Trong chuyến du lịch miệt vườn sông nước miền Tây Nam bộ, được thưởng thức giống mít Thái Changai, anh Ngô Văn Thủy ở thôn Miếu Thờ, xã Tiên Dược (Sóc Sơn, Hà Nội) “say như điếu đổ”. Và anh là người đầu tiên du nhập giống mít này ra Bắc, đưa vùng đất gò đồi sỏi đá quê mình thành vùng chuyên canh… mít Thái.
Qua “kênh” Hội làm vườn Hà Nội, tôi tìm đến nhà Thuỷ “mít”. Từ QL3 đi sâu vào khoảng vài chục mét, đập vào mắt tôi là ngôi biệt thự khá hoành tráng sát ngôi nhà cổ 5 gian, bên cạnh là chiếc xe ATIS bóng nhoáng.
Trước sân nhà có cái ao rộng với hàng mít sai nặng trĩu quả. Ít ai có thể nghĩ rằng, người trung niên khoác áo may ô quần đùi ngồi hiên nhà rít thuốc lào xoành xoạch là ông chủ ngôi biệt thự này. Thuỷ niềm nở rót trà mời khách: “Xưa các cụ hưởng thú điền viên có câu “nhà ngói cây mít”. Nhà tôi vẫn còn giữ được cảnh “thanh bạch” này, song điều khác là những chùm mít sum suê kia là giống mít Thái Lan cả đấy”.
Thuỷ kể: “Trong chuyến tham quan miệt vườn Tây Nam bộ cuối năm 2006, tôi bị hút hồn bởi những cây mít “lùn” sai trĩu quả, được trồng tại HTX Phú Lợi (Châu Thành A, Hậu Giang). Tận mắt thấy giống mít lạ, tai nghe ông Chủ nhiệm HTX Phú Lợi bảo đó là giống mít Changai được HTX nhập từ Thái Lan về trồng cho năng suất cao, chất lượng thơm ngon. Mít vốn là sở thích “số 1” nên vừa nếm thử xong là tôi mê liền. Sau khi tìm hiểu kỹ, tôi liền “xách tay” 10 cây mít giống về trồng thử. 5 cây trồng ở bờ ao bây giờ quả sai kĩu kịt như anh thấy đấy. 5 cây còn lại tôi cho anh em hàng xóm cũng đều sai quả. Đặc biệt cây của ông trưởng công an xã, chỉ sau 9 tháng trồng có quả nặng đến 15 kg”.
Theo anh Thuỷ thì giống mít Thái Changai trồng thử trên đất Sóc Sơn cho quả rất nhanh; cây mọc khỏe, sai quả, lúc cây đã trưởng thành (khoảng 24 tháng tuổi) có thể cho từ 100-150 quả, trung bình 6-12kg/quả. Thịt vàng đậm, ít xơ, giòn, ráo nước, vị ngọt đậm đà và thơm dịu. “Đầu năm 2007 tôi kí hợp đồng mua thêm 1.000 cây giống của HTX Phú Lợi để cung cấp theo đơn đặt hàng của UBND huyện Sóc Sơn và trồng 300 cây tại trang trại của mình. Ban đầu Phòng Kinh tế huyện cấp phát cây cho các xã song dân chưa tin, phải tổ chức cho họ đến nhà tôi tham quan, nhìn tận mắt thì người ta mới nhận về trồng”.
Thuỷ đánh xe ATIS đưa tôi xuống khu trang trại trồng toàn mít, cách nhà khoảng 1km. Nhìn những cây mít chỉ cao trên 1m mà có hàng chục quả kĩu kịt khiến tôi không khỏi ngỡ ngàng. “Thế mà cũng đã gần ba năm kể từ ngày trồng những cây mít đầu tiên. Giống mít Thái có thể trồng trên nhiều loại đất khác nhau, miễn là chân đất phải sâu và thoát nước tốt vì giống này không chịu úng.
