14/01/2026
Cứ sát tới tháng Chạp là mình lại nhớ về Bà Ngoại với kế hoạch làm Bánh Chưng Tết của bà. Bánh Chưng nổi tiếng phố Chân Cầm, phường Hàng Trống và lan cả sang các nơi như Bưởi, ngõ Quỳnh… những năm cuối 80 và 90. Tiếc là ngày đó chẳng sẵn máy ảnh hay điện thoại như bây giờ để chụp lại và lưu giữ. Nhưng không sao! Vì nó in đậm trong tâm trí mình và cả gia đình mình.
Từ đầu tháng Chạp là không khí gói Bánh Chưng đã vô cùng nhộn nhịp tại nhà mình. Bà giao việc cho từng người trong nhà. Rồi các nguyên liệu làm Bánh Chưng dần dần được giao đến theo lịch bà đã sắp xếp. Gạo nếp ngon thơm nức. Đậu xanh chưa tách vỏ vàng ươm. Hạt tiêu đen láy, tròn đều. Lá d**g to, xanh mướt. Thịt nạc vai tươi rói và các bó lạt trắng ngần. Tất cả các nguyên liệu đều được tuyển chọn kỹ lưỡng.
Mình nhớ như in những dụng cụ, công cụ làm ra cả nghìn cái Bánh Chưng rất đặc biệt và vô cùng “ khủng “ với một đứa trẻ tầm 9-10 tuổi như mình ngày đó. Những bếp lò luộc bánh được xây bằng đất sét, gạch và dùng than đá để luộc bánh. Những chiếc thùng phi to và cao gấp đôi mình có thể xếp được hơn 200 chiếc Bánh Chưng. Và một dụng cụ đặc biệt mà đến khi lớn hơn mình mới hiểu tầm quan trọng và sự thông minh, sáng tạo của Bà Ngoại trong quá trình luộc bánh đó là một ống nhôm rỗng to, dài với rất rất nhiều lỗ thủng xung quanh có tác dụng làm ống dẫn nước sôi từ đáy lên tận miệng thùng phi. Điều này giúp cho chiếc bánh ở dưới đáy hay ở phía trên cùng của thùng phi khi luộc cũng đều có nước sôi đều trên dưới. Rồi các trõ nhôm sáng loáng to có thể đồ được cùng lúc cả chục cân đỗ xanh. Rất nhiều các dụng cụ khác nữa mà trong mắt đứa trẻ là mình thì nó đều to, đều nhiều.
Để đến tay khách hàng những chiếc Bánh Chưng vuông vức, thơm dẻo, đậm đà là cả một quá trình cưc kỳ công phu, tỉ mỉ và kì công. Với nhà mình nó được chia ra làm các công đoạn :
🔺 Rửa lá: Từng chiếc lá d**g được ngâm, rửa, tráng vài lần nước. Rồi để ráo , lau lá, gập lá đúng theo sống lá và cuối cùng là cắt lá chuẩn từng căng-ti-mét sao cho vừa khít với khuân gói. Có ít nhất 4 người và làm trong hơn 2 ngày để có thể rửa lá cho cả nghìn chiếc bánh. Các bác mình thường làm và sau này khi mình tầm 12 tuổi thì cũng “tiếp bước truyền thống”😜
🔺 Ngâm gạo nếp: Hàng tải, hàng tải gạo nếp trắng ngần được đãi sạn bằng những cái rá to gần bằng cái mâm. Tiếp đó ngâm nước cho nở rồi vớt ra để ráo, xóc muối.
🔺 Làm đậu: Bước này với mình là “ dã man” nhất !!! Bà muốn cho ra những chiếc bánh thật ngon nên đậu xanh phải là loại chưa tách vỏ. Phải ngâm cho nở và dung bàn tay chà sát cho vỏ đậu b**g ra. Hic tay mình đỏ rực lên sau sự ma xát của những hạt đậu và rá vo bằng tre. Làm riết thành quen nên chỉ mỏi chứ không hề đau. Phải rất kỹ để đãi sạch để loại bỏ hết cái vỏ màu xanh xanh đó ra vì nếu bị xót bà ngoại sẽ bắt đi làm lại. Với bà tiêu chuẩn chất lượng là không có đùa được đâu. Tiếp đó mang đậu đi đồ và giã đậu nhuyễn ra, nắm lại thành từng nắm tròn đều nhau để khi gói 1 nắm đậu sẽ gói được 1 cái Bánh Chưng. Việc đồ , giã, nắm đậu bà giao cho bác dâu cả của nhà mình đảm nhiệm.
