19/11/2025
💥 THUẾ VÀ NHỮNG CHUYỂN ĐỘNG ÂM THẦM ĐANG ĐỊNH HÌNH LẠI NGÀNH F&B VIỆT NAM
💬 Những ngày gần đây, câu chuyện thuế doanh thu áp cho hộ kinh doanh nhỏ tạo ra sức ép không nhỏ trong ngành F&B. Điều đáng nói: thuế không đánh trên lợi nhuận mà đánh trực tiếp trên doanh thu, khiến những mô hình vốn lãi mỏng càng bị bào mòn.
Với người kinh doanh bình dân như phở, bún, cơm, nước mía… chỉ một biến động nhỏ từ giá vốn, điện, nước, gas đã đủ làm lung lay dòng tiền. Và khi thêm thuế doanh thu rất nhiều quán rơi vào thế “chịu thì không chịu nổi, bỏ thì tiếc”.
Áp lực này không chỉ diễn ra ở Việt Nam mà là quy luật chung của các nền kinh tế Đông Á. Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc đều đã trải qua giai đoạn siết thuế, chuẩn hóa hóa đơn và kết quả đều giống nhau: quán nhỏ yếu dần, chuỗi lớn trỗi dậy.
Ở Nhật, sau Luật thuế tiêu thụ 2014 hàng loạt cửa hàng gia đình biến mất khỏi các khu dân cư. Thị trường nhanh chóng rơi vào tay chuỗi tiện lợi và chuỗi F&B có hệ thống mạnh.
Hàn Quốc cũng ghi nhận làn sóng biến mất của cửa tiệm nhỏ từ 2010 - 2017 khi thuế và chi phí vận hành tăng. Franchise nở rộ và trở thành phao cứu sinh duy nhất cho người kinh doanh cá thể.
Trung Quốc siết thuế doanh thu hộ cá thể từ 2018, kéo theo hàng trăm nghìn tiệm nhỏ đóng cửa mỗi năm. Song song, Luckin, Mixue, HeyTea… bùng nổ và thống trị từng phân khúc.
Điểm chung của ba thị trường: khi hệ thống được chuẩn hóa, người nhỏ là nhóm chịu ảnh hưởng đầu tiên.
Việt Nam đang đứng đúng ở vạch chuyển giao đó. Khi đặt các bài học khu vực vào bối cảnh Việt Nam, hướng dịch chuyển trở nên rất rõ:
- Thuế doanh thu làm yếu những mô hình vốn lãi mỏng, khiến các quán nhỏ khó chịu đựng lâu dài.
- Chuẩn hóa tạo sự minh bạch, nhưng cũng đòi hỏi chi phí chuyển đổi mà không phải chủ quán nào cũng có kỹ năng quản trị, hiểu về POS, hóa đơn điện tử hay sổ sách thuế.
- Khi quán nhỏ rời cuộc chơi, chuỗi lớn sẽ lấp đầy khoảng trống, nhờ lợi thế giá nhập thấp, quy trình chuẩn, thương hiệu mạnh và công nghệ quản lý.
👉 Trong giai đoạn chuyển đổi này, người kinh doanh buộc phải đưa ra 1 trong 3 lựa chọn:
1. Tăng năng lực để trụ lại: Chuẩn hóa quy trình, quản trị minh bạch, tối ưu chi phí, nâng chất lượng để chịu đòn tốt hơn khi chi phí tăng.
2. Rút lui hoặc chuyển nghề: Với những mô hình không đủ dư địa cải thiện.
3. Gia nhập hệ thống lớn hơn: Franchise đang trở thành lựa chọn phổ biến, vì giảm được rủi ro thử sai và dựa vào sức mạnh chuỗi.
“Hiểu luật chơi mới” mới là lợi thế cạnh tranh quan trọng nhất ở giai đoạn hiện tại, thuế chỉ là phần nổi. Phần chìm chính là cấu trúc ngành F&B đang dịch chuyển với tốc độ nhanh hơn chúng ta tưởng.
Bài viết tham khảo chia sẻ của anh Hưng Lưu