Do tạo tán nhanh và nhanh cho quả nên có thể trồng với mật độ dày (4 x 4m), tốt nhất nên trồng vào đầu mùa mưa. Mít Changai tự chín ở nhiệt độ bình thường, không phải cắt dấm như chuối. Hơn nữa, giá bán loại mít này bao giờ cũng ổn định ở mức 15.000 - 20.000 đồng/kg. Đặc biệt giống mít này ra quả quanh năm, nên có khi trên cùng một cây vừa có quả chín lại vừa có quả non. Tôi nhớ nhất là chiều 30 Tết năm ngoái, vợ chồng con cái ra vườn hái được vài chục quả mít Thái chín trái mùa đem biếu họ hàng, người thân. Thắp hương cúng giao thừa xong, cả nhà được thụ lộc cây nhà lá vườn thì còn gì bằng” - anh tâm sự.
Mít Thái Chagai “lai” mít Sóc Sơn
Ông Hoàng Trí Dũng, Chủ tịch Hội Làm vườn huyện Sóc Sơn: Loại mít Thái Changai bước đầu cho năng suất, hiệu quả kinh tế rất cao ở cả xã đồng bằng như Tiên Dược, Phú Minh lẫn xã gò đồi Nam Sơn, Quang Tiến... Cây mọc rất khoẻ, chịu lạnh và sương khá; tán xum xuê, lá to bóng, cây già cỗi cho nguồn gỗ quý.
Ông Ngô Quốc Trụ, thôn Miếu Thờ, xã Tiên Dược:Trước đây tôi trồng 2 sào chuối Goòng, hiệu quả kinh tế thấp. Từ năm 2007 chuyển sang trồng 40 cây mít giống Thái, chỉ sau 8 tháng đã bói quả, quả rất đều, bán được giá. Đặc biệt cây phát triển rất nhanh, sai quả hơn giống mít ta nhiều.
Tiếng lành đồn xa, bà con nông dân các tỉnh lân cận đã về tham quan vườn mít đặc biệt này và mua giống về trồng thử. Hiện anh Thuỷ được HTX Phú Lợi ký hợp đồng đại lý độc quyền cung cấp giống mít Thái Changai. Đến nay, anh đã cung cấp được 6.000 cây giống cho bà con các tỉnh Bắc Ninh, Thái Nguyên, Vĩnh Phúc...
Cũng theo anh Thuỷ, đợt đầu UBND huyện Sóc Sơn mua của anh 500 cây mít giống. Song ông Chủ tịch huyện chỉ hỗ trợ bà con một phần giống trồng trong vườn nhà. Số còn lại bố trí trồng ở nơi công sở, trường học… nên bị bỏ bê thiếu chăm sóc, cây bị “chột” phát triển rất chậm. Anh cũng khuyến cáo bà con không nên nhân giống mít Thái bằng hạt vì dễ bị biến dị và cây lâu cho quả. Vì thế phải lấy giống ghép mắt được chọn từ cây đầu dòng của HTX Phú Lợi về trồng là tốt nhất.
Ông chủ vườn mít Thái quả quyết: Hiện đầu ra cho sản phẩm mít rất khả quan, giá mít bán cho tư thương ngồi “chầu chực” tại vườn 20.000đ/kg, chín tới đâu bán hết tới đó, cung không đủ cầu. “Miền Bắc mới trồng 6.000 cây mít Thái là rất ít so với diện tích nhãn, vải. Hơn nữa trồng giống mít này hay ở chỗ là cho quả quanh năm, trong khi nhãn vải chỉ thu hoạch trong thời gian ngắn, giá lại rẻ. Hiện tôi đã đặt vấn đề với các siêu thị ở nội thành để cung cấp sản phẩm mít tươi đóng hộp. Chỉ vài năm nữa cả vùng gò đồi này thành vùng nguyên liệu mít, tôi sẽ mở nhà máy sấy hoa quả, vừa cung cấp cho siêu thị, vừa xuất khẩu; từng bước xây dựng thương hiệu “Mít Thái Changai - Sóc Sơn” - anh nói.
TRƯỜNG GIANG
