႈလႆႈၽင်ႁဵတ်းၵၢၼ်လီမႃးၼမ်လႄႈ ၸင်ႇလႆႈ မႃး ပဵၼ်ၵူၼ်းတုၵ်ႉယၢၵ်ႈ တူၵ်းၽၢၼ် ၶၢၼ်ၸႂ်ယူႇဢိူဝ်ႈၼႆႉ၊ မၢင်ပွၵ်ႈ ႁဝ်းမီးၸေႇတၼႃႇယူႇသေတႃႉ မီးၶူဝ်းလူႇ ဢမ်ႇမီးၽူႈႁပ်ႉထိူၵ်ႈ၊ မၢင် ပွၵ်ႈ မီးၽူႈ ႁပ်ႉထိူၵ်ႈ ဢမ်ႇမီးၶူဝ်းလူႇလႄႈ ၸင်ႇဢမ်ႇလႆႈလူႇတၢၼ်း မႃးဢိူဝ်ႈ” ၼႆသေ ႁႂ်ႈဢဝ်ၶဝ်ႈ ဢၼ်ဝဵၼ်ႉဝႆႉ တႃႇမၼ်း ၵိၼ်ၼၼ်ႉ လွင်းလူႇပၼ် ၼႂ်းသပိတ်ႈ ၸဝ်ႈပၸ်ႇၸေႇၵပုတ်ႉထႃႇၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ မေးၼၢင်းမၼ်းၵေႃႈ ဝူၼ်ႉဝႃႈ “ၵုသူဝ်ႇ ဢၼ်ၼႆႉ ၵဝ်ၵေႃႈ ထုၵ်ႇလီ ဢဝ်ႁႂ်ႈ လႆႈၸွမ်းဢိူဝ်ႈ” ၼႆသေ ဢဝ်ၶဝ်ႈၽၵ်းတႃႇမၼ်းၵိၼ်ၼၼ်ႉ လွင်းလူႇ ၸွမ်း။ ၸၢႆးဢၼ်ၼၽႃႇရၵေႃႈ ဢဝ်သပိတ်ႈၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းၵႂႃႇ ၵၢပ်ႈလူႇ တၢၼ်းပၼ် ၸဝ်ႈပၸ်ႇၸေႇၵပုတ်ႉထႃႇသေ ယွၼ်းသူးဝႃႈ “ႁႂ်ႈၶႃႈ လႆႈဢွၵ်ႇပူၼ်ႉ ၽဝပၢၼ်တုၵ်ႉယၢၵ်ႈ ၵိၼ်းၽၢၼ်ၼႆႉ သေၵမ်းတီႈၶႃႈ” ၼႆယူႇယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈပၸ်ႇၸေႇၵပုတ်ႉထႃႇၵေႃႈ ပၼ်သူးဝႃႈ “တၵ်ႉၵႃႇၽူႈ မီးၽုင်းၵၢမ်ႇယႂ်ႇ႟- ႁႂ်ႈပဵၼ်ၼင်ႇ တၢင်းမုင်ႈမွင်း သူးတွင်း ၼၼ်ႉသေ ၵမ်း” ၼႆယူႇ။
ၸၢႆးဢၼ်ၼၽႃႇရၵေႃႈ ဢဝ်ၽႃႈမၼ်း သိူဝ်ႇသေ ၽိတ်ႈပၢင်း ႁႂ်ႈၸဝ်ႈပၸ်ႇၸေႇၵပုတ်ႉထႃႇ ၼင်ႈသုင်းသွမ်းတီႈၼၼ်ႈ ယူႇယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈပၸ်ႇၸေႇၵပုတ်ႉထႃႇၵေႃႈ သုင်းသွမ်းယဝ်ႉတူဝ်ႈလီငၢမ်းယဝ်ႉ ပၼ် ၽွၼ်း ဢၼုမေႃးတၼႃႇတြႃးသေ ၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇ တီႈၼၼ်ႈ ၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။
4။ ၼၢင်းၽီ ယွင်ႈယေႃး တၢင်းလူႇ ၸၢႆးဢၼ်ၼၽႃႇရ
ၽွင်းၸၢႆးဢၼ်ၼၽႃႇရ လူႇတၢၼ်း ၶဝ်ႈသွမ်း ၸဝ်ႈပၸ်ႇၸေႇ ၵပုတ်ႉထႃႇယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၽီပႂ်ႉၸွင်ႈၽိူၵ်ႇ သထေးလူင်သုမၼၼၼ်ႉ “ဢႁေႃ ၻႃၼံ ပရမၻႃၼံ၊ ဢုပရိꩧေ သုပတိꩧိတံ - တႃႇၼဢၼ် မျႅတ်ႈတွၼ်းလူင်ၼၼ်ႉ လႆႈလူႇတၢၼ်း ဢၢပ်ႈပၼ် ၸဝ်ႈပၸ်ႇၸေႇၵ ပုတ်ႉထႃႇဢုပရိတ်ႉထ လီငၢမ်းယဝ်ႉ” ဝႃႈၼင်ႇၼႆ သၢမ်ၵမ်းလႄႈ သထေးလူင် သုမၼ ၸင်ႇတူၵ်းၸႂ် လႂ်တိုၼ်ႇသေ ထၢမ်ၼၢင်းၽီပႂ်ႉၸွင်ႇ ၽိူၵ်ႇမၼ်းဝႃႈ “ၼၢင်းၽီ႟- ဢၼ်လူႇတၢၼ်းမႃး ၼႂ်ၶၢဝ်းတၢင်း ႁိုင်တၢၼ်ႇၼႆႉ မႂ်းပႆႇယၢမ်ႈႁၼ်သေပွၵ်ႈၵွၼ်ႇႁႃႉ” ၼႆလႄႈ ၼၢင်းၽီ ၸင်ႇၶိုၼ်း လၢတ်ႈဝႃႈ “ဢၼ်ၶႃႈ ယွင်ႈယေႃးသႃႇထုၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵဝ်ၶႃႈ ယွင်ႈယေႃး တၢင်းလူႇသထေးလူင်ႁဝ်း၊ ၵဝ်ၶႃႈ ယွင်ႈယေႃး တၢင်းလူႇ ဢၼ်ၸၢႆးဢၼ်ၼၽႃႇရ လႆႈလူႇတၢၼ်း တမ်ႈတီႈ ၸဝ်ႈပၸ်ႇၸေႇၵပုတ်ႉ ထႃႇၼၼ်ႉဢိူဝ်ႈ” ၼႆယူႇ။
