07/10/2026
Part 2 ko Kiya togalin o Nabi sa Madina
==========================={===={===
Sii ko katotoroga ko Rasul SAW, na inebot a mangengebot so a-i a Abu Bakr RA, na phoon ko kasopiit o alal o bisa niyan, na miyaka goraok ago miyanga lili-lid a Io 'iyan sa paras o Rasul SAW. So kiya inengkaa on o Rasul SAW, na inibong iyan a phoon ko doda iyan so inbot on a mangengebot ko a-i o Abu Bakr RA, na sakadiyap den a kiya da' o alal.
Sa ngkai a liyang na miyamaka 3 siran on ka gagawii-Jama'at, Sabtu ago Ahad. So 'Abdullah a wata a mama o Abu Bakr RA, na oman den na ilain iyan siran igira a penanem (dusk) na pephamanotholen iyan kiran so mao-olaola sa Makkah, na pembaling bo ko kapitaan on na dii kiran peman maki thayontoka a manga taw sa Makkah, na manden a di kasasarinowan sa ngkai a dii niyan kashosholen-solen. So 'Amir bin Fuhairah a dii mamagonong ko talon o Abu Bakr RA, na dii sholen-solen oman gagawii a tomotoyok ko manga kambing na iphagobay niyan ko atag a ngkoto a liyang, na dii niyan nggatasan a phagwiten iyan kiran sa ngkoto a liyang.
So peman so manga Quraish, na rampi sa kiya daan siran sa bager ko kiyanega iran ko thothol sa kiyapaka palagoy a ngkai a dowa ka taw a ngginawa-i. Inwit iran so Ali RA sa Ka'bah, na piyaka sakitan iran, sarta a da iran den paka liyowa ko manga isa ka oras. Aya ni-at roo o manga Quraish, na matharo iyan so papagmaan a ba den kiya da' a ngkoto a dowa ka taw a miyalagoy, ogaid na da den a ba iran shalidi ko Ali RA.
Komiya-ip siran peman ko Asma' a wata a babay o Abu Bakr RA, na lagid oto peman a da a miya kowa iran on a thothol. Sii ko paminto-an o walay a gomaganat on so Asma', na tiphiring o Abu Jahl LA, na mini sabak so pamrang iyan.
So langowan o binaya ko manga Quraish, na tomiyalemba siran sa kaplimo-limod ka peshobagan a pamikiran o antonaa i thondog a penggolaolaan a maka ogop sa kadakep a ngkai a dowa ka taw a mama. Kiya opakatan kiran a pagalangan so langowan a lalan a ipliyo sa Makkah, na adenen so mabaseng a kangganot sii ko langowan a itopang. Ini begay a tendan (prize) a 100 a onta ko oman i olo a ngkoto a dowa ka taw. Giyoto i sabap a melagid den so kikhokoda ago so pelalag a dii ngganot sa pasha'. Miyaka isa na mini sampay siran pen ko minanga a ngkoto a liyang a thatapokan o Rasul SAW ago so Abu Bakr RA. So kiya tantawa o Abu Bakr RA ko kapephakarani o rido-ay, na miya tong iyan so Rasul SAW... "Opama ko sorong siran ko manga ilag a ngkai a liyang nago ta iran matoon (antonaa i khasowa)?* Somimbag so Rasul SAW a pangoyat a kasembag...
"Rerenek ka den hay! Abu Bakr, antonaa i kalawi ngka ko dowa a aya ikatlo na so Allah?"
Qudrat den o Allah SWT a da kiran katoona ka da mapira lakad a kawatan iran ko liyang. Na sii ko soled o miyaka 3 gawii na so Rasul SAW ago so Abu Bakr RA na matatago siran den sa ngkoto a liyang, na da den mambo a kapaparinan sa dii kangganot o manga Quraish sa kadakep iran.
Aden a mama a tomiyalo ko 'Abdullah bin Uraiquit (da sekaniyan pen pag-lslam ago sasana-sanaan o Abu Bakr RA) a tendanan sa kandalili niyan on sa ngkoto a liyang ka ikharang iyan so kiya ipos iran a dowa ka taw ko soled o 3 ka kagagawii a gomogoyod sa dowa a onta -ka ithakes iyan on a benar antawaa ka di. Pinggolaola iran oto, na So kiya tantowa niyan on sa benar, na kiya sabapan sa kiya lo-ag iran ko dii ran kambanigi ko Rasul SAW ago so Abu Bakr RA.
