17/01/2024
👉5 Chướng Ngại Ngăn Cản Sự Tu Dưỡng Nội Tâm
(Bài rất dài nhưng rất quan trọng, các bạn lưu về đọc kỹ lại nhé 👍)
Có được một đời sống an nhiên, tự tại, bình yên là ước mong của rất nhiều người.
Tuy nhiên chúng ta vẫn gặp phải những rào cản trong đời sống, khiến nội tâm không thể thanh thản và bình yên.
Điều gì là nguyên nhân của mọi gốc rễ khiến chúng ta đang bị kẹt lại và tụt về phía sau?
Sau đây chính là 5 chướng ngại mà Đức Phật dạy: Nếu hàn phục và “thuần hoá” được 5 yếu tố này thì chúng ta sẽ có được sự bình an, hạnh phúc và tự do trong cuộc sống.
🌱 1 - Tham
Tham là ý muốn, sự thèm muốn quá mức và đưa đến sai lầm. Tham muốn là sự n g h i ệ n ngập và không thể từ bỏ.
Ví dụ: N g h i ệ n cảm giác khi xài tiền, khi có nhà xe sang trọng (tham vật chất), n g h i ệ n nhìn ngắm thân hình đẹp (tham cái thân), n g h i ệ n cảm giác thoải mái dễ chịu khi thấy cảnh đẹp, ngửi hương thơm, nghe giọng nói ngọt ngào trong trẻo (tham tiếp xúc các giác quan).
N g h i ệ n cảm giác khi được tôn vinh ca ngợi (tham danh), n g h i ệ n cảm giác khi được quan tâm (tham tình cảm), n g h i ệ n cảm giác khi ăn nhiều món ngon, khi ngủ nướng (tham ăn, tham ngủ), …
Khởi điểm của tâm tham bắt đầu bằng một ý muốn. Không phải tất cả các ý muốn đều xấu. Đây là hiểu lầm của rất nhiều người. Một ý muốn đúng đắn là ý muốn hướng thiện, đúng lúc, biết đủ và vì lợi ích chung. Ngược lại một ý muốn sai lầm là ý muốn hướng á c , ích kỷ, quá mức hoặc không đúng lúc.
Khi một ý muốn sai lầm khởi sinh, nó được nuôi dưỡng với nhiều ý muốn nối tiếp. Đến khi đủ lớn và không bị ngăn chặn, người ta sẽ hành động để có được cái mình thèm muốn.
Khi thèm muốn không được đáp ứng thoả mãn, người ta bức bách khó chịu. Họ cố gắng để sở hữu và đạt được điều đó.
Khi có được cái mình thèm muốn rồi, họ ôm ấp, dính mắc, mắc kẹt vào trạng thái đó. Khi có được cái mình thèm muốn, cảm giác lên đến đỉnh điểm rồi vụt qua rất nhanh, khi đó người ta lại tiếp tục n g h i ệ n cái khác ở mức độ nhiều hơn.
Lòng tham không đáy. Lòng tham như nước biển, càng uống càng khát.
Ta có thể kết luận rằng, hầu hết khó chịu, khổ đau của chúng ta đều ẩn sau đó là một sự mong cầu, thèm muốn một điều gì đó mà không thành. Tham chính là nguồn gốc Khổ đau.
Đối trị của lòng tham là những giới hạn, nguyên tắc & lối sống BIẾT ĐỦ, thiện lành, không cực đoan keo kiệt cũng không dễ dãi hưởng thụ.
Một số cách để sống biết đủ:
- Hãy đặt ra câu hỏi: Đây là thứ mình cần hay mình muốn?
- Thanh lọc những gì không thật sự không cần thiết, cảm thấy dư thừa. Không những tối giản đồ đạc, vật chất mà tối giản cả ăn uống, mối quan hệ, mục tiêu, thông tin,... Loại bỏ tất cả những gì kéo tâm hồn ta đi xuống. Từ đó cuộc sống sẽ khoẻ nhẹ hơn rất nhiều.
- Nhắc tâm không chạy theo xu hướng, đám đông. Nhờ vậy mà chúng ta trống thời gian để lắng nghe lòng mình, dành thời gian, không gian nhiều để chăm lo cho mảnh đất tâm hồn mình, cho thế giới bên trong.
🌱 2 - Sân
Sân là sự khó chịu, tức giận, h u n g d ữ, t h ù ghét. Người ta sân vì muốn mà không được, sân vì xem mình quan trọng, xem mình là một cái tôi tách biệt với mọi người, vì nghĩ mình đúng người khác sai, vì tự ti, vì quá phóng tâm ra bên ngoài, vì không hiểu biết & làm chủ chính mình.
Bản chất cơn giận cũng giống như cơn n g h i ệ n (cơn tham), là một trạng thái biến đổi của tâm lý, lên cao trào rồi lại biến mất, nhưng nó là phản ứng liền kề sau tham. Muốn mà không được sẽ sinh ra sân.
Ta hay ví sân giận như ngọn lửa, khi sân ta cầm lửa quăng vào người khác. nhưng chính bản thân ta lại làm mình tổn thương trước tiên. Người ta thường xả cơn tức giận của mình ra bằng lời nói: chỉ trích, trách móc, chửi bới,...thậm chí bằng hành động: đánh, m ư u h ạ i.
Điều này không chỉ không giúp họ xả được, mà càng làm sự sân giận tích lũy ngầm sâu trong tâm thức và khơi lên sự sân hận của người khác.
Đối trị của cơn giận, sự sân hận là lòng từ bi, là tình thương vô điều kiện. Và nhất là sự hiểu biết sâu sắc làm nền tảng.
