12/02/2025
*بنام خداوند بخشنده ومهربان*
خداوند در حالی که می توانست انسان ها را با خصلت های یکسانی خلق کند، چنین نکرده و آنها را از جهات مختلف، گوناگون آفرید تا با محبّت و دوستی در کنار هم زندگی کنند
به غیراز آدمیان، تمام مخلوقات، «عائله و وابستگان خداوند» نامیده شده اند و دوست داشتنی ترین بنده نزد خدا، آن است که به آفریدگان، نفع برساند و شادشان گرداند.
دیگران، مانند خود تو هستند و از این رو، آنچه بر خود می پسندی بر دیگران بپسند و آنچه بر خود روا نمی داری، برای دیگران روا مدار.
در هر جامعه انسانی، در هر زمان (چه گذشته و چه آینده) و در هر مکانی (چه در زمین و چه در مرّیخ)، اگر اخلاق نباشد، زندگی، معنا، لطافت، زیبایی و شکوفایی نخواهد داشت.
اخلاق، راه و رسم زندگی کردن و نحوه ارتباط و تعامل با دیگران را به ما می آموزد و این، بهتریقوانین بشری است.
اصول اخلاقی بازتاب گسترده ای دارد که حاکی از تأثیر عمیق اخلاق در زندگی فردی و جمعی انسان هاست
در این مجال، به اصول کلّی اخلاقی در زندگی با دیگران پرداخته می شود، بدون در نظر گرفتن تقسیم بندی هایی نظیر: طبقه اجتماعی، جنسیّت، قومیت، نسبت، ایمان و کفر، سن، دوستی و دشمنی، و ...؛ ارزش ها و قواعد اخلاقی، جنبه انسانی و جهانی دارند و فراتر از زمان و مکان طرّاحی شده اند.
فضایل و رذایل اخلاقی غالباً با یکدیگر مربوط اند؛ امّا ما در این جا «بایدها» و «نبایدها»ی اخلاقی در روابط (زندگی) با دیگران را به تفکیک می آوریم.
الف-بایدها:
1-خوش نیّتی: هر که خوش نیّت گردد، پاداشش فراوان و زندگی اش خوش می گردد و دوستی اش لازم می شود.1
2- خوش گمانی: هر که به مردم خوش گمان (خوش بین) گردد، دوستی آنان را به دست می آورد.2
3-خوش خویی: خواستار همدمی مردم شدم، پس آن را در خوش خویی یافتم.
4-خوش رفتاری: با خوش رفتاری، رفیقان اُنس می گیرند.
5-گشاده رویی: گشاده رویی، عامل دوستی است.
6-احترام: احترام میان خود و برادرت را از بین مَبر و چیزی از آن بگذار؛ زیرا از میان رفتن آن، از میان رفتن شرم است و بر جای بودن احترام، بر جای بودن دوستی است.
7-فروتنی: ثمره فروتنی، دوستی است7
8-وفاداری: وفاداری، عامل الفت گرفتن است.
9-انصاف: با انصاف، برادری ادامه می یابد.
10- راستگویی: شخص راستگو با راستگویی خود، سه چیز را به دست می آورد: اعتماد، دوستی و شُکوه (شخصیت).
11- سخاوت: بخشندگی، دوستی را جلب می کند و اخلاق را زینت می بخشد.
12- فراموش کردن بدی ها: بدی های برادران را فراموش کن تا دوستی شان را پایدار کنی.
13- دید و بازدید: دید و بازدید، محبّت را می رویاند.
14-هدیه دادن: به یکدیگر هدیه بدهید؛ زیرا کینه ها را می زداید.
15- سلام دادن: خداوند، اطعام کردن مردم و رواج دادن سلام را دوست دارد.
16- دست دادن: با یکدیگر دست بدهید تا کینه از دل هایتان برود.
17-خیرخواهی: خیرخواهی، دوستی و محبّت به بار می آورد.
18- اعلام دوستی: هر گاه یکی از شما یار یا برادرش را دوست داشت، او را از آن، باخبر کند.
19-مدارا: سلامت دین و دنیا، در مدارا کردن با مردم است.
20- ادب: مردم به ادب نیکو نیازمندترند تا به سیم و زر.
21- برآوردن نیاز و کمک و یاری: هر که در پی برآوردن نیاز برادرش باشد، خداوند نیز نیازهایش را برمی آورد.
22-همدردی: هیچ چیز مانند همدردی، برادری را حفظ نمی کند.
23-ایثار: اوج مَکارم اخلاق (شایستگی اخلاقی) ایثار است.