Phoon roo, na miyaka nggay a okor sa kapaka liyo iran den ko liyang a tomaros siran sa Madinah. Ini nggalaw den o Abu Bakr RA ko Rasul SAW so magaan ko dowa a onta a aya niyan kakhodaan. Miniyog sekaniyan na asar ka phaki bayadan on bo so arga a ngkoto a onta ko oriyan o masa. Piroran iran de so manga pangnengken a piyagiyasa kira o Asma' a babarokesan iyan ko piyaka dowa niyan kisi ko kibed a lawas iyan a dinis a babangketan iyan sa ginawa niyan ko kiya wita niyan kiran on.
Giyoto mambo i kiya bethowi ron sa "Asma' a Dowa i Libed sa Kasadan." So Rasul SAW, so Abu Bakr RA, ago so 'Amir bin Fuhairah na gomiyanat siran den a ndadalilan siran o 'Abdullah bin Uraiquit, na ini pamadiding iyan siran ko malo marani sa kilid a ragat. Sii ay mini pantag ko Rabiul Awwal ko Paganay a Ragon ko Hijrah (September 622 AD). Giya ngkai a lalakaw, na madakel a piyamanagadan iran a manga inged sa lalan. Phoon sii, na baanda mapiya a aden a maaloy ko miyanga nggogolaola sa ngkai a malendo a lalakaw ko kiya togalin...
• Aden a alongan a da den a khatoon a khasirongan ko kapangongorangka o kayaw o alongan, na miya langkaw o Abu Bakr RA a maito a kasisirongan ko kilid o manga ragang. Linimpiyowan iyan na kiyayatan iyan sa shawl a khaindagan o Rasul SAW, na mimbabanog sekaniyan sa pangnengken.
Siyagadan iyan a Badawi a bago a mama a dii mamagonong sa ayam a di mambo dii mbabanog sa kasirongan. Miyamangni ron sa gatas so Abu Bakr, na malo iyan dinggawan sa ig, na ini nayaw niyan ko Rasul SAW ko kiyapakanaw niyan, na mini denggaw niyan ko kawaw niyan.
• Sa den sa taw misha sii ko Abu Bakr RA ko kaatawi ko ginawa-i niyan a barabantoga, na aya den a pekhi sembag iyan, na sekaniyan so mama a miyaka nggonana-o ron ko mathitho a lalan. Aya den a den a kapkha sabota o pephangingisha na matag gonanao ko delegen, na so Abu Bakr RA, na aya maana o kathora iyan na sii ko lalan o paratiyaya.
• So manga Quraish ko kiya aloy niyan, na sa den sa maka dakep ko Mohammad SAW, na mbegan sa tendan a 100 a onta. Giyai miyaka nggat ko madakel a taw sa kiya pagorad-orad iran ngganot. Ped sa ngkai a dii ngganot ko Rasul SAW ago sa ginawa-i niyan Suraqah a wata a mama o Malik. Sekaniyan ko kiya sarsebi niyan sa aden a 4 ka taw a mama a miya ilay sa ngkoto a miya aloy a lalan, na miya pamikir iyan a ba den maipes na shalobaan iyan siran a sekaniyan bo ka an iyan kambisa-i so tendan. Pikhodaan iyan so isa ko manga gagaan a koda, na liyopog iyan siran sa ngkoto a miya aloy a lalan. (Da tanto mathay na miya langkaw niyan siran) Na so malo iyan kiran kapephaka obay na baden miya indep o khokhodaan san ko lopa. Sii ko kiya porot iyan sa palot a giyoto i kalalayaman a olaola o manga Arab mbolosen Iran so lalakaw antawaa ka di, na miyasar o rimaram iyan a marata den oto a panana-onen (bad omen). Ogaid na so kitataralo o inam sa ngkoto a barandiya ko doniya (a 100 a onta) na miyaka dapeng ko pangilay-layan iyan, na ini taros iyan den so kasasalobaa niyan kiran. Siyakatan iyan peman so siya’ o koda iyan, na somiyagembet (galloped) peman, taman sa malo den miyaka rani ko Rasul SAW.
So kiya ilaya on o Abu Bakr RA, na gomiyaget den a rareb iyan, na di malilang na kadingilan iyan so Rasul SAW sa talikhodan a da den a ikapaparin o palalagoy o onta niyan a di den maririntas a kapembatiya iyan ko manga ayat ko Qur-an.
Sompatan tanobo INSHA Allah