သထေးလူင်သုမၼၵေႃႈ ၸင်ႇဝူၼ်ႉဝႃႈ “ၵဝ်ႁဵတ်းတၢင်းလူႇမႃး တၢင်းႁိုင်တၢၼ်ႇၼႆႉ ဢမ်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈ မီးၽီၸဝ်ႈလႂ် ပႃးလႂ် ၵိူင်ႇထိူၵ်ႈယွင်ႈ ယေႃး သႃႇထုၸွမ်းသေပွၵ်ႈ။ လွင်ႈလူႇတၢင်း တၢၼ်း ၸၢႆးဢၼ်ၼၽႃႇရ ၼႆႉၵူၺ်း ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၽီၶဝ် ယွင်ႈယေႃး။ ၸၢႆးဢၼ်ၼၽႃႇရၼႆႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈ လဵင်ႉၵဝ်ၵူၺ်း။ ၵဝ်တေ သိုဝ်ႉဢဝ် တၢင်းလူႇ တၢင်းမၼ်းၵွၼ်ႇ” ၼႆသေ ႁွင်ႉဢဝ် ၸၢႆးဢၼ်ၼၽႃႇ ရသေယဝ်ႉ ထၢမ်သိုဝ်ႉ တၢင်းလူႇမၼ်း ၶၼ် ငိုၼ်း တေႇၼိုင်ႈပျႃး တေႃႇထိုင်ၼိုင်ႈႁဵင်ၵေႃႈ မၼ်းၸၢႆး ဢမ်ႇၶၢမ်ႇၶၢႆ။ ၵမ်းလိုၼ်း သထေးလူင် ၸင်ႇဝႃႈ “ပဵၼ်ႁိုဝ် ၵေႃႈလီ ပေႃးမႂ်းဢမ်ႇ ၶၢႆၵေႃႈ ၸႅၵ်ႇပၼ်ၵဝ် ၽွၼ်းလီ ၵုသူဝ်ႇ မၼ်းၽွင်ႈ လႄႈ” ၼႆလႄႈ မၼ်းၸၢႆး ၵေႃႈ ၵုသူဝ်ႇ ၽွၼ်းလီၼႆႉ ၸႅၵ်ႇၽႄ ပၼ်ပိူၼ်ႈလႆႈ ဢမ်ႇလႆႈ ၼႆၼၼ်ႉ မၼ်းၸင်ႇ ၶိုၼ်းၵႂႃႇၸွမ်း ထၢမ်ၸဝ်ႈပၸ်ႇၸေႇၵပုတ်ႉထႃႇ ယူႇယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈပၸ်ႇၸေႇ ၵပုတ်ႉထႃႇၵေႃႈ ၸင်ႇဢဝ် ပိူင်တႅၵ်ႈ ၸႅၵ်ႇၸပ်းၾႆးတဵၼ်း ပၼ်ၵၼ် ၼၼ်ႉယူႇ။ (ၼႂ်းၼိုင်ႈဝၢၼ်ႈ မီးႁိူၼ်း ပၢၵ်ႇလင် ဢဝ်ၾႆး တဵၼ်း တီႈႁိူၼ်း လင်ၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ၸႅၵ်ႇၽႄၸပ်း ပၼ်ထႅင်ႈ ႁိူၼ်းပၢၵ်ႇ လင်ၵေႃႈ ၾႆးတဵၼ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇယွမ်းၵႂႃႇ။ ယိုင်ႈ ၶႅၼ်းလႅင်းႁိူဝ်ႈ ဢွၵ်ႇမႃး ၵူႈတီႈၼၼ်ႈယဝ်ႉ။) ၸၢႆးဢၼ်ၼၽႃႇရၵေႃႈ ပေႃးလႆႈငိၼ်း ၶေႃႈၵႂၢမ်း ၸဝ်ႈပၸ်ႇ ၸေႇၵပုတ်ႉထႃႇ ယဝ်ႉၵေႃႈ မႃးတီႈ လူင်းသထေးသေ ၸႅၵ်ႇၽႄ ၵုသူဝ်ႇ မၼ်းပၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ သထေးလူင် သုမၼၵေႃႈ သႃႇထုႁူမ်ၸူမ်း ဢဝ်သေယဝ်ႉ တွၼ်ႈပၼ် ငိုၼ်းၼိုင်ႈ ႁဵင်သေဢမ်ႇၵႃး လၢတ်ႈဝႃႈ “တေႇဢဝ်ၼႆႉၵႂႃႇၼႃႈ မႂ်းၸၢႆး ဢမ်ႇၸႂ်ႈၶႃႈ ၸႂ်ႉ လုၵ်ႈလဵင်ႉ ၵဝ်ယဝ်ႉ။ မႂ်းၸၢႆး မီးတၢင်းလူဝ်ႇ ၶူဝ်းၶွင်သင် ၼႆၵေႃႈ ဢဝ်တီႈ ႁိူၼ်းၵဝ် ၼႆႉၵႂႃႇလႄႈ” ၼင်ႇၼႆသေ ႁဵတ်းႁိူၼ်းယေးပၼ် ၸၢႆးဢၼ်ၼ ၽႃႇရၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။