24- یادآوری کردن عیب ها: هر که عیب را برایت روشن کند، دوست توست.
25- نهی از منکر: هر که برادرش را در کاری ناپسند ببیند و بتواند او را از آن باز دارد و این کار را نکند، به او خیانت کرده است.
26-جویا شدن احوال: جویا شدن از احوال برادران موجب امیدواری انسان می شود.
27- پیمانداری: میخ های عهد و پیمان ها را محکم کنید.
28-پاکیزگی و زیبایی: خداوند متعال، دوست دارد وقتی بنده اش نزد برادران خود می رود با چهره ای پرداخته و آراسته برود.
29- آسان گیری: خداوند، کسی را که در خرید، فروش و قضاوت، آسان گیر است، دوست دارد.
30- چشم پوشی: از بهترین رفتارهای شخص بزرگوار، نادیده گرفتن چیزی (از خطاها و بدی های مردم) است که می داند.
31-عفّت: نسبت به زنان مردم عفّت ورزید تا نسبت به زنان شما عفّت ورزند.
32-رازداری و رازپوشی: راز خود را به کسی که امانتدار نیست، مسپار.
33- امانت داری: سه چیز است که خداوند، دست هیچ کس را در آنها باز نگذاشته است: برگرداندن امانت دیگران، چه نیکوکار باشند و چه بدکار، ...
34- سپاس گزاری: از آن که به تو نعمتی می بخشد، تشکر کن و به کسی که از تو تشکر می کند، نعمت بیشتری بخش.
35- عفو: بر شما باد به گذشت؛ زیرا که گذشت، جز بر عزّت بنده نمی افزاید.
36- مهمانی: هر که خداوند به او ثروتی دهد، باید با آن به خویشانش رسیدگی کند و مهمانداری نماید.
37-عذرخواهی و پذیرش عذر: عذر برادرت را بپذیر و اگر عذری نداشت، برایش عذری بتراش.
38- تسلی دادن به سوگوار: هر که مادرِ فرزند مرده ای را تسلّی دهد، خداوند در آن روزی که هیچ سایه ای جز سایه عرش او نیست، وی را در سایه عرش خود، جای دهد.
39- وام دادن: اگر توانگر بودی و کسی از تو وامی خواست، وجود او را غنیمت دان تا خداوند، در روز تنگدستی، آن را به تو بازپس دهد.
40- امان دادن: اگر کسی بر جان خود از تو امان خواست، او را امان بده.
41- شکیبایی: سه چیز از درهای نیکوکاری است؛ ... شکیبایی در برابر آزار و اذیت.
42- حفظ دوستی: دوستی را نگه دار، اگر چه دیگری آن را نگه ندارد.
43-. حیا: حیا، مانع زشتکاری می شود.
44- مهربانی و ترحّم: رحم کن تا به تو رحم شود.
45- میانجیگری: کسی که با میانجیگری خود، زیانی را دفع یا سودی را احیا کند، خداوند تعالی در روزی که قدم ها می لغزند، قدم های او را استوار می دارد.
46- آبروداری: هر که از آبروی برادر خود دفاع کند، این کار، حجابی میان او و آتش خواهد بود.
47- شوخی: خداوند، کسی را که در میان جمعی، شوخی و بذله گویی کند، دوست می دارد به شرط آن که ناسزاگویی در آن نباشد.
48-نام نیک به کار بردن: سه چیز، دوستی برادرت را برایت خالص و یکرنگ می کند: ... او را با محبوب ترین نام هایش بخوانی.
49-کم توقّعی: بهترین برادران، کسی است که نسبت به برادرانش پُر توقّع نباشد.
50- در اختیار گزاردن لوازم زندگی: مسلمان، برادر مسلمان است و لوازم ضروری زندگی را از او دریغ نمی دارد.
ب-نبایدها
1- بدخواهی: در مردمی که نه خود نیک خواه اند و نه نیک خواهان را دوست دارند، خیری نیست.
2- بدخویی: هر که درشت خویی کند، پیرامونش خالی می گردد.
3- عیب جویی: هر که عیب های نهانی را بکاود، خداوند از دوستی دل ها محرومش می کند.
4- خُرده گیری: آن که بر اثر گناهی از برادرانش کناره گیری کند، دوستانش کم می شوند.
5- نابردباری: از نابردباری بپرهیز که دوستان را می رماند.
6- خجالت دادن: هر که برادرش را خجالت دهد، پیوند با او نارواست.
7-. بخل و تنگ چشمی: از بخل بپرهیزید؛ زیرا بیگانه، بخیل را دشمن می دارد و خویشاوند، از او می گریزد.
