04/09/2026
https://www.facebook.com/share/p/1KuLkhGSB8/
ในวัยเด็ก เราอาจจำกันได้ถึงบทเรียนสำคัญว่าป่าคือแหล่งต้นน้ำ คือพื้นที่ก่อกำเนิดแหล่งน้ำสำคัญ ซึ่งหากไม่มีป่า ก็จะไม่มีน้ำจืดให้สิ่งมีชีวิตไม่ว่าจะเป็นสัตว์ป่า พรรณพืช หรือแม้แต่มนุษย์ได้นำมาใช้ประโยชน์เพื่อดำรงชีพ
ป่าจึงเป็นสัญลักษณ์และเป็นเสมือนหลักประกันต้นทุนน้ำในระบบนิเวศของเรา
อย่างไรก็ตามจากรายงาน สถานการณ์ป่าไม้ และรูปแบบการเปลี่ยนแปลงสภาพพื้นที่ พ.ศ. 2568 โดยมูลนิธิสืบนาคะเสถียร ได้เปิดเผยว่า ภาคตะวันออก มีพื้นที่คงสภาพป่า 4,703,786.12 ไร่ โดยในปีที่ผ่านมามีป่าหายไปกว่า 3,940.99 ไร่ อย่างไรก็ดี ‘จันทบุรี’ ยังคงเป็นแชมป์จังหวัดที่มีพื้นที่ป่ามากที่สุดในภาคตะวันออก
จันทบุรีนี่เองคือพื้นที่ต้นน้ำสำคัญจากการเป็นพื้นที่ที่ป่าจำนวนมาก และกลายเป็นพื้นที่หมายปองให้กับการก่อสร้างเขื่อนเล็กใหญ่ อันเป็นเทคโนโลยีเก่าแก่ที่มนุษย์สร้างขึ้นเพื่อตอบสนองกับระบบชลประทานที่จะมอบน้ำให้มนุษย์ด้วยกันอุปโภคบริโภค โดยล่าสุด เขื่อนคลองวังโตนด (หรือบางคนก็อาจจะเรียกว่าอ่างเก็บน้ำ) ได้กลายเป็นโปรเจ็กต์ที่ทุกคนพูดถึงในช่วงที่ผ่านมา
หนึ่งในประเด็นถกเถียงสำคัญของการอนุมัติสร้างเขื่อนแห่งนี้คือปัญหาในรายงานการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม (EHIA หรือ Environmental and Health Impact Assessment) ที่มีข้อมูลไม่ตรงกันอยู่หลายจุด บางเนื้อหาไม่มีรายละเอียดที่ชัดเจน หลายข้อมูลเป็นข้อมูลที่ไม่ตรงตามพื้นที่จริง นำไปสู่การตั้งคำถามถึงความโปร่งใสในการสร้างเขื่อน ที่สะเทือนไปถึงการตั้งคำถามว่าน้ำในเขื่อนแห่งนี้จะถูกผันไปที่ไหน เนื่องจากเขื่อนหรืออ่างเก็บน้ำที่เคยมีในพื้นที่ถึง 3 เขื่อนเองก็เป็นประเด็นคำถามที่เกษตรกรในพื้นที่ตั้งคำถามมาอย่างยาวนานเพราะว่าพวกเขาไม่เคยได้รับน้ำตามคำกล่าวอ้างว่าเขื่อนสร้างเพื่อนเกษตรกรรมเลย
แน่นอนว่าหนึ่งในผู้เชี่ยวชาญที่เริ่มตั้งคำถามถึง EHIA นี้ คือ นักธรรมชาติวิทยาเจ้าของรางวัล ASEAN Biodiversity Heroes อย่าง ดร.นนณ์ ผานิตวงศ์ ซึ่งตัวเขามีความหลงใหลในระบบนิเวศน้ำจืด นำไปสู่ความกังวลถึงพื้นที่ป่าจันทบุรีที่ ดร.นณณ์ มองว่าเป็น Hot Spot ของความหลากหลายทางชีวภาพ กำลังจะท่วมหายไปจากการสร้างเขื่อนที่ไม่คุ้มค่าไม่ว่าในเชิงระบบนิเวศหรือเชิงเศรษฐศาสตร์
EPIGRAM ไปพูดคุยกับเขาเพื่อขยายประเด็นปัญหาความน่าสนใจของธรรมชาตป่าจันทบุรี และความผิดปกติของ EHIA ที่เขาเห็น เพื่อลองสำรวจข้อมูลอีกด้านจาก EHIA ของเขื่อนแห่งใหม่นี้ด้วยกัน
อ่านบทสัมภาษณ์เต็มได้ที่ลิงก์ในคอมเมนต์
#เขื่อนคลองวังโตนด #อุทยานแห่งชาติเขาสิบห้าชั้น #จันทบุรี #เขื่อน #อ่างเก็บน้ำ #สื่อออนไลน์ภาคตะวันออก