4။ ပဵၼ်သထေး ၼႂ်းဝၼ်းလဵဝ်
တၢင်းလူႇ ဢၼ်လူႇတၢၼ်း ၸဝ်ႈပၸ်ႇၸေႇၵပုတ်ႉထႃႇ ဢၼ် ဢွၵ်ႇၽလသမႃႇပၢတ်ႈမႃးၼၼ်ႉ ပၼ်ၽွၼ်းလီ ဢၵျူဝ်း ၸၢတ်ႈၼႆႉ ၵမ်းသိုဝ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။ ၵႃႈပူၼ်ႉမႃး သထေးလူင်သုမၼ ဢမ်ႇယၢမ်ႈႁွင်ႉဢဝ် ၸၢႆးဢၼ်ၼၽႃႇရ ၵႂႃႇၼႂ်းႁၢင်ႈႁေႃသေပွၵ်ႈ။ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉတေႉ ယွၼ်ႉ ၽွၼ်းလီ လႆႈလူႇတၢၼ်း ၶဝ်ႈသွမ်း ၸဝ်ႈပၸ်ႇၸေႇၵပုတ်ႉထႃႇၼၼ်ႉ လႄႈ မၼ်းႁွင်ႉဢဝ် ၸၢႆးဢၼ်ၼၽႃႇရ ၵႂႃႇၼႂ်းႁၢင်ႈႁေႃ ၸွမ်းမၼ်း ယဝ်ႉ။ ႁွတ်ႈထိုင်ၼႂ်းႁၢင်ႈႁေႃယဝ်ႉ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ပၵ်းတူၺ်း ၸၢႆးဢၼ် ၼၽႃႇရသေ တွင်ႈထၢမ် လွင်ႈတၢင်းမၼ်းၸၢႆး တီႈသထေးလူင်။ သထေးလူင်ၵေႃႈ ၸင်ႇလၢတ်ႈၼႄ လွင်ႈမၼ်းလႆႈလူႇတၢၼ်း ၶဝ်ႈသွမ်း တမ်ႈတီႈ ၸဝ်ႈပၸ်ႇၸေႇၵပုတ်ႉထႃႇ လႄႈ မၼ်းၶိုၼ်း တွၼ်ႈငိုၼ်း ၼိုင်ႈႁဵင် တေႇၵႂႃႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၼႄၸဝ်ႈႁေႃၶမ်း။ ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းၵေႃႈ လႆႈ ၸႂ်သေ တွၼ်ႈငိုၼ်းမၼ်းၸၢႆး ၼိုင်ႈႁဵင်ယူႇယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ၶိုၼ်းတွၼ်ႈမၼ်းၸၢႆး ႁိူၼ်းၵဝ်ႇလင်ၼိုင်ႈ။ ႁိူၼ်းလင် ၼၼ်ႉ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ႁႂ်ႈၵႂႃႇပတ်းၽဵဝ်ႈလႄႈ ၵူၼ်းၶဝ် ၵႂႃႇၶုတ်းႁၼ် ဢုမ်ၶမ်း။ ၶဝ်မႃးလဝ်ႈလၢတ်ႈ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းလႄႈ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ၶိုၼ်း သင်ႇ ႁႂ်ႈၶဝ် ထွမ်ႇဢဝ် ၶေႃႈသင်ႇတီႈ ၸၢႆးဢၼ်ၼၽႃႇရသေၶုတ်း။ ပေႃးၶဝ်ၶုတ်း ၸွမ်းၼင်ႇ ၶေႃႈသင်ႇ ၸၢႆးဢၼ်ၼၽႃႇရၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈႁၼ် မေႃႈၶမ်း ပေႃႇဢွၵ်ႇမႃး ပေႃးတၢၼ်ႇႁဵပ်း ၼႆယူႇယဝ်ႉ။ ၶုၼ်ႁေႃ ၶမ်းၵေႃႈ သင်ႇႁႂ်ႈဢဝ် ငိုၼ်းၶမ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မႃးၵွင် ၼႂ်းဝၢင်းႁေႃသေ တွင်ႈထၢမ် ၸဝ်ႈဢမၢတ်ႈ ၽွင်းမိူင်းၶဝ် ဝႃႈ “ၼႂ်းမိူင်းႁဝ်းၼႆႉ ၸွင်ႇမီး ၽႂ်လႂ် မီးငိုၼ်းၶမ်းၼမ် တၢၼ်ႇၸၢႆးဢၼ်ၼၽႃႇရ” ၼႆလႄႈ ၸဝ်ႈဢ မၢတ်ႈ ၽွင်းမိူင်း ၶဝ်ၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ် တွပ်ႇဝႃႈ “ဢမ်ႇမီးၽႂ် မီးငိုၼ်းၶမ်း တၢၼ်ႇၸၢႆး ဢၼ်ၼၽႃႇရတီႈၶႃႈ” ၼႆယူႇယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းၵေႃႈ မၵ်းမၼ်ႈ ၸၢႆးဢၼ်ၼၽႃႇရ ပဵၼ်သထေး မႁႃႇထၼသေတ်ထိ ၽူႈမၢၵ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းလူင်ၵႂႃႇ ၼိုင်ႈၵေႃႉယူႇယဝ်ႉ။
5။ ၸၢတ်ႈလိုၼ်းသုတ်း ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၽဝရႁၢၼ်း
ၼေႃႇၸဝ်ႈ ဢၼုရုတ်ႉထႃႇၼၼ်ႉ ႁဵတ်းၵၢၼ်လီၵုသူဝ်ႇ တေႃႇ ၸူဝ်ႈပၢၼ်သေယဝ်ႉ ဝၢႆးသေ လႆႈလုႁၢႆတၢႆၵႂႃႇ လႆႈၵႂႃႇၸၢမ်ႇ ၸီးၸိမ်ႇ မိူင်းၽီ ပီယၢဝ်း ၶၢဝ်းႁိုင်သေယဝ်ႉ ထိုင်မႃး မိူဝ်ႈၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ၵေႃးတမ တေၵီႈလွၼ်ႉမႃးၼႆႉ လႆႈမႃး ဢဝ်ပတိသၼ်ႇထေႇ ၼႂ်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၶုၼ်သႃႇၵီႇ မိူင်းၵပိလဝၢတ်ႈၼၼ်ႉသေ ဝၢႆးသေၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈမႃး ပေႃႈမႄႈ ၸင်ႇ တၢင်ႇၸိုဝ်ႈပၼ်ဝႃႈ “ဢၼုရုတ်ႉထႃႇ” ၼႆယူႇယဝ်ႉ။ ၸၢႆးဢွၼ်ႇဢၼု ရုတ်ႉထႃႇၼႆႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆး ၸဝ်ႈသုၵ်ႉၵေႃး ꩪၼသေယဝ်ႉ ပဵၼ် ၼွင်ႉၸၢႆး ၸဝ်ႈမႁႃႇၼၢမ်ႇသေ ပဵၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ဢၼ်မီးၽုင်းၵၢမ်ႇယႂ်ႇတေႉယဝ်ႉ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ပွၵ်ႈသၢႆႇ ဝၢႆႇမႃး ဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇ မိူင်းလင် ပွၵ်ႈဢွၼ် တၢင်းသုတ်းၼၼ်ႉ မၼ်းၸၢႆး မႃးၸူးၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ၸွမ်းၸဝ်ႈၸၢႆး ၽတ်ႉတိယ၊ ၸဝ်ႈၸၢႆးဢႃႇၼၼ်ႇတႃႇ၊ ၸဝ်ႈၸၢႆးၽၵု၊ ၸဝ်ႈၸၢႆးၵိမိလ၊ ၸဝ်ႈၸၢႆးတေႇဝတၢတ်ႈ တမ်ႈတီႈၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈသေ ၶဝ်ဢွၼ်ၵၼ် ယွၼ်းပဵၼ်ရႁၢၼ်းမႃးယူႇယဝ်ႉ။
6။ ၸဝ်ႈဢၼုရုတ်ႉထႃႇ ပဵၼ်ရႁၢၼ်းတႃႇ
