31/07/2025
30 กรกฎาคม 2568
# ว่าด้วยสิงห์
# “สิงห์” ถูกใช้ในวรรณคดี พุทธศาสนา และวัฒนธรรมไทย เพื่อสื่อถึงคุณสมบัติอันประเสริฐของบุคคล เช่น พระราชา นักปกครอง หรือผู้มีบารมีสูง
# คุณสมบัติของ “สิงห์” มีหลายประการด้วยกัน คือ
- ความกล้าหาญ – ไม่หวั่นเกรงต่ออันตราย
- ความองอาจ – มีความมั่นใจและสง่างาม
- ความเด็ดขาด – ตัดสินใจรวดเร็วและมั่นคง
- ภาวะผู้นำ – นำผู้อื่นได้ มีอำนาจในตนเอง
- ความยุติธรรม – รักษาธรรมะ ไม่เบียดเบียน
- ความสงบภายใน – ไม่ตื่นตระหนกแม้ในยามคับขัน
# ตามหลักฐานในพระไตรปิฎก
- สิงห์ในฐานะ “ราชาแห่งสัตว์” (สัตว์โลกที่มีอำนาจ)
ในพระไตรปิฎก ขุททกนิกาย ธรรมบท กล่าวถึง “สีหะ” (สิงห์) ว่าเป็นสัตว์ผู้มีฤทธิ์ มีอำนาจที่สัตว์ทั้งหลายเกรงกลัว จึงมักถูกใช้เป็นอุปมาถึง “ผู้ยิ่งใหญ่” หรือ “ผู้องอาจ” ที่มีบารมี
- สีหนาทะ (เสียงคำรามของสิงห์) – เปรียบถึงพระธรรมวาจา ตัวอย่างในพระไตรปิฎก มัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์ ว่า “สีหนาทะ” คือคำรามของสิงห์ ใช้เปรียบเทียบกับ การแสดงธรรมของพระพุทธเจ้า ที่หนักแน่น เด็ดขาด ไม่มีผู้ใดโต้แย้งได้ เช่นเดียวกับเสียงคำรามของสิงห์ที่สัตว์ทั้งหลายหวาดกลัว
- พระพุทธเจ้าถูกเปรียบว่าเป็น “พุทธสิงห์” ในพระไตรปิฎก มัชฌิมนิกาย สีหสูตร มีเนื้อความว่า พระพุทธเจ้าทรงเปรียบได้กับสิงห์ผู้ยิ่งใหญ่ คือ ผู้ไม่หวั่นเกรงต่อคำวิจารณ์ คำชม ความเสื่อม หรือความเจริญ (โลกธรรม เหมือนสิงห์ที่ไม่ตื่นกลัวแม้สัตว์ในป่าจะทำอะไร
- พุทธสาวกผู้ประเสริฐถูกยกให้เป็น “เสนาปติสิงห์” (แม่ทัพสิงห์) เช่น พระสารีบุตร ได้รับการยกย่องว่าเป็นผู้มี “สีหนาทะ” ในการแสดงธรรมเหมือนพระพุทธเจ้า
- เปรียบธรรมะกับการออกเดินของสิงห์ ในบางพระสูตร มีการเปรียบเทียบ ผู้ปฏิบัติดี ปฏิบัติชอบ ว่าเป็นเหมือน สิงห์ที่ก้าวเดินมั่นคง ไม่เหลียวซ้ายแลขวา ไม่กลัวใคร ดังคำบาลีที่ว่า ” สีโห ข๎วสฺส ภิกฺขเว วิลมฺพํ อปสฺสิตฺวา เอโกว พหูหิ มคฺคํ อนุชานาติ” แปลว่า “สิงห์ไม่เหลียวซ้ายแลขวา แม้มีสัตว์อื่นมากมาย ก็เดินตามทางของตน”
- พุทธพจน์เกี่ยวกับคุณธรรมแบบ “สิงห์” “ มีคำบาลีว่า ”สีหสปฺปุริโส โหติ” แปลว่า “บุรุษผู้ประเสริฐย่อมเป็นเหมือนสิงห์” คือ ไม่กลัวต่อบาป ไม่หวั่นไหวต่ออธรรม และกล้าเผชิญหน้ากับความจริง
# สาระธรรมก่อนนอน โดยพระมหากฤษณ์ธนินต์ เสฏฺฐเมธี เจ้าอาวาสวัดคลองเจ้า ฉะเชิงเทรา