🔺 Chọn và Ướp thịt: Tất cả các thịt để gói bánh đều do bà đích thân chọn mối và căn dặn loại thịt là phần nào của con lợn, độ mỡ độ nạc ra sao. Nhà mối nào mang thịt không đúng yêu cầu là cứ xác định mang về chứ hạ giá bà cũng không lấy. Từng miếng thịt lớn được bà giao cho mợ mình đảm nhiệm tiếp công đoạn rửa, tẩm ướp thơm lức với tiêu, muối và chia thành từng xuất.
🔺 Gói bánh: Có ít nhất 4-5 người gói liên tục. Mình thấy họ là” Thợ Cả” trong suốt quá trình
làm ra chiếc bánh. Bàn tay thoăn thoắt của các bác, các cậu, của mẹ và của các anh mình cứ đều đặn gói ra những chiếc bánh vuông vức, đẹp đẽ vô cùng. Việc này cũng vất vả lắm vì ngoài khéo léo sao cho nhân bánh nằm giữa, chiếc bánh vuông chắc tay thì phải dung rất nhiều lực để ấn bánh. Ngồi cả mấy ngày để gói thì không khéo, không khỏe thì không thể làm được đâu mọi người ạ.
🔺 Luộc bánh: Từng chiếc bánh được cẩn thận và tính toán kỹ cách xếp để làm sao những chiếc dưới đáy thùng không bị bẹp, méo với mức nhiệt rất cao trong 12 tiếng của lò than đá luôn luôn hồng rực. Việc tiếp thêm nước sôi, bỏ thêm than trong 12 tiếng luộc bánh cũng cần đúng giờ, đúng lượng nếu không bánh sẽ không chín dền. Phần này do những anh trai mình làm vì dĩ nhiên họ đủ cao lớn để có thể không” ngã luôn” vào cái thùng phi.
🔺 Vớt và làm sạch bánh: Xếp bánh vào đã mất công thì lúc lấy ra còn khó khăn hơn do hơi nước nóng nghi ngút, lò than nóng rực. Từng chiếc bánh vớt ra được rửa sạch lớp nước luộc, xếp ngay ngắn và nén bánh. Việc nén bánh này làm cho những phần nước đang còn len lỏi trong lá bánh sẽ chảy hết ra ngoài. Bánh sẽ vuông vắn hơn. Dĩ nhiên việc này là do các cậu mình làm rồi vì độ khó và độ cần sức khỏe.
🔺 Kiểm tra bánh: Bà Ngoại sẽ cắt một hai cái bất kỳ ra để cả nhà cùng nếm về mùi vị. Miếng bánh sao mà ngon, mà dền, mà thơm đến thế. Mọi người vừa ăn vừa tấm tắc. Bà Ngoại sẽ xem xét bánh đã chuẩn chưa và cho chuyển ra khu giao trả bánh.
Mỗi năm làm Bánh Chưng Tết mình đều thấy thích thú vô cùng. Được tham gia từ việc nhỏ nhất khi bé tẹo là đi lấy cái này kia do “ Thợ Cả” yêu cầu rồi lớn dần và được tham gia vào rửa lá, đãi đỗ,…mình thấy rất vui và cũng rất rất…mệt. Nhưng hơn tất cả đó là những kỉ niệm đẹp của tuổi thơ mình, là sự háo hức khi Tết đến của tuổi thơ mình.
Nói mọi người đừng có mà cười nhé. Nhà mình đúng là 3 đời làm Bánh Chưng Tết đó. Nhưng chục năm nay chỉ thu hẹp gói cho gia đình và bạn bè rất thân thiết thôi chứ không làm hơn nghìn cái như những năm 80-90 đó. Ấy vậy mà cũng không dưới 100 cái mỗi lần Tết đến.
💥💥💥 Năm nay mình mở BẾP NHÀ GIANG rồi và MÌNH QUYẾT ĐỊNH TIẾP BƯỚC TRUYỀN THỐNG GIA ĐÌNH VÀ LÀ CHUẨN ĐỜI THỨ 3 LÀM BÁNH CHƯNG TẾT !!!
💥💥💥 Mọi người yêu thích HƯƠNG VỊ BÁNH CHƯNG TRUYỀN THỐNG thì hãy cho mình biết. Bếp Nhà Giang sẽ nhận đặt Đặt Bánh Chưng Tết từ hôm nay cho đến hết 18 tháng Chạp tức ngày 5/2 dương lịch ạ💥
P/s: Ảnh bên dứoi là những năm gần đây gia đình mình gói cho gia đình và bạn bè thân thiết.
——————————————
📍Bếp Nhà Giang- Số 12 ngõ 786 Kim Giang, Thanh Liệt
📞0932344649