ၸဝ်ႈၸၢႆး(လုၵ်ႈၸဝ်ႈ/ၶိူဝ်းၶုၼ်)ၶဝ် ႁူၵ်းၸဝ်ႈၼႆႉ ဢွၼ်ဢဝ် ၵူၼ်းၵႅတ်းၶူၼ်ႁူဝ်ၶဝ် ၸၢႆးဢုပႃႇလိသေ ၶဝ်ႈၵႂႃႇ ၼႂ်းထိူၼ်ႇဢၼုပီယ ၼၼ်ႉသေ ၼုင်ႈသၢင်ႇၵၢၼ်း ပဵၼ်ရႁၢၼ်း တမ်ႈတီႈၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ မႃးယူႇယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈ ၸိူဝ်းၶဝ် ၸဵတ်းၸဝ်ႈၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၽတ်ႉတိယ ပဵၼ်ရႁၢၼ်းတႃႇ ၼႂ်းဝႃႇဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈဢၼု ရုတ်ႉထႃႇ လႆႈတိပ်ႉပၸၵ်ႉၶုဢၽိၺၢၼ်ႇ၊ ၸဝ်ႈတေႇဝတၢတ်ႈ လႆႈလေႃး ၵီႇၸၢၼ်ႇ သမႃႇပၢတ်ႈပႅတ်ႇပႃး၊ ၸဝ်ႈဢႃႇၼၼ်ႇတႃႇ လႆႈသေႃးတႃႇပတ် တိႉၽူဝ်ႇ ပဵၼ်သေႃးတႃႇပၢၼ်ႇ၊ ၸဝ်ႈၽၵု ၸဝ်ႈၵိမိလလႄႈ ၸဝ်ႈဢု ပႃႇလိတေႉ ဝၢႆးၼၼ်ႉမႃး ၸင်ႇပဵၼ်ရႁၢၼ်းတႃႇယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈဢၼုရုတ်ႉ ထႃႇတေႉ ၼႂ်းပထမဝႃႇၼၼ်ႉၵူၺ်း လႆႈသမႃႇပၢတ်ႈပႅတ်ႇပႃး တိပ်ႉပၸၵ်ႉၶု ဢၽိၺၢၼ်ႇသေႁၼ်လႆႈ လေႃးၵထၢတ်ႈၸၵ်ႉၵျႃႉဝလႃႇ ၼိုင်ႈႁဵင် ယူႇယဝ်ႉ။
ထိုင်မႃး ဝၼ်းၼိုင်ႈ မၼ်းၸဝ်ႈ ၵျွၵႂႃႇၸူး ၸဝ်ႈသႃႇရိပုတ်ႉတသေ လဝ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ “ၸဝ်ႈႁဝ်းတီႈၶႃႈ- ၶႃႈတပေးၼႆႉ ဢဝ်မၢၵ်ႇတႃမိူၼ်တႃ ၽီ တိပ်ႉပၸၵ်ႉၶုသေ တူၺ်းႁၼ်လႆႈ လေႃးၵထၢတ်ႈၸၵ်ႉၵျႃႉ ဝလႃႇ ၼိုင်ႈႁဵင်၊ ဝႆႉသတိလီ၊ မီးသမႃႇထိလီ၊ မီးတၢင်း ၶတ်းၸႂ်တဵမ်ထူၼ်ႈ ယူႇသေတႃႉၵေႃႈ ၸႂ်ၶႃႈၼႆႉ ပႆႇဢွၵ်ႇလွတ်ႈလႆႈ တၼ်ႁႃႇ တိတ်ထိၵိလေႇ သႃႇ သင်တီႈၶႃႈ” ၼႆယူႇ။ ၸဝ်ႈသႃႇရိပုတ်ႉတ ၸင်ႇၶိုၼ်းသပ်းလႅင်းၼႄ ပၼ်တြႃးမၼ်းၸဝ်ႈဝႃႈ- “ဢၼ်ၸဝ်ႈ ဝူၼ်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈလႆႈတိပ်ႉပၸၵ်ႉၶု ယၵ်ႉႁၼ်လႆႈ လေႃးၵထၢတ်ႈၼိုင်ႈႁဵင် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်မႃႇၼ၊ ၵဝ်မီးသတိ၊ မီးသမႃႇထိလႄႈ မီးလွင်ႈၶတ်းၸႂ်တဵမ်ထူၼ်ႈဢၼ်ဝႃႈ ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၸႂ်ၽူင်ႉပိဝ် ဢုတ်တၸ်ၸ၊ လွင်ႈဝူၼ်ႉႁၼ် ဝႃႈၸႂ်ၵဝ်ၼႆႉ ပႆႇဢွၵ်ႇလွတ်ႈလႆႈ တၼ်ႁႃႇ တိတ်ထိၵိလေႇသႃႇ ၼႆၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၸႂ် ဝူၼ်ႉၵႂင် သမ်ႇသယ ၵုၵ်ႉၵုၸ်ၸယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၶႂ်ႈႁႂ်ႈ ၸဝ်ႈပၢၵ်ႈပႅတ်ႈ ၸႂ်မႃႇၼ ဢုတ်တၸ်ၸ သမ်ႇသယ ၵုၵ်ႉၵုၸ်ၸၸဝ်ႈၸိူဝ်း ၼၼ်ႉဢိူဝ်ႈ” ၼင်ႇၼႆ။
