18/12/2025
Từ Sicily Về Chắc Cà Đao
Khi “Bố Già” Nghệ Nhân Soi Chữ Giữa Ao Cá
Ông lớn tóc bạc phơ, dáng gầy nhưng ngầu và tinh anh, ngồi trên hiên nhà gỗ bên con rạch nhỏ Chắc Cà Đao, An Giang.
Hồi trẻ, ông từng lặn lội tận Sicily, không rõ là nghệ nhân gelato thứ thiệt hay chỉ chân rửa máy thuê, nhưng cái Dolce Vita – vivere dolce – sống đời ngọt ngào – đã thấm vào tận kẽ răng, tận xương tủy, tận từng hơi thở.
Giờ trở về quê cũ, ông gác cờ-lê máy Cattabriga Effe 6 lên vách tường như gác lại một phần tuổi trẻ, ngày ngày rải nắm cám cho cá vồ, soi chữ Hán bên mâm cơm nguội cà pháo, và “phiên dịch” đời bằng ngôn ngữ riêng – vừa Ý vừa Việt, vừa cổ vừa kim, vừa tếu táo vừa yêu thương sâu đậm.
1. Khi “G-Giáo” Gặp Ông Chất Ngầu Yêu Thương
Cháu từ Sài Gòn hoa lệ mang nỗi lo hiện đại về miền sông nước. Ông vừa rải cám vừa cười khà khà, mắt lấp lánh:
Cháu than:
“Con bị burnout rồi ông ơi, áp lực KPI làm con kiệt sức.”
Ông cười toe toét:
“Burnout cái nỗi gì! Giống máy Cattabriga Effe 6 đời cũ ông rửa bên Sicily thôi – chạy hoài không nghỉ là khét dây curoa ngay.
Đó là 耗竭 – hào kiệt. Muốn bền thì phải 知止 – tri chỉ, biết dừng đúng lúc.
Con cá dưới ao còn biết lặn nghỉ ngơi, sao con người cứ muốn ‘trồi’ lên mãi hả cháu?”
Cháu khoe:
“Con đang thực hành mindfulness để tìm lại chính mình.”
Ông tếu táo, nháy mắt:
“À, là 靜心 – tĩnh tâm đó con. Nhìn mẻ gelato quay chậm rãi trong Cattabriga, động một chút tâm là đóng đá ngay.
Muốn tìm mình thì nhìn mặt ao lúc gió lặng – cái mặt mình hiện lên rõ mồn một, có cần chạy đâu xa mà mệt!”
Cháu bảo:
“Con sống digital nomad, tự do như ông ngày xưa.”
Ông cười lớn, vỗ đùi đen đét:
“Xưa ông gọi là 遊方 – du phương. Đi Sicily rửa máy cũng là một kiểu nomad thôi cháu ơi.
Quan trọng là giữ 中庸 – trung dung: bay bổng vừa đủ, nhưng đừng quên cái gốc dưới chân mình, kẻo ngã đau lắm!”
Cháu lo:
“Con sợ imposter syndrome, cảm giác mình giả vờ giỏi giang.”
Ông vỗ vai cháu thật ấm, giọng trầm mà thương:
“自疑 – tự nghi. Ai chẳng từng.
Ông rửa máy sạch sẽ, khách khen gelato ngon, ông cũng nghi mình có công trạng gì đâu.
Nhưng chính cái nghi ngờ đó lại làm mình khiêm tốn, mới biết yêu nghề và yêu đời hơn, cháu ạ.”
2. Chữ “Cửu – 久” và Hậu Vị Yêu Thương
Ông chẳng bao giờ ép cháu học thuộc Hán tự, cũng chẳng bắt ăn kem vị mắm tôm hay cơm nguội cà pháo mỗi ngày.
“儒 – Nho giáo nhai không trôi thì bỏ, gelato Italiano buốt răng quá thì thôi.
Quan trọng là cái ‘máy lòng – 心機’ của con có vận hành êm không thôi.”
Tụi cháu hay nói về sustainable, ông chỉ lặng lẽ đưa ra một chữ giản đơn: 久 – cửu.
Lâu dài không phải là chạy thật nhanh để về đích trước ai, mà là sống sao cho ngọt như mẻ gelato artisanal chuẩn Sicily: tan trong miệng vẫn để lại hậu vị thơm nồng, bền lâu, thấm thía.
Rồi ông cười tếu, thêm một câu yêu thương:
“Nhớ nha cháu, sống lâu mà lòng buồn thì hậu vị cũng đắng ngắt. Phải ngọt từ trong ra ngoài mới gọi là đời!”
3. Dolce Vita e Amore – Chuyện Trò Với Cá
Chiều chiều, ông ra hiên nhìn mấy con cá vồ tung tăng:
“Tụi cá này sống Dolce Vita nhất nè cháu. Không KPI, không burnout, cứ đúng nhịp mà bơi, mà ăn, mà nghỉ.
Vivere semplice, vivere felice – Sống đơn giản, sống vui. Đời mà đơn giản thế thì sướng biết mấy!”
Nhờ sống chung với “G-Giáo”, ông thấy tụi cháu thẳng thắn, nhanh nhẹn, dám gọi tên nỗi đau mà thời ông chỉ biết nén vào tiếng thở dài khe khẽ của máy Cattabriga cũ.
Trí lực – 智力 giữ ông khỏi làm bậy, tình lực – 情力 giữ ông khỏi làm cháu mệt.
Ông học từ cháu sự quyết liệt của tuổi trẻ, cháu học từ ông cái thong d**g của người từng trải – kèm chút tếu táo và rất nhiều yêu thương.
Thời gian không thiên vị ai. Nó chỉ lọc lại những kẻ còn chịu học tiếp – dù từ Sicily xa xôi hay từ Chắc Cà Đao sông nước.
Ông lớn không dạy ai, chỉ lặng lẽ “nhai” đời bên ao cá.
Tụi cháu nhai chữ mới giữa phố thị.
Gặp nhau trên hiên nhà, bên muỗng gelato vị “Bình An – Pace” tự làm, nhân sinh bỗng ngọt ngào lạ thường.
“Đủ rồi cháu ơi… Ngồi xuống ăn muỗng gelato này đi, rồi kể ông nghe thêm về cái quiet quitting.
Giống kiểu ông ngày xưa ‘quay máy Cattabriga vừa đủ’ để còn ngắm biển Sicily, còn nghe sóng vỗ ấy nhỉ?”
Ông cười toe toét, mắt híp lại, tay vỗ vai cháu thật chắc, tay kia lại rải nắm cám xuống ao.
Mấy con cá vồ trồi lên đớp, nước ao gợn sóng lăn tăn.
Nhà mình ở Chắc Cà Đao ấm áp, ngọt ngào, artisanal lạ thường – đủ để đời, đủ để thương.