8- تکبّر: هر که بر برادران، بزرگی فروشد، هیچ انسانی با او صمیمی نخواهد شد.
9- کینه توزی: هیچ کینه توزی را دوستی نیست.
10- حسادت: از حسادت به یکدیگر بپرهیزد؛ زیرا کفر، ریشه اش حسادت است.
11- نیرنگ: با نیرنگبازی، دوستی هیچ دوستی ای نمی پاید.
12- تمسخر: کسی که مردم را مسخره می کند، نباید به دوستی خالصانه آنها چشم امید بست.
13- سخن چینی: از سخن چینی بپرهیزید؛ چرا که تخم کینه می افشاند و [شما را] از خدا و مردم، دور می گرداند.
14- سرزنش کردن: سرزنش بسیار، دل ها را کینه ور می کند و یاران را می پراکند.
15- جویا نشدن حال: هر که جویای حال دوستش نشود، دوستش را از دست داده است.
16- بی انصافی: هر که بی انصافی کند، کسی با او دوست نمی شود.
17- ظاهر سازی: خداوند در روز قیامت، به سه کس نمی نگرد، آنان را پاک نمی سازد و برایشان عذابی دردناک خواهد بود: ... کسی که دوستانه با تو روبه رو می شود، حال آن که قلبش لبریز از فریب است.
18- بدگمانی: مبادا که بدگمانی بر تو چیره شود که میان تو و هیچ دوستی، رابطه دوستانه ای بر جای نمی گذارد.
19-اعتماد مطلق: به برادرت اعتماد مطلق نداشته باش؛ زیرا به زمین خوردن بر اثر اعتماد مطلق، قابل جبران نیست.
20- تحقیر کردن: هیچ یک از شما نباید احدی از بندگان خدا را خوار و بی مقدار بشمرد؛ زیرا نمی داند که کدام یک از آنها دوست و ولیّ خداست.
21- زیاده روی در محبّت: با دوستت چنان دوستی کن که شاید روزی دشمنت گردد و با دشمنت چنان دشمنی کن که شاید روزی دوست گردد.
22- گناه کردن به خاطر دوست: مؤمن، بر کسی که با او دشمنی می ورزد، ستم نمی کند و در راه آن که دوستش دارد، دست به گناه نمی زند.
23و24- خیانت و آشکار کردن راز: به کسی که تو را امین قرار داده است، خیانت مکن، هر چند او به تو خیانت کرده باشد و راز او را فاش مساز، اگر چه او راز تو را فاش ساخته است.
25- لجاجت: لجاجت، جنگ ها به بار می آورد و دل ها را کینه ور می سازد.
26- غیبت: غیبت نکن که از تو غیبت می شود و برای برادرت چاه مکن که خود در آن می افتی؛ زیرا با هر دست بدهی، از همان دست پس می گیری.
27- دروغ گویی: دروغگو با دروغگویی خود، سه چیز به دست می آورد: ... نگاه تحقیرآمیز مردم را نسبت به خود ... .
28- پیمان شکنی: کسی که پیمان شکن باشد، دین ندارد.
29- جدال: از جدال کردن بپرهیزید که این کار، شک و دودلی به بار می آورد.
30- خشم: خشم، کلید هر بدی است.
31- انتقام: زشت ترین کارهای شخص قدرتمند، انتقام گرفتن است.
32- تجسّس: من مأمور نیستم که دل های مردم را بکاوم و درونشان را بشکافم.
33- آزردن: سوگند به خدا که نیکان رستگار شدند! آیا می دانی آنها چه کسانی هستند؟ آنان کسانی هستند که آزارشان به مورچه ای نمی رسد.
34- بخل: بخیل، هیچ دوستی ندارد.
35- بُهتان: بُهتان زدن به آدم بی گناه، بزرگ تر از آسمان است.
36- ناسزاگویی: به مردم، ناسزا مگویید که با این کار در میان آنها، دشمن پیدا می کنید.
37- ستم: از ستم کردن بپرهیزید که دل های شما را ویران می کند.
38- قهر: به یکدیگر پشت نکنید و از هم نبُرید و با هم - ای بندگان خدا - برادر باشید.
39- چاپلوسی: در حقیقت، کسی تو را دوست دارد که برایت چاپلوسی نکند.
40- نفاق: چه زشت است که آدمی، باطنی بیمار و ظاهری زیبا داشته باشد.
41- منّت: خداوند، پاداش بخشنده منّت گذار را از میان می برد.
42- بدقولی: به برادرت وعده ای مده که آن را به جا نیاوری.
بااحترام
