21/09/2026
A.I.P. REPORT Episode 102 : โรคหัวบวม (Swollen head syndrome) ในสัตว์ปีก
โดย : ศุภทรานี ชาญเวช (ผู้จัดการฝ่ายวิชาการและส่งเสริมการขาย) บริษัทเอไอพีจำกัด
โรคหัวบวมในไก่ (Swollen Head Syndrome - SHS)
สาเหตุ : เกิดจากการติดเชื้อไวรัส Avian metapneumovirus (aMPV) ร่วมกับการติดเชื้อแบคทีเรียแทรกซ้อน เช่น E. coli
อาการ: เนื้อเยื่อใต้ผิวหนังบริเวณศีรษะและรอบดวงตาบวมโต ตาแฉะ มีน้ำมูก ซึม ขนยุ่ง และอัตราการไข่ลดลง
การป้องกัน:
- ทำวัคซีนป้องกันโรค
- ปรับปรุงการระบายอากาศในโรงเรือน เพื่อลดปริมาณแอมโมเนีย
- รักษาความสะอาด โดยการใช้ยาฆ่าเชื้ออย่างสม่ำเสมอ
การระบาด : โรคหัวบวมเป็นโรคติดเชื้อในระบบทางเดินหายใจที่พบได้ประจำถิ่น มักจะมีการระบาดเพิ่มขึ้นอย่างชัดเจนในช่วง เปลี่ยนฤดูกาล (ฝนต่อหนาว หรือช่วงที่มีอากาศแปรปรวน) เนื่องจากสภาพอากาศส่งผลให้ไก่เกิดความเครียดและภูมิคุ้มกันตก
สายพันธุ์ของไวรัส : ไวรัสที่ก่อให้เกิดโรคถูกแบ่งออกเป็น 4 สายพันธุ์ย่อย (Subtypes) ได้แก่
- Subtype A: พบการระบาดแพร่หลายในยุโรป สหราชอาณาจักร และหลายประเทศในเอเชีย
- Subtype B: พบกระจายตัวแพร่หลายในยุโรป เอเชีย (รวมถึงตะวันออกกลาง) และแอฟริกา
- Subtype C: พบหลักๆ ในสหรัฐอเมริกา (ระบาดในไก่งวง) และพบสายพันธุ์ย่อยบางชนิดในฝูงเป็ดแถบเอเชียและยุโรป
- Subtype D: พบเฉพาะในประเทศฝรั่งเศส
*Subtype B เป็นสายพันธุ์หลักที่ระบาดในประเทศไทย โดยพบการหมุนเวียนของเชื้อในฟาร์มไก่เนื้อและไก่ไข่ทั่วประเทศ ทั้งในรูปแบบสายพันธุ์ท้องถิ่นที่มีการกลายพันธุ์ และสายพันธุ์ที่ใกล้เคียงกับสายพันธุ์วัคซีน
**ด้วยเหตุนี้ การเลือกใช้ วัคซีนป้องกันโรคหัวบวม (aMPV Vaccine) ในฟาร์มสัตว์ปีกในไทย จึงนิยมเลือกใช้วัคซีนที่ทำจาก Subtype B เป็นหลัก เพื่อให้ตรงกับสายพันธุ์ที่กำลังระบาดในพื้นที่
***โรคหัวบวมและหวัดหน้าบวมเกิดจากการติดเชื้อที่แตกต่างกัน มีลักษณะอาการคล้ายกัน ดังนั้นจึงต้องตรวจสอบให้แน่ชัดก่อนทำการจัดการโรค
+
#โรคหัวบวม #หวัดหน้าบวม #ไกเนื้อ #ไก่ไข่ #เป็ดไข่ #เป็ดเนื้อ #ยาฆ่าเชื้อ