- Chậm lại 10s trước khi phản ứng bằng sự tức giận, khó chịu
- Hãy thực hành nhìn sâu, tư duy đa chiều, đặt mình vào vị trí người khác để hiểu cảm giác, cảm xúc, tâm trạng của họ
- Lắng nghe những cảm xúc của mình và không phán xét. Từ đó cho phép mình đặt những câu hỏi về nguồn gốc của cảm xúc đó, từ từ hiểu ra và sẽ làm bạn tốt hơn với cảm xúc của mình.
🌱 3 - Si
Si là thiếu hiểu biết, không phân biệt được chánh tà, đúng sai, tốt xấu. Sự si mê phải được hiểu là thiếu những sự hiểu biết đúng đắn, hiểu biết giúp người ta mở rộng tình thương, giảm thiểu mọi điều xấu á c và giải thoát khổ đau.
Để tìm được sự hiểu biết đó, người ta phải tìm chúng ngay trong chính tự thân của mình. Dù có thuộc lòng bao nhiêu kiến thức, tích góp bao nhiêu kinh nghiệm, song nếu không hiểu được chính nội tâm mình, bằng chính trải nghiệm thực, con người sẽ không có được sự hiểu biết sâu sắc, đúng đắn giúp giải thoát khổ đau.
Do đó, điều cần thiết nhất và đầu tiên là chúng ta cần dành thời gian cho mình để suy ngẫm và chiêm nghiệm. Đó là bước đầu tiên để trở về bên trong.
Đặt câu hỏi và quan sát, nhận diện là phương pháp cơ bản thúc đẩy sự hiểu biết.
Khi người ta hiểu biết thấu suốt chính mình, sẽ tự động thấu suốt mọi người chung quanh. Và từ đó không còn có bất cứ ai, bất cứ điều gì làm người ấy khổ đau được nữa.
🌱 4 - Ngã mạn (cái Tôi lớn)
Ngã mạn là coi thường, kiêu ngạo, khinh người.
Xem mình quan trọng hơn so với người khác, lấy mình là trung tâm, luôn muốn được đề cao khen ngợi, ngưỡng mộ tài năng hơn nhân cách, chú trọng vật chất, thích tranh đua, có tính phân biệt đẹp xấu, giàu nghèo, địa vị cao thấp chính là những hạt giống nuôi dưỡng tâm ngã mạn (Cái Tôi lớn).
Biểu hiện của tâm ngã mạn:
- Tự cho mình là giỏi, tự đánh giá cao, hay kể thành tích, kinh nghiệm nhằm mục đích muốn người khác nể phục.
- Luôn muốn chiến thắng trong các cuộc thi, cuộc tranh luận. Khi thua cuộc rất ấm ức.
- Gặp người thua mình về trí thông minh, vật chất, kỹ năng, địa vị, sắc đẹp… thường xa lánh, coi thường.
- Thường dễ tức giận, quát tháo những người phạm lỗi, yếu kém,...
- Luôn có ý nghĩ người khác sai, người khác phải sửa đổi, khả năng quan sát nhận diện nội tâm chính mình kém (hoặc không kịp nhận ra lúc đang sinh khởi tâm xấu).
Người có tâm ngã mạn về sau sẽ bị mọi người xa lánh, sẽ dễ gây đổ vỡ trong gia đình hoặc trong mối quan hệ với bạn bè, đồng nghiệp.
Đối trị của tâm Ngã Mạn là học cách lắng nghe, nhẫn nại và nhường nhịn bao dung với mọi người. Biết buông bỏ, xả bỏ, không dính mắc vào những gì là của mình, những lời khen ngợi, những điều nâng cao cái Tôi của mình lên.
🌱 5 - Nghi ngờ (Nghi)
Nghi ngờ (lo lắng) mà không chủ động tìm hiểu sự thật.
Không vội tin khi chưa hiểu, biết cách đặt câu hỏi để tìm ra sự thật là điều tốt. Tuy nhiên, Nghi ngờ chỉ để tạo thêm áp lực, gánh nặng cho mình & cho người lại là một điều nên tránh.
Sự khác biệt giữa người suy xét kỹ càng & người luôn hoài nghi nằm ở phản ứng và hành động.
Người kỹ phản ứng bình tĩnh, người nghi phản ứng tiêu cực, vội vàng. Người kỹ hành động để tìm ra sự thật. Người nghi chỉ làm tăng thêm lo lắng, bất an. Người kỹ lắng nghe, và tin tưởng sau khi tìm ra sự thật. Người nghi không chịu lắng nghe, và cố chấp giữ cái thấy của mình.
Sự nghi ngờ, nhất là nghi ngờ những điều thiện lành (mới lạ) nhưng lại không dám nghi ngờ những truyền thống lạc hậu.
Ví dụ về sự bình đẳng giới, ngày xưa chúng ta áp đặt những định kiến lên phụ nữ, rất nhiều người đã không sẵn sàng tiếp cận góc nhìn mới này mà vẫn ôm giữ những truyền thống cổ hủ.
Nghi ngờ những chân lý cao đẹp, nhưng lại chạy theo đám đông, chạy theo thực tế. Sẽ là một trở ngại lớn trên hành trình phát triển bản thân.
Cách duy nhất để xóa bỏ sự nghi ngờ là khách quan, kiên trì, quyết tâm tìm ra sự thật, bản chất vấn đề.
👉👉 Khi làm chủ được những sự tham lam, si mê, giận dữ chúng ta sẽ cảm nhận được sự tuôn chảy, hoà hợp với cuộc sống. Chính tâm thái trong trẻo, thuần khiết chúng ta sẽ nhận ra những điều kiện hạnh phúc mình đang có và trở nên ngay lập tức đủ đầy, an lạc.
Pv/ Đức Minh
