22/05/2026
Trong , từ góc nhìn tâm lý học xã hội, nhà tâm lý học và nhà giáo dục người Mỹ David Elkind lý giải tại sao chúng ta lại đang ngày càng hối thúc con trẻ trưởng thành nhanh hơn. Và việc hối thúc đó sẽ để lại những hậu quả như thế nào lên tâm trí, nhận thức và cảm xúc của trẻ.
Cuộc cách mạng công nghệ thông tin đã tạo ra những biến đổi vượt bậc với xã hội nói chung và trẻ em và gia đình nói riêng. Chúng ta đang ở trong nền văn hóa đặt nặng tính tức thời. Cả xã hội hối thúc và bị hối thúc, quay cuồng trong định mức và hạn chót. Chúng ta luôn đặt ra mục tiêu: làm nhanh hơn, khẩn trương hơn.
Việc hối thúc trẻ đang trở thành lối sống được xã hội chấp nhận, thậm chí coi trọng. Vì việc hối thúc phản ánh các giá trị văn hóa, ví dụ như văn hóa đúng giờ, và quan niệm về những Siêu nhi đồng trưởng thành về tất cả các phương diện nhận thức, cảm xúc được dùng để biện hộ cho việc hối thúc trẻ.
Việc hối thúc diễn ra đối với cả thai nhi, trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ, tới thanh thiếu niên. Ví dụ như, với thai nhi là các chương trình và thiết bị được thiết kế để tạo ra các mô thức âm thanh cho chúng lần đầu tiên được trải nghiệm một quy trình học tập có trình tự. Với trẻ sơ sinh là những chương trình “lapware” giúp trẻ bước đầu làm quen đầy hứng khởi với sự biến đổi diễn ra trên màn hình. Với trẻ nhỏ là các chương trình truyền hình, các trò chơi điện tử. Thay vì chơi ngoài trời chúng sẽ ngồi lỳ trong nhà, dán mắt vào màn hình. Chính là lúc này đây, trẻ đã không còn được nhìn nhận từ một mối quan tâm nào mang tính an sinh, mà bị coi như một đối tượng người tiêu dùng, người ta chỉ nhìn chúng từ góc độ động cơ lợi nhuận. Tuổi thơ đã bị thương mại hóa.
Trong cuốn sách này chúng ta sẽ bắt gặp những đứa trẻ đáng thương phải gồng mình lên trước các áp lực học hành, trước nạn bắt nạt học đường, phải cố để tỏ ra hoàn hảo, hay thậm chí để trở thành “chị Thanh Tâm” cho những ông bố, bà mẹ của chúng. Chúng ta thường cho rằng trẻ không có cảm xúc giống như mình, điều đó vô hình trung làm gia tăng áp lực hối thúc của chúng ta lên trẻ. Khi chúng ta vội vã, chúng ta đôi khi quên mất rằng cần phải đối xử lịch sự và quan tâm đến cảm xúc của trẻ. Những điều đó sẽ khiến suy nghĩ của trẻ về lòng tin, lòng tốt, sự an toàn và nhân từ khoan dung của thế giới này bị tổn hại. Và không may thay trẻ em không thể cải thiện tình trạng của chính mình. Chúng không thể kêu đòi quyền lợi cho bản thân. Chúng chỉ có thể nổi loạn, trở nên bướng bỉnh, “bất kham”, trốn học, bỏ học, gây gổ, đánh nhau, thậm chí rơi vào các tệ nạn như sử dụng chất gây nghiện, tham gia vào các hoạt động có nguy cơ rủi ro cao như đua xe, phóng nhanh vượt ẩu v.v.
Để thay đổi, chẳng có cách nào khác là người lớn chúng ta phải học được tính kiên nhẫn. Thay vì đặt áp lực của kỳ vọng lên vai trẻ, hãy học cách đợi chờ. Chỉ khi thật sự biết đợi chờ, chúng ta mới nghe được những lời bộc bạch, những tâm tư, tình cảm của con trẻ và cả những phát kiến vĩ đại của chúng về mặt nhận thức, tư duy. Trẻ con cần thời gian. Cũng như trái cây cần nắng, gió. Đủ nắng, đủ gió, đủ yêu thương, cây sẽ cho trái ngọt.
📖 NHỮNG ĐỨA TRẺ CHÍN ÉP