ၸဝ်ႈဢၼုရုတ်ႉထႃႇၵေႃႈ သွၼ်ဢဝ်ၵမ်ႇမႃႇထၢၼ်း တမ်ႈတီႈ ၸဝ်ႈသႃႇရိပုတ်ႉတသေ ၵႂႃႇဝႆႈသႃ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈယဝ်ႉ ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း ၵႂႃႇတၢင်းတိူင်းၸေႇတိယ။ ၵႂႃႇႁွတ်ႈတီႈ ပႃႇထိူၼ်ႇမႆႉသၢင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ ၵျၢင်ႉၵမ် ၵမ်ႇမႃႇထၢၼ်း ပႆၽၢႆႈသၢင်းၵျၢၼ်ႇ ဢမ်ႇၵိုတ်း ဢမ်ႇလိုဝ်ႈ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း သိပ်းႁႃႈဝၼ်း ၽၢၵ်ႇလိူၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈ တိုဝ်းၵမ် ၵမ်ႇမႃႇထၢၼ်းမႃး တၢၼ်ႇၼၢၼ်ႉ တူဝ်မၼ်းၸဝ်ႈ ႁိူဝ်ႉဢူၼ်ႈၼူၼ်းၼႃႇ ယဝ်ႉလႄႈ မၼ်းၸဝ်ႈ ၸင်ႇၼင်ႈတႂ်ႈႁူမ်ႈမႆႉသၢင်းၼၼ်ႉသေ တၢင်းဝူၼ်ႉ (မႁႃႇပုရိသဝိတၵ်ႉ) ဢွၵ်ႇမႃး ၼႂ်းၸႂ်မၼ်းၸဝ်ႈ ၼင်ႇၼႆ -
1။ လေႃးၵုတ်ႉတရႃႇတြႃးၵဝ်ႈပႃးၼႆႉ တီႈၽူႈမီးတၢင်းလူဝ်ႇဢႄႇ မၢင်ၶဝ်ၵူၺ်း ၸၢင်ႈတဵမ်ထူၼ်ႈ။ တီႈၽူႈမီးတၢင်းလူဝ်ႇယႂ်ႇၶဝ် တိုၼ်း တေ ဢမ်ႇၸၢင်ႈတဵမ်ႈထူၼ်ႈလႆႈလႃးꧦ။
2။ လေႃးၵုတ်ႉတရႃႇတြႃးၵဝ်ႈပႃးၼႆႉ တီႈၽူႈမီးလွင်ႈဢိမ်ႇတိူၵ်ႈ ၶဝ်ၵူၺ်း ၸၢင်ႈတဵမ်ထူၼ်ႈ။ တီႈၽူႈဢမ်ႇမီး လွင်ႈဢိမ်ႇတိူၵ်ႈၶဝ် တိုၼ်း တေ ဢမ်ႇၸၢင်ႈတဵမ်ႈထူၼ်ႈလႆႈလႃးꧦ။
3။ လေႃးၵုတ်ႉတရႃႇတြႃးၵဝ်ႈပႃးၼႆႉ တီႈၽူႈမီးလွင်ႈၵတ်းယဵၼ် ၶဝ်ၵူၺ်း ၸၢင်ႈတဵမ်ထူၼ်ႈ။ တီႈၽူႈပျေႃႇ မူၼ်ႈၸွမ်း ဢူၺ်းၵေႃႉ ဢူၺ်း သေႈၶဝ် တိုၼ်းတေ ဢမ်ႇၸၢင်ႈတဵမ်ႈထူၼ်ႈလႆႈလႃးꧦ။
4။ လေႃးၵုတ်ႉတရႃႇတြႃးၵဝ်ႈပႃးၼႆႉ တီႈၽူႈမီးတၢင်းၶတ်းၸႂ်ၶဝ် ၵူၺ်း ၸၢင်ႈတဵမ်ထူၼ်ႈ။ တီႈၽူႈၶၢၼ်ႉဢိူၼ်ၶဝ် တိုၼ်းတေဢမ်ႇၸၢင်ႈ တဵမ်ႈထူၼ်ႈလႆႈလႃးꧦ။
5။ လေႃးၵုတ်ႉတရႃႇတြႃးၵဝ်ႈပႃးၼႆႉ တီႈၽူႈမီးသတိ လွင်ႈမၢႆ မၢတ်ႈတွင်းၶဝ်ၵူၺ်း ၸၢင်ႈတဵမ်ထူၼ်ႈ။ တီႈၽူႈလူင်တူဝ် လိုမ်းၶိင်းၶဝ် တိုၼ်းတေ ဢမ်ႇၸၢင်ႈတဵမ်ႈထူၼ်ႈလႆႈလႃးꧦ။
6။ လေႃးၵုတ်ႉတရႃႇတြႃးၵဝ်ႈပႃးၼႆႉ တီႈၽူႈမီးၸႂ်ၸိုၼ်ႈသႂ်သၢင်း လၢင်းၶဝ်ၵူၺ်း ၸၢင်ႈတဵမ်ထူၼ်ႈ။ တီႈၽူႈမီးၸႂ်သုၵ်ႉ ၸႂ်ယုင်ႈၶဝ် တိုၼ်း တေ ဢမ်ႇၸၢင်ႈတဵမ်ႈထူၼ်ႈလႆႈလႃးꧦ။
7။ လေႃးၵုတ်ႉတရႃႇတြႃးၵဝ်ႈပႃးၼႆႉ တီႈၽူႈမီးပၺ်ၺႃႇၶဝ်ၵူၺ်း ၸၢင်ႈတဵမ်ထူၼ်ႈ။ တီႈၽူႈၽၢၼ် ပၺ်ၺႃႇၶဝ် တိုၼ်းတေ ဢမ်ႇၸၢင်ႈ တဵမ်ႈထူၼ်ႈလႆႈလႃးလႃး။
မၼ်းၸဝ်ႈ ဝူၼ်ႉၼင်ႇယဝ်ႉ တႃႇတေသိုပ်ႇ ဝူၼ်ႉမၢႆပႅတ်ႇ မၼ်းၸဝ်ႈ ႁိူဝ်ႉဢူၼ်ႈၼူၼ်းၵႂႃႇ ဢိတ်ႉၼိုင်ႈယူႇယဝ်ႉ။ သၽေႃးသႃႇဝၵ ၶဝ်ၸဝ်ႈၼႆႉ သင်ဝူၼ်ႉမႅၼ်ႈ မႁႃႇပုရိသ ဝိတၵ်ႉၼႆႉ ပေႃးဝူၼ်ႉထိုင်မၢႆယဝ်ႉ ပဵၼ်ဢၼ်ႁိူဝ်ႉဢူၼ်ႈၼူၼ်းၵႂႃႇ ၼႆယူႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၽွင်းၼင်ႇၼၼ် ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ လႆႈႁုၵၢင်ၸႂ် ၸဝ်ႈဢၼု ရုတ်ႉထႃႇ လႄႈ ဝူၼ်ႉသွၼ်ႇဝႃႈ တေမႃးၸွႆႈထႅမ်ပၼ် ႁႂ်ႈတၢင်းဝူၼ်ႉ မၼ်း ၸဝ်ႈ တဵမ်ထူၼ်ႈ ၼႆသေ လုၵ်ႉတီႈထိူၼ်ႇၽေသၵလႃၼၼ်ႉသေ ဢဝ် တၢၼ်း ၶူဝ်းမၼ်းၸဝ်ႈသေ မႃးပေႃႇ ပႃႈၼႃႈ ၸဝ်ႈဢၼုရုတ်ႉထႃႇသေ လၢတ်ႈဝႃႈ “လီတေႉယဝ်ႉ လီတေႉယဝ်ႉ ဢၼုရုတ်ႉထႃႇ႟- လေႃးၵုတ်ႉ တရႃႇတြႃးၵဝ်ႈ ပႃးၼႆႉ တီႈၽူႈမီးတၢင်းလူဝ်ႇ ဢႄႇမၢင်ၶဝ်ၵူၺ်း ၸၢင်ႈ တဵမ်ထူၼ်ႈလႆႈ။ တီႈၽူႈမီး တၢင်းလူဝ်ႇယႂ်ႇၶဝ် တိုၼ်းတေ ဢမ်ႇၸၢင်ႈ တဵမ်ႈထူၼ်ႈလႆႈ။ လေႃးၵုတ်ႉတရႃႇတြႃး ၵဝ်ႈပႃးၼႆႉ တီႈၽူႈမီးတၢင်း ဢိမ်ႇ တိူၵ်ႈၶဝ်ၵူၺ်း ၸၢင်ႈတဵမ်ထူၼ်ႈလႆႈ။ တီႈၽူႈဢမ်ႇ တၢင်းဢိမ်ႇ တိူၵ်ႈၶဝ် တိုၼ်းတေ ဢမ်ႇၸၢင်ႈတဵမ်ႈထူၼ်ႈလႆႈ။ လေႃးၵုတ်ႉ တရႃႇတြႃးၵဝ်ႈပႃး ၼႆႉ တီႈၽူႈမီး လွင်ႈၵတ်းယဵၼ်ၶဝ်ၵူၺ်း ၸၢင်ႈတဵမ်ထူၼ်ႈလႆႈ။ တီႈၽူႈ ပျေႃႇမူၼ်ႈ ၸွမ်းဢူၺ်းၵေႃႉ ဢူၺ်းသေႈၶဝ် တိုၼ်းတေ ဢမ်ႇၸၢင်ႈတဵမ်ႈ ထူၼ်ႈလႆႈ။ လေႃးၵုတ်ႉတရႃႇ တြႃးၵဝ်ႈ ပႃးၼႆႉ တီႈၽူႈမီးတၢင်းၶတ်းၸႂ် ၶဝ်ၵူၺ်း ၸၢင်ႈတဵမ်ထူၼ်ႈလႆႈ။ တီႈၽူႈၶၢၼ်ႉ ဢိူၼ်ၶဝ် တိုၼ်းတေ ဢမ်ႇ ၸၢင်ႈတဵမ်ႈထူၼ်ႈ။ လေႃးၵုတ်ႉတရႃႇတြႃးၵဝ်ႈပႃးၼႆႉ တီႈၽူႈမီး သတိ လွင်ႈမၢႆမၢတ်ႈ တွင်းၶဝ်ၵူၺ်း ၸၢင်ႈတဵမ်ထူၼ်ႈ။ တီႈၽူႈလူင်တူဝ် လိုမ်း ၶိင်းၶဝ် တိုၼ်းတေ ဢမ်ႇၸၢင်ႈတဵမ်ႈထူၼ်ႈလႆႈ။ လေႃးၵုတ်ႉတရႃႇ တြႃးၵဝ်ႈပႃးၼႆႉ တီႈၽူႈမီး ၸႂ်ၸိုၼ်ႈသႂ်သၢင်းလၢင်း ၶဝ်ၵူၺ်း ၸၢင်ႈတဵမ် ထူၼ်ႈ။ တီႈၽူႈမီးၸႂ်သုၵ်ႉ ၸႂ်ယုင်ႈၶဝ် တိုၼ်းတေ ဢမ်ႇၸၢင်ႈတဵမ် ထူၼ်ႈလႆႈ။
ပေႃးပဵၼ်ၼၼ် ၸဝ်ႈဢၼုရုတ်ႉထႃႇ႟- လေႃးၵုတ်ႉတရႃႇ တြႃးၵဝ်ႈပႃးၼႆႉ တီႈၽူႈမူၼ်ႈ ၸႂ်ၸွမ်း ဢွင်ႈတီႈလွတ်ႈၵၢင်း တၼ်ႁႃႇ မႃႇၼ တိၵ်ႉထိ ဢၼ်ပဵၼ် ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇၶဝ် ၵူၺ်း ၸၢင်ႈတဵမ်ထူၼ်ႈ။ တီႈၽူႈမူၼ်ႈၸႂ်ၸွမ်း တၼ်ႁႃႇ မႃႇၼ တိၵ်ႉထိၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တိုၼ်းတေ ဢမ်ႇၸၢင်ႈတဵမ်ႈ ထူၼ်ႈလႆႈ” ၶိုၼ်းႁေႃးလၢတ်ႈၼႄသေ တိုၵ်းသူၼ်း ႁႂ်ႈၸဝ်ႈဢၼုရုတ်ႉထႃႇ သိုပ်ႇဝူၼ်ႉပႃး မႁႃႇပုရိသဝိတၵ်ႉမၢႆပႅတ်ႇၼႆႉ ထႅင်ႈယဝ်ႉ။ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ၶိုၼ်းဝူၼ်ႉတူၺ်း ဢွင်ႈတီႈလႂ် တေသၢင်ႇ ထုၵ်ႇ တွၼ်ႈတႃႇ ၸဝ်ႈဢၼု ရုတ်ႉထႃႇ ၼႆလႄႈ လႆႈႁၼ် ဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်မၼ်း ၸဝ်ႈယူႇယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်သၢင်ႇထုၵ်ႇ တႃႇမၼ်းလီ သုတ်း ၼႆလႄႈ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ၶိုၼ်းလၢတ်ႈဝႃႈ “ၸဝ်ႈဢၼုရုတ်ႉထႃႇ႟- ဢဝ်ဝႃႇသႃ တီႈၼႂ်းထိူၼ်ႇၼႆႉ သၢင်ႇထုၵ်ႇ တႃႇၸဝ်ႈယဝ်ႉ” ၼႆသေ ဢဝ်မိၼ်ၶိုၼ်ႈ မိူဝ်းၼိူဝ်ၵၢင်ႁၢဝ်သေ မိူဝ်းဢဝ်တြႃးမႁႃႇပုရိသဝိတၵ်ႉ ပႅတ်ႇပႃးၼႆႉ ႁေႃးၶႆႈၼႄ ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းၶဝ် ထႅင်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈဢၼုရုတ်ႉ ထႃႇၵေႃႈ ဝၢႆးသေ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉ ၼႆၵေႃႈ ၶတ်းၸႂ် တိုဝ်းၵမ် ၵမ်ႇမႃႇထၢၼ်းထႅင်ႈသေ ၼႂ်းဝႃႇၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈ ႁုပ်ႈ ပု ၻိ ဢႃ ၺၢၼ်ႇသၢမ်ပႃး ပဵၼ်ရႁၢၼ်းတႃႇ မႃးယူႇယဝ်ႉ။
7။ လႆႈၸုမ်ႈ တွၼ်းၵေးလိူဝ်ပိူၼ်ႈ ဢေတတၵ်ႉၵ
ထိုင်မႃးပွၵ်ႈၼိုင်ႈ ၽွင်းမိူဝ်ႈၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ယူႇသဝ်းၼႂ်းၵျွင်း ၸေႇတဝၼ်ႇၼၼ်ႉ တူၵ်ႇလၢတ်ႈဢွၵ်ႇမႃး ၼႂ်းၵႄႈၵၢင်ပရိသၢတ်ႈ ဝႃႈ “ဢေတၻၵ်ၵံ ꧤိၵ်ၶဝေ မမ သႃဝၵႃၼံ ꧤိၵ်ၶူၼံ ၻိၿ်ၿၸၵ်ၶုၵႃꧣံ ယၻိၻံ ဢၼုရၻ်ꩪေႃ= ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းၶဝ် တင်းလၢႆဢူၺ်း- ၼႂ်းၵႃႈ လုၵ်ႈၼွင်ႉ တပေးၵဝ်ၸဝ်ႈ ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း ဢၼ်လႆႈတိပ်ႉပၸၵ်ႉၶုဢၽိ ၺၢၼ်ႇ တင်းသဵင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း ဢၼုရုတ်ႉထႃႇၼႆႉ တွၼ်းၵေး လိူဝ်ပိူၼ်ႈ မူတ်းယဝ်ႉ” ၼႆသေ ပၼ်ၸုမ်ႈ တွၼ်းၵေး လိူဝ်ပိူၼ်ႈ ဢၼ်လႆႈတိပ်ႉပၸၵ်ႉၶု ဢၽိၺၢၼ်ႇ မႃးယူႇယဝ်ႉ။
ပိုၼ်းၸဝ်ႈဢၼုရုတ်ႉထႃႇထေရ်ႇ သုတ်းယဝ်ႉ။
ပိၼ်ႇတႅမ်ႈ ၸဝ်ႈၶူးၵိဝိၼ်တႃႇၽိပႃႇလ သႃႇသၼထၸထမ်မႃၸရိယ (မၢၼ်ႈ/တႆး)
M.A Sri Lanka